Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Kelmis
Gemeente in België ![]() | |||
| |||
Gewest | ![]() | ||
Provincie | ![]() | ||
Arrondissement | Verviers | ||
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere |
18,12 km² (2009) 79,86% 11,55% 8,59% | ||
Coördinaten | 50° 43' NB, 6° 1' OL | ||
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid |
10.700 (01/01/2010) 49,61% 50,39% 591 inw./km² | ||
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder |
(01/01/2008) 19,26% 63,61% 17,13% | ||
Buitenlanders | 36,71% (01/01/2008) | ||
Burgemeester | Luc Frank (CSP-cdH) | ||
Bestuur | CSP-cdH, SP | ||
Zetels CSP-cdH PFF-MR SP Ecolo |
21 8 5 5 3 | ||
Gemiddeld inkomen | 12.291 euro/inw. (2007) | ||
Werkloosheidsgraad | 11,70% (jan. 2009) | ||
Postcode 4720 4721 4728 |
Deelgemeente Kelmis Neu-Moresnet Hergenrath | ||
Zonenummer | 087 | ||
NIS-code | 63040 | ||
Politiezone | Weser-Göhl | ||
Website | Gemeente Kelmis | ||
Bestand:Kelmis Liège Belgium Map.svg | |||
Ligging binnen het arrondissement Verviers in de provincie Luik | |||
|
Kelmis (Frans: La Calamine, Platdiets: Kelemis) is een Duitstalige gemeente in de Belgische provincie Luik. De gemeente telt ruim 11.000 inwoners.
Geschiedenis
Tot de opheffing van het hertogdom Limburg in 1795 hoorde het gebied van het huidige Kelmis tot de Limburgse hoogbank Montzen. Net als de rest van het hertogdom werd Kelmis bij de annexatie van de Zuidelijke Nederlanden door de Franse Republiek in 1795 opgenomen in het toen gevormde Ourthedepartement. De huidige deelgemeenten Kelmis en Neu-Moresnet behoorden toen tot de gemeente Moresnet.
De deelgemeente Kelmis vormde, vanwege de aanwezigheid van de belangrijke zinkspaatmijn Vieille Montagne aldaar, onder de naam Neutraal Moresnet tussen 1815 en 1919 een neutrale zone of condominium tussen het Koninkrijk der Nederlanden (later België) en Pruisen. Als gevolg van het verdrag van Versailles werd het gebied een Belgische gemeente onder de nieuwe naam Kelmis/La Calamine (naar kalamijn, een andere naam voor zinkspaat of smithsoniet). (Zie ook artikel Neutraal Moresnet).
De gemeente Kelmis werd in 1977 samengevoegd met Neu-Moresnet en Hergenrath tot de (Duitstalige) fusiegemeente Kelmis.
Geografie
Kelmis ligt op enkele kilometers afstand van de Duitse stad Aken en eveneens dicht bij de Nederlands-Limburgse plaats Vaals. Het grenst aan het drielandenpunt met Nederland en Duitsland.
De huidige gemeente Kelmis bestaat uit de deelgemeenten Kelmis, Hergenrath en Neu-Moresnet, die sinds 1977 één gemeente vormen.
De aanwezigheid van een zinkmijn heeft voor een verhoogde concentratie zink in de bovengrond gezorgd. Hierdoor kennen Kelmis en Moresnet op enkele plaatsen een opvallende zinkflora. De Geul werd voor de zinkwinning gebruikt, waardoor de bovenloop van de Geul in de Nederlandse provincie Limburg eveneens een bijzondere zinkflora kent.
Tevens ligt een groot gedeelte van het Belgische deel van het Preusbos op het grondgebied van de gemeente Kelmis. Een kleiner deel van dit bos ligt net over de Belgisch-Duitse grens en een nog kleiner deel ligt in Nederland, ten zuiden van Vaals. De naam "Preusbos" betekent overigens "Grensbos" in het lokale Platdietse dialect.
Bezienswaardigheden
- Museum Vieille Montagne, over het zinkbedrijf en de geschiedenis van Neutraal Moresnet.
- Maria-Hemelvaartkerk
- Zie ook
Demografische ontwikkeling
Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977. <timeline> Colors=
id:a value:gray(0.9) id:b value:gray(0.7) id:c value:rgb(1,1,1) id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9) id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:800 height:373 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:12000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:b increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:a increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:c
BarData=
bar:1806 text:1806 bar:1816 text:1816 bar:1830 text:1830 bar:1846 text:1846 bar:1856 text:1856 bar:1866 text:1866 bar:1876 text:1876 bar:1880 text:1880 bar:1890 text:1890 bar:1900 text:1900 bar:1910 text:1910 bar:1920 text:1920 bar:1930 text:1930 bar:1947 text:1947 bar:1961 text:1961 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1990 text:1990 bar:2000 text:2000 bar:2010 text:2010 bar:2019 text:2019
PlotData=
color:d width:20 align:left
bar:1806 from:0 till: 0 bar:1816 from:0 till: 0 bar:1830 from:0 till: 0 bar:1846 from:0 till: 0 bar:1856 from:0 till: 0 bar:1866 from:0 till: 0 bar:1876 from:0 till: 0 bar:1880 from:0 till: 0 bar:1890 from:0 till: 0 bar:1900 from:0 till: 0 bar:1910 from:0 till: 0 bar:1920 from:0 till: 4216 bar:1930 from:0 till: 6180 bar:1947 from:0 till: 5986 bar:1961 from:0 till: 6905 bar:1970 from:0 till: 7942 bar:1981 from:0 till: 8752 bar:1990 from:0 till: 9498 bar:2000 from:0 till: 10121 bar:2010 from:0 till: 10700 bar:2019 from:0 till: 11108
PlotData=
bar:1806 at: 0 fontsize:s text: bar:1816 at: 0 fontsize:S text: bar:1830 at: 0 fontsize:S text: bar:1846 at: 0 fontsize:S text: bar:1856 at: 0 fontsize:S text: bar:1866 at: 0 fontsize:S text: bar:1876 at: 0 fontsize:S text: bar:1880 at: 0 fontsize:S text: bar:1890 at: 0 fontsize:S text: bar:1900 at: 0 fontsize:S text: bar:1910 at: 0 fontsize:S text: bar:1920 at: 4216 fontsize:S text: 4.216 shift:(-10,5) bar:1930 at: 6180 fontsize:S text: 6.180 shift:(-10,5) bar:1947 at: 5986 fontsize:S text: 5.986 shift:(-10,5) bar:1961 at: 6905 fontsize:S text: 6.905 shift:(-10,5) bar:1970 at: 7942 fontsize:S text: 7.942 shift:(-10,5) bar:1981 at: 8752 fontsize:S text: 8.752 shift:(-10,5) bar:1990 at: 9498 fontsize:S text: 9.498 shift:(-10,5) bar:2000 at: 10121 fontsize:S text: 10.121 shift:(-10,5) bar:2010 at: 10700 fontsize:S text: 10.700 shift:(-10,5) bar:2019 at: 11108 fontsize:S text: 11.108 shift:(-10,5)
</timeline>
- Bronnen:NIS, Opm:1920 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Taal
Naast het in het onderwijs en door de plaatselijke overheid gebruikte Duits, spreekt de plaatselijke bevolking het regionale dialect Platdiets, een Limburgs dialect.
Deze gemeente was aanvankelijk officieel Franstalig, hoewel uit talentellingen bleek dat de grote meerderheid van de bevolking Duits sprak. Pas door de taalwetten van 1962 werd het een Duitstalige gemeente, met faciliteiten voor de Franstaligen. In 1977 volgde de samenvoeging met Hergenrath en Neu-Moresnet, die hetzelfde taalstatuut hadden.
Politiek
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976
Partij | 10-10-1976[1] | 10-10-1982 | 9-10-1988 | 9-10-1994 | 8-10-2000 | 8-10-2006[2] | 14-10-2012[3] | 14-10-2018 | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Stemmen / Zetels | % | 19 | % | 19 | % | 19 | % | 21 | % | 21 | % | 21 | % | 21 | % | 21 | |
ECOLO | - | 7,37 | 0 | 12,6 | 2 | 11,75 | 2 | 11,11 | 2 | 11,29 | 2 | 12,72 | 2 | 13,73 | 3 | ||
SP-PFFA / KGI-ICC1 / SP-GI2 / SP-PS3 / SP4 | 35,7A | 6 | 20,811 | 4 | 23,162 | 4 | 27,712 | 6 | 21,713 | 4 | 20,954 | 4 | 16,774 | 3 | 21,584 | 5 | |
SP-PFFA / PFF-PRL1 / PFF-MR2 | 23,231 | 4 | 13,781 | 2 | - | 7,781 | 1 | 16,632 | 3 | 38,192 | 9 | 25,882 | 5 | ||||
CSP-PSC1 / PSC-CSP2 / CSP3 / CSP-cdH4 | 62,661 | 13 | 48,591 | 11 | 50,472 | 11 | 46,931 | 11 | 50,881 | 13 | 51,133 | 12 | 32,314 | 7 | 38,813 | 8 | |
BNB | 1,64 | - | - | - | - | - | - | - | |||||||||
GA-AC | - | - | - | 13,61 | 2 | 8,51 | 1 | - | - | - | |||||||
Totaal stemmen | 4883 | 5083 | 5200 | 4988 | 5140 | 5168 | 5181 | 5054 | |||||||||
Opkomst % | 94,17 | 92,25 | 91,57 | 90,27 | 86,39 | 85,81 | |||||||||||
Blanco en ongeldig % | 5,22 | 11,69 | 9,15 | 8,06 | 9,49 | 12,62 | 10,35 | 8,79 |
De gevormde meerderheidscoalitie wordt vet aangegeven. De grootste partij is in kleur.
Nabijgelegen kernen
Moresnet, Neu-Moresnet, Lontzen
Literatuur
- Philip Dröge: Moresnet, Opkomst en ondergang van een vergeten buurlandje. Houten/Antwerpen: Uitgeverij Unieboek/Het Spectrum, 2016; 271 blz., ISBN 978-9-00034-960-9.
Externe links
Bronnen, noten en/of referenties
|
Zie ook de categorie met mediabestanden in verband met Kelmis op Wikimedia Commons.
Sjabloon:Navigatie gemeente Kelmis
Vlag van de Duitstalige Gemeenschap | Duitstalige Gemeenschap in België | ![]() |
---|
Amel · Büllingen · Burg-Reuland · Bütgenbach · Eupen · Kelmis · Lontzen · Raeren · Sankt Vith |
Gemeenten in de provincie Luik | ![]() |
---|
Amay · Amel · Ans · Anthisnes · Aubel · Awans · Aywaille · Baelen · Berlo · Beyne-Heusay · Bitsingen · Blieberg · Blegny · Borgworm · Braives · Büllingen · Burdinne · Burg-Reuland · Bütgenbach · Chaudfontaine · Clavier · Comblain-au-Pont · Crisnée · Dalhem · Dison · Donceel · Engis · Esneux · Eupen · Faimes · Ferrières · Fexhe-le-Haut-Clocher · Flémalle · Fléron · Geer · Grâce-Hollogne · Hamoir · Hannuit · Héron · Herstal · Herve · Hoei · Jalhay · Juprelle · Kelmis · Lierneux · Lijsem · Limburg · Lontzen · Luik · Malmedy · Marchin · Modave · Nandrin · Neupré · Oerle · Olne · Ouffet · Oupeye · Pepinster · Raeren · Remicourt · Saint-Georges-sur-Meuse · Saint-Nicolas · Sankt Vith · Seraing · Soumagne · Spa · Sprimont · Stavelot · Stoumont · Theux · Thimister-Clermont · Tinlot · Trois-Ponts · Trooz · Verlaine · Verviers · Villers-le-Bouillet · Wanze · Wasseiges · Weismes · Welkenraedt · Wezet |