Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Panamarenko
![](/w/images/thumb/2/24/Panamarenko675.jpg/350px-Panamarenko675.jpg)
Panamarenko, artiestennaam van Henri Van Herwegen (Antwerpen, 5 februari 1940) is een Belgisch plastisch kunstenaar. Hij wordt beschouwd als een van de voornaamste Belgische beeldhouwers uit de tweede helft van de 20e eeuw. Hij maakt veel assemblages die met vliegen te maken hebben.
Pseudoniem
De kunstenaarsnaam ’Panamarenko’ kwam tot stand als een samentrekking van „Pan American Airlines and Company”. Deze naam bestaat ook als Russische familienaam. Zo hoorde de kunstenaar Henri Van Herwegen op de radio wel eens iets over een Russische generaal in de Koude Oorlog met deze naam.[noot 1]
Leven en werk
Panamarenko’s familie was aan vaderskant communistisch. Een van hen was zelfs leider van de Belgische communisten en kwam in de oorlog om door een V-1-vliegende bom.
Van 1955 tot 1960 studeerde Panamarenko aan de Antwerpse Academie. Vóór 1968 leunde hij aan bij de pop-art, maar al gauw raakte hij in de ban van het vliegtuig en vliegen op eigen kracht.
Aldus ontstonden, sinds 1970, zijn schaalmodellen van talrijke imaginaire voertuigen, vliegtuigen, ballonnen of helikopters in alle mogelijke origineel-verrassende vormen. Het zijn evenveel varianten op de droom van het vliegen van de mythologische figuur Icarus. Of deze tuigen echt kunnen vliegen is deel van het mysterie en de aantrekkingskracht.
In de periode 1969-1971 bouwde hij de zeppelin The Aeromodeller, en in 1990 de eerste Archaeopterix (een intelligente kip) naar het model van een prehistorische vogel. In 1996 presenteerde hij de duikboot Pahama Novaya Zemblaya. Intussen is hij ook internationaal doorgebroken en hij organiseerde éénmans-tentoonstellingen in Londen en Bazel (in 2000) en in New York (2001). In 2003 werd zijn beeld Pepto Bismo in Antwerpen op het Sint-Jansplein ingehuldigd.
Panamarenko bewondert onder meer de kunstenaars Joseph Beuys, Marcel Broodthaers, Bruce Nauman en Pablo Picasso[feit?].
Conservator Jan Hoet besteedde in het Gentse SMAK-museum bijzondere aandacht aan deze kunstenaar.
In 2002 overleed Panamarenko’s moeder, met wie hij het huis deelde. Hetzelfde jaar opende Panamarenko in Borgerhout (Antwerpen) zijn nieuwe atelier, de Antwerpse Luchtschipbouw.
Panamarenko trouwde in 2003 met de 34 jaar jongere Eveline Hoorens, die aan het hoofd staat van koffiebranderij Hoorens, en verhuisde naar Michelbeke.[1]
Bij de opening van een grote overzichtstentoonstelling van zijn werk in Brussel in 2005 kondigde Panamarenko aan dat hij zich als actief kunstenaar terugtrok.
Dit betekent niet dat hij helemaal op de achtergrond verdwijnt: op 6 oktober 2011 stelde hij de „Wuivende Krabben” voor, een serie van fonteinen in de vorm van krabben op drie eilandjes in de vorm van roestvrij stalen halve bollen in het Zegemeer te Knokke-Heist. Hij vermeldde dat het idee uit 1975 stamde.[2]
Biotoop Panamarenko komt tot leven
De kunstenaar schonk begin januari 2007 zijn vroegere woning met atelier en inboedel aan het M HKA. Dit zou met de steun van het Ministerie van Cultuur het gebouw renoveren en ontsluiten. Het Panamarenko Collectief, onder de drijvende kracht van Paul Morrens, zette zich in voor de redding van het pand. De woning met atelier is gesitueerd in de Antwerpse wijk de Seefhoek, in een hoekhuis in de Biekorfstraat 2, niet ver van het Sint-Jansplein. Architect en kunstenaar Luc Deleu, een huisvriend van Panamarenko, zou de verbouwing leiden. De geraamde kostprijs was 260.000 euro. Het huis stond sinds 2004 leeg, maar de inboedel bleef intact, zoals het meubilair, de huisraad en de planten, maar ook allerlei onderdelen en gereedschappen waaruit kunstwerken ontstonden. Tal van rugzakvliegers, vliegende tapijten en prehistorische kippen werden op deze plek bedacht en gemaakt.
