Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Duitsland

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Landen infotabel Duitsland
naam in landstaal Bundesrepublik Deutschland
motto Einigkeit und Recht und Freiheit
(eendracht, gerechtigheid en vrijheid)
vlag Vlag van Duitsland
vlagartikel Vlag van Duitsland
wapen Wapen van Duitsland
wapenartikel Wapen van Duitsland
locatie 250px
talen Duits
hoofdstad Berlijn
regeringsvorm Federale republiek
staatsvorm Federale republiek
wateroppervlakte 2,3[1]
volkslied Deutschlandlied
munteenheid euro
valutacode EUR
ontstaan uit BRD en DDR
tijdzone +1 (zomer +2)
Volkslied Das Lied der Deutschen
feestdag 3 oktober (Eenheidsdag)
tld de
landcode DEU
telefooncode 49
staatshoofd Joachim Gauck
regeringsleider Angela Merkel
Ontstaan 1990 (Duitse hereniging)
(uit Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990) en
de Duitse Democratische Republiek)

Duitsland (Duits: Deutschland), officieel de Bondsrepubliek Duitsland (Duits: Bundesrepublik Deutschland), is een Midden-Europese staat die wordt gevormd door een federatie van 16 deelstaten, in het Duits Bundesländer of Länder (enkelvoud Land) geheten.

Duitsland ligt in Centraal-Europa en grenst in het noorden aan de Oostzee, de Noordzee en Denemarken, in het oosten aan Polen en Tsjechië, in het zuiden aan Oostenrijk en Zwitserland en in het westen aan Frankrijk, Luxemburg, België en Nederland.

De Bondsrepubliek Duitsland heeft met ruim 82 miljoen inwoners de grootste bevolking van alle Europese landen in de EU. Zij is een belangrijk lid van de Europese Unie en van de economische, politieke en militaire organisaties in Europa.

Geschiedenis

Hoofdartikel.png Zie Geschiedenis van Duitsland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Na de Frans-Duitse oorlog van 1870/1871 slaagde de Pruisische kanselier Otto von Bismarck erin de los van elkaar staande staten en koninkrijken van de Noord-Duitse Bond, Beieren, Württemberg, Baden en Hessen-Darmstadt achter zich te verenigen. Op 18 januari 1871 werd in de Spiegelzaal van het Kasteel van Versailles het Duitse Keizerrijk geproclameerd met Wilhelm I als eerste keizer. Het Keizerrijk was een vorstenbond onder Pruisische leiding, waarbij de afzonderlijke staten op cultureel en bestuurlijk gebied een grote mate van soevereiniteit genoten.

Op het einde van de 19e, begin 20e eeuw laaiden de internationale spanningen zeer hoog op. De industriële revