Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Theocratie: verschil tussen versies
Geen bewerkingssamenvatting |
Geen bewerkingssamenvatting |
||
Regel 1: | Regel 1: | ||
{{Zijbalk godsdienstfilosofie}} | {{Zijbalk godsdienstfilosofie}} | ||
Een '''theocratie''' is een | Een '''theocratie''' is een bestuursvorm waarin de [[godheid]] als onmiddellijke gezagsdrager wordt beschouwd. Het woord komt van de [[Grieks]]e woorden θεός (theos), „God”, en κρατία (kratia), „macht, kracht”, en betekent „godsheerschappij”. Bij sommige godsdiensten werd de koning als zoon van een god beschouwd. Tegenwoordig wordt er ook een bestuursvorm mee aangeduid, waar geestelijken de macht hebben. | ||
==Etymologie== | ==Etymologie== | ||
De term werd aanvankelijk in gebruik genomen door [[Flavius Josephus]] in de eerste eeuw na Christus om de karakteristieke staatsvorm van de | De term werd aanvankelijk in gebruik genomen door [[Flavius Josephus]] in de eerste eeuw na Christus om de karakteristieke staatsvorm van de [[Israël]] en [[Juda]] te beschrijven. Josephus betoogde dat de mensheid weliswaar vele vormen van heerschappij had ontwikkeld, maar dat de meesten onder de volgende drie types konden worden ondergebracht: [[monarchie]], [[oligarchie]] en [[democratie]]. De regering van de Joden was echter uniek. Josephus stelde de term ''theocratie'' voor om deze door Gods via Mozes gegeven Wet geleide regeringsstructuur te beschrijven. Het woord komt nergens anders in de Oudgriekse literatuur voor.<ref>[[William Whiston]], Engelse vertaling van Josephus, ''Against Apion'' ii. §17 (1814) IV. 340: ’He [Moses] ordained our government to be what, by a strained expression, may be termed a Theocracy’, Griekse tekst {{lang|grc|ὡς δ'ἄν τίς εἴποι, βιασάμενος τὸν λόγον, θεοκρατίαν}} | ||
</ref> | |||
Josephus’ definitie werd vrij algemeen geaccepteerd tot het tijdperk van de [[Verlichting]], toen de term | Josephus’ definitie werd vrij algemeen geaccepteerd tot het tijdperk van de [[Verlichting]], toen de term ruimer gedefinieerd werd en verbonden werd met negatieve connotaties, vooral in de geschriften van [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]]. | ||
==Heerschappij van God == | ==Heerschappij van God == | ||
Voorbeelden van een theocratie, met een godheid aan het hoofd: | Voorbeelden van een theocratie, met een godheid aan het hoofd: | ||
* [[Oude Egypte|Egypte]] (ten tijde van de latere [[farao|farao’s]]); | * [[Oude Egypte|Egypte]] (ten tijde van de latere [[farao|farao’s]]); | ||
* [[Koninkrijk Israël|Israël]], | * [[Koninkrijk Israël|Israël]], vóór de instelling van het koningschap; | ||
* [[Japan]] (tot 1946). | * [[Japan]] (tot 1946). | ||
Voorbeelden van een theocratie, met een heilig boek als leidraad: | Voorbeelden van een theocratie, met een heilig boek als leidraad: | ||
*In [[Saoedi-Arabië]] wordt ’heerschappij van god’ doorgegeven door de directe toepassing van de [[sharia]], zonder verdere [[grondwet]] of goddelijk staatshoofd. | *In [[Saoedi-Arabië]] wordt ’heerschappij van god’ doorgegeven door de directe toepassing van de [[sharia]], zonder verdere [[grondwet]] of goddelijk staatshoofd. | ||
*In [[Genève (stad)|Genève]] heeft de burgerlijke overheid, geïnspireerd door [[Johannes Calvijn|Calvijn]], een korte tijd een bestuur ingericht, waarbij de [[ | *In [[Genève (stad)|Genève]] heeft de burgerlijke overheid, geïnspireerd door [[Johannes Calvijn|Calvijn]], een korte tijd een bestuur ingericht, waarbij de [[Bijbel]], inclusief het [[Oude Testament]], als belangrijke norm genomen werd. | ||
In Nederland | * In Nederland omschrijft de [[Staatkundig Gereformeerde Partij#Theocratie|Staatkundig Gereformeerde Partij]] haar politiek als theocratisch. De partij pleitte niet alleen voor een politiek en wetgeving gebaseerd op Bijbelse principes, maar ook voor een taak van de overheid bij het handhaven van de ware leer van de kerk.<!--- Wegens de negatieve connotaties die het woord ook heeft, geeft de SGP er nu de voorkeur aan om niet meer de term theocratie te gebruiken voor haar bestuursprogramma.---><ref>[https://www.sgp.nl/standpunten-abc/t/theocratie SGP standpunten 2006: Theocratie]</ref> | ||
==Heerschappij van geestelijken == | ==Heerschappij van geestelijken == | ||
Regel 33: | Regel 34: | ||
De term theocratie wordt vaak verward met een [[cesaropapie]]. Deze laatste is een staatsvorm waarbij de wereldlijke/tijdelijke leider ook de geestelijke leider is en de wereldlijke macht ingrijpt in de geestelijke rechten van de Kerk. Dat is eigenlijk het omgekeerde van een theocratie. | De term theocratie wordt vaak verward met een [[cesaropapie]]. Deze laatste is een staatsvorm waarbij de wereldlijke/tijdelijke leider ook de geestelijke leider is en de wereldlijke macht ingrijpt in de geestelijke rechten van de Kerk. Dat is eigenlijk het omgekeerde van een theocratie. | ||
== | ==Verwijzingen== | ||
<references/> | |||
== Weblink == | |||
{{CathEn|14568a|Theocracy}} | {{CathEn|14568a|Theocracy}} | ||
Versie van 29 sep 2018 13:17
Een theocratie is een bestuursvorm waarin de godheid als onmiddellijke gezagsdrager wordt beschouwd. Het woord komt van de Griekse woorden θεός (theos), „God”, en κρατία (kratia), „macht, kracht”, en betekent „godsheerschappij”. Bij sommige godsdiensten werd de koning als zoon van een god beschouwd. Tegenwoordig wordt er ook een bestuursvorm mee aangeduid, waar geestelijken de macht hebben.
Etymologie
De term werd aanvankelijk in gebruik genomen door Flavius Josephus in de eerste eeuw na Christus om de karakteristieke staatsvorm van de Israël en Juda te beschrijven. Josephus betoogde dat de mensheid weliswaar vele vormen van heerschappij had ontwikkeld, maar dat de meesten onder de volgende drie types konden worden ondergebracht: monarchie, oligarchie en democratie. De regering van de Joden was echter uniek. Josephus stelde de term theocratie voor om deze door Gods via Mozes gegeven Wet geleide regeringsstructuur te beschrijven. Het woord komt nergens anders in de Oudgriekse literatuur voor.[1]
Josephus’ definitie werd vrij algemeen geaccepteerd tot het tijdperk van de Verlichting, toen de term ruimer gedefinieerd werd en verbonden werd met negatieve connotaties, vooral in de geschriften van Hegel.
Heerschappij van God
Voorbeelden van een theocratie, met een godheid aan het hoofd:
- Egypte (ten tijde van de latere farao’s);
- Israël, vóór de instelling van het koningschap;
- Japan (tot 1946).
Voorbeelden van een theocratie, met een heilig boek als leidraad:
- In Saoedi-Arabië wordt ’heerschappij van god’ doorgegeven door de directe toepassing van de sharia, zonder verdere grondwet of goddelijk staatshoofd.
- In Genève heeft de burgerlijke overheid, geïnspireerd door Calvijn, een korte tijd een bestuur ingericht, waarbij de Bijbel, inclusief het Oude Testament, als belangrijke norm genomen werd.
- In Nederland omschrijft de Staatkundig Gereformeerde Partij haar politiek als theocratisch. De partij pleitte niet alleen voor een politiek en wetgeving gebaseerd op Bijbelse principes, maar ook voor een taak van de overheid bij het handhaven van de ware leer van de kerk.[2]
Heerschappij van geestelijken
De term theocratie wordt ook veel gebruikt voor een staatsvorm of bestuursvorm waar geestelijken, met een beroep op een goddelijke boodschap, het bestuur domineren. Deze uitleg van het begrip theocratie staat verder af van de oorspronkelijke betekenis van de Griekse term, maar heeft wel veel terrein gewonnen.
Staatsvorm en bestuursvorm hoeven niet gelijk te zijn: hoewel een land formeel een republiek kan zijn zoals Iran, kan de bestuursvorm van dat land als een theocratie worden beschreven omdat een raad van geestelijken veel macht bezit.
Om het onderscheid te maken met een theocratie die direct door een godheid wordt bestuurd, zou een door een kerk of klasse van geestelijken geleide staatsvorm nauwkeuriger een ecclesiocratie of hiërocratie kunnen worden genoemd. Deze termen worden echter niet algemeen gebruikt.
Voorbeelden van een theocratie, met geestelijken aan het hoofd:
- Iran: door de ayatollah’s,
- Vaticaanstad: door de pausen en de Heilige Stoel,
- Tibet: (voor de Chinese bezetting) door de dalai lama’s),
- Athos (schiereiland): door monniken.
De term theocratie wordt vaak verward met een cesaropapie. Deze laatste is een staatsvorm waarbij de wereldlijke/tijdelijke leider ook de geestelijke leider is en de wereldlijke macht ingrijpt in de geestelijke rechten van de Kerk. Dat is eigenlijk het omgekeerde van een theocratie.
Verwijzingen
- º William Whiston, Engelse vertaling van Josephus, Against Apion ii. §17 (1814) IV. 340: ’He [Moses] ordained our government to be what, by a strained expression, may be termed a Theocracy’, Griekse tekst ὡς δ'ἄν τίς εἴποι, βιασάμενος τὸν λόγον, θεοκρατίαν
- º SGP standpunten 2006: Theocratie
Weblink
(en) Theocracy, in: Catholic Encyclopedia, New York, Robert Appleton Company, 1907-1912. (vertaal via:
)
Staats- en regeringsvormen |
---|
Bronnen, noten en/of referenties |