Het was de bedoeling dat het geen saai, muf museum zou worden maar een open, levendig huis waar het licht excentrieke biotoop van Panamarenko tot leven zou komen. Het M HKA zou het gerenoveerde pand verhuren aan het Panamarenko Collectief, dat het dagelijks beheer en de publiekswerking voor zijn rekening neemt.
Op 7 juli 2011 werd, naar de wens van Panamarenko, een helikopterplatform op het huis geïnstalleerd. Het is niet de bedoeling dat er echt helikopters zouden gaan landen, maar een kleine helikopter zou er inderdaad op passen.[3]
Het atelier is sinds de zomer van het jaar 2012 geopend voor het publiek. Wegens de beperkte ruimte kunnen enkel kleine groepen, enkel op afspraak, het atelier bezichtigen.
Panamarenko in Hasselt
De stad Hasselt, Belgisch-Limburg, kocht het werk Batopillo aan. Dit kreeg begin februari 2007 een plaats kreeg in de Hasseltse binnenstad (op de hoek van de Botermarkt en de Zuivelmarkt). Batopillo is een figuur die met kleine propellers op zijn rug het luchtruim tracht te veroveren. Deze Batopillo is ondertussen geland op een drie meter hoge metalen zuil. De plaatsing van dit kunstwerk is de eerste stap in een stedelijke campagne om kwaliteitsvolle actuele kunst van gerenommeerde kunstenaars in de openbare stedelijke ruimte te plaatsen.
Prijzen en erkenningen
- In 1998 werd aan Panamarenko de Tweejaarlijkse Cultuurprijs toegekend.
- In 2005 eindigde hij op nr. 145 in de Vlaamse versie van De Grootste Belg.
- In 2010 kreeg hij een eredoctoraat aan de Universiteit Hasselt.
- In 2014 kreeg hij een eredoctoraat aan de Université de Mons (UMONS) (Universiteit van Bergen)
- Een Fokker 50 van VLM Airlines (OO-VLF) kreeg in april 2009 de naam ’Panamarenko’. Panamarenko was een van de weinige mensen die hun naam aan een vliegtuig gaven.[4]
- In 2013 aanvaardde Panamarenko het peterschap van de eerste Boeing 787 Dreamline in België, van touroperator Jetairfly. Panamarenko signeerde het vliegtuig op de romp.[5]
- Op 5 januari 2015 werd asteroïde (12702) Panamarenko naar hem genoemd. Deze werd op 22 september 1990 ontdekt door de Belgische astronoom Eric Walter Elst.
In de media
- De Belgische groep Noordkaap bracht in 1994 een nummer uit over hem: „Panamarenko”.[6]
- Hij werd door Chris Van den Durpel geïmiteerd, in combinatie met een imitatie van Jan Hoet.[7]
Diefstal van de Meikever
- In november 2006 werd het werk ’Meikever’ (1975) uit het Gentse SMAK ontvreemd en beschadigd teruggevonden in het Park tegenover het museum.[8] Het werk werd hersteld en kreeg op de Erfgoeddag in 2007 een centrale plaats.[9]
Weblinks
Zie ook de categorie met mediabestanden in verband met Panamarenko op Wikimedia Commons.
Noot
- º Met de Russische generaal wordt Panteleimon Kondratjewitsch Ponomarenko bedoeld, zie Panteleimon Kondratjewitsch Ponomarenko op de Duitse Wikipedia.
Bronverwijzingen
- º De Standaard, 18 oktober 2003, Panamarenko gehuwd in Brakel
- º VRT nieuws, 6 oktober 2011, Panamarenko met „Wuivende Krabben” in Knokke”
- º Televisiereportages bij de installatie van het helikopterplatform: op VTM en ATV
- º Panamarenko vliegt, in: Reisreporter, 27 april 2009.
- º Deredactie, VRT nieuws Panamarenko is peter van Boeing 787 Dreamliner
- º
Noordkaap, Panamarenko op YouTube
- º
Imitatie door Chris Van den Durpel op YouTube
- º Het Nieuwsblad, 17 november 2006, Meikever van Panamarenko gestolen uit SMAK in Gent
- º Geert Neyt, in: Het Nieuwsblad, 17 april 2007,De Meikever is terug
![Bekijkt de gegevens op Wikidata](/w/images/thumb/b/be/Wikidata-logo.png/25px-Wikidata-logo.png)
Hulp genealogie en geschiedenis (Nederland)Deepl vertaler • Schrijfassistent VRT] • ChatGPT (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • Claude.ai (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • Bing Copilot (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • tekst herschrijven met scribbr.io •