Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Apostrof (leesteken)

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
‘t 
‘s 
m‘n
tv‘tje
‘89

fout
’t 
’s 
m’n
tv’tje
’89

juist
Leestekens

aanhalingstekens ( ", ‘ ’, “ ”, „ ” )
afbreekteken ( - )
apostrof ( ', )
beletselteken ( , ... )
dubbelepunt ( : )
gedachtestreepje ( , )
guillemets ( « » )
haakjes ( ( ), [ ], { }, < > )
komma ( , )
koppelteken ( - )
omgekeerd uitroepteken ( ¡ )
omgekeerd vraagteken ( ¿ )
punt ( . )
puntkomma ( ; )
schuine streep/schrap/slash ( / )
uitroepteken ( ! )
vraagteken ( ? )
weglatingsstreepje ( - )

Woordscheiding

spaties ( ) () ()
interpunct ( · )

Algemene typografie

ampersand ( & )
apenstaartje/at ( @ )
asterisk ( * )
backslash ( \ )
bullet ( )
caret/dakje ( ^ )
emoticons ( :-) )
graad ( ° )
kardinaalteken ( # )
isgelijkteken (=)
munteenheid ( ¤, ¢, $, , £, ¥, )
obelisk ( , )
paragraafsymbool ( § )
alineateken ( )
prime ( )
procent ( % )
promille ( )
tilde ( ~ )
trema ( ¨ )
umlaut ( ¨ )
laag streepje/underscore ( _ )
verticaal/pipe/gebroken streep ( |, ¦ )

Ongebruikelijke typografie

asterisme ( )
lozenge ( )
interrobang ( )
ironieteken
referentieteken ( )
sarcasmeteken

De apostrof oftewel het weglatingsteken is een leesteken in de vorm van een kommaatje (een kleine 9) bovenaan de regel (’) dat aangeeft dat een of meer letters in een woord zijn weggelaten. De weglating kan gebeuren:

  • aan het begin van een woord: ’n (een), ’s (des), ’t (het), ’ns (eens)
  • in het midden van een woord: m’n (mijn), z’n (zijn), A’dam (Amsterdam)
  • als samentrekking van twee woorden: zo’n (zo een)
  • bij afgeleiden van letterwoorden: sms’en, tv’tje

In zinnen en namen die beginnen met een apostrof, krijgt niet het eerste maar het tweede woord een hoofdletter:

  • ’s Morgens eten we ontbijt.
  • ’s Hertogenbosch ligt in Noord-Brabant.
  • ’t Is toch wat!

De apostrof is niet hetzelfde als het aanhalingsteken, maar typografisch kan soms een aanhalingsteken gebruikt worden.

Typografisch

Het typografische weglatingsteken of apostrof ziet er wat uit als een kleine komma bovenaan het woord, een licht van rechts boven naar links onder neigend boogje: een 9-boogje. Naargelang het gebruikte lettertype kan dit wat variëren.

Door de opkomst van de typemachines in de 19e eeuw, bedacht men een vereenvoudigde rechte apostrof (Engels: typesetter’s apostrophe), om plaats te sparen op het klavier. Tegenwoordig kunnen computerprogramma’s de rechte apostrofs of aanhalingstekens automatisch vervangen door de typografische aanhalingstekens. Deze functie, die vaak de naam Smart Quotes heeft, ziet echter niet of een aanhalingsteken of een weglatingsteken bedoeld is. Bij automatisch vervangen wordt dus vaak een aanhalingsteken geplaatst waar een weglatingsteken hoort te staan. Het enkele open-aanhalingsteken ziet er in de Engelse stijl uit als een kleine 6.

Vaak wordt het verkeerde teken automatisch geplaatst in:

afgekorte woorden, zoals: ’k, ’n, ’s, ’t, (m’n, z’n).
jaartallen waarvan een deel weggelaten wordt, zoals ’68.

Dit kan men oplossen door een kleine omweg: door eerst een letter te typen en dan een rechte apostrof, begrijpt de software dit als een sluitend aanhalingsteken, en plaats dus een tekentje in de vorm van een 9. Daarna gaat men eventjes terug om de teveel geplaatste letter te verwijderen.

In Windows kan men de typografische apostrof ingeven met Alt-146.

Gelijkaardige tekens

Enkele gelijkaardige tekens
'
rechte apostrof
of recht aanhalingsteken
´
accent aigu

Engels
open aanhalingsteken

apostrof,
ook aanhalingsteken

(boog)minuut

Een teken voor boogminuut, 160e deel van de booggraad, of voor de minuut, 160e deel van het uur, lijkt sterk op de rechte apostrof.

Ook speelt de apostrof een rol in bepaalde coderingen, bijvoorbeeld bij de asindeling van locomotieven volgens de UIC-notatie.

Zie ook