Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Indictie

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een Indictie is een tijdsperiode van 15 jaar. Deze indeling werd voor het eerst in de late derde eeuw gebruikt in door Rome beheerste Egypte, om landbouw- en grondbelasting te berekenen. Tegen het einde van de vijfde eeuw werd de indictie wijd en zijd gebruikt in het Middellandse Zee-gebied. Tot op de dag van vandaag wordt de indictie nog gebruikt in bepaalde liturgische kalenders.

Geschiedenis

Eras of tijdperken werden vanuit verschillende perspectieven gemeten, uitgaand van verschillende gebeurtenissen. Zo was er bijvoorbeeld een telling op basis van de cyclus van de Olympiades, een jaartelling vanaf de stichting van Rome, enz.

In de derde eeuw werd de indictie in het Romeinse Rijk populair. Toen men rond het jaar 287 onder keizer Diocletianus de indictie begon te gebruiken, was dit een cyclus van vijf jaar. In 314 werd een indictie-cyclus van 15 jaar ingevoerd. Tegen de tijd dat keizer Constantijn de Grote regeerde, was dit de gebruikelijke manier geworden om de jaren in fiscale periodes te tellen. In het midden van de vierde eeuw begon men indicties ook te gebruiken om documenten te dateren die geen verband hielden met de belastingen.

De indicties zelf waren niet genummerd, maar de jaren binnen de indictie hadden elk een nummer. Om een historische datum vast te stellen aan de hand van een indictie, heeft men dus bijkomend een verwijzing nodig naar een gebeurtenis. Bovendien kwamen er verschillende methodes in gebruik om de indicties te berekenen. De meest voorkomende waren:

  • de indictio graeca (Constantinopolitana)
    In het Oost-Romeinse Rijk werd de eerste dag (van het nieuwe jaar) van het indictiejaar aanvankelijk vastgelegd op 23 september, de verjaardag van keizer Augustus. Dit werd ook de start van het Oosters-Orthodoxe kerkelijke jaar. Tegen het einde van de vijfde eeuw werd het begin van het nieuwe jaar verschoven naar 1 september, wat vandaag nog de begindag is van het oosters-orthodoxe liturgische jaar.
  • de indictio Bedana (caesarea, constantina)
    In het westen werden 24 september aangenomen als begin van het jaar volgens de westerse indictie of rijksindictie, blijkbaar op basis van de berekeningen door Bede.
  • de indictio Romana (pontificia)
    In de negende eeuw werden de Romeinse of pauselijke indicties geïntroduceerd in het westen, waarin het jaar begon op 25 december of 1 januari.

Berekening

De indictie voor een jaar j van de huidige algemene jaartelling (1 januari tot 31 december) gebeurt als volgt:

   (j + 3) mod 15

Bijvoorbeeld: de indictie voor het jaar 2019 is 12, volgens de berekening:

   (2019 + 3) mod 15 = 12

Dus was 2008 het eerste jaar van deze indictiecyclus:

   (2008 + 3) mod 15 = 1

Dit is ook van toepassing op de jaren die drie maanden vroeger, in september, begonnen, zoals in de vroege Middeleeuwen.

Om de indictie te berekenen van een (in september beginnend) jaar volgens de jaartelling ’sinds het begin van de wereld’, zoals die in Constantinopel lang werd gebruikt, dient men het Byzantijns jaartal te delen door 15. De rest (modulus) komt overeen met de indictie. Wanneer de rest nul is, is de indictie 15. Bijvoorbeeld: het Byzantijnse jaar 6961 A.M., toen Constantinopel veroverd werd door de Osmaanse Turken, is indictie 1:

   6961 mod 15 = 1

Zie ook

Weblinks

The Catholic Encyclopedia (1917)  (en) zie onderkopje: ’Indictions’, General Chronology, in: Catholic Encyclopedia, New York, Robert Appleton Company, 1907-1912. (vertaal via: Vertaal via Google translate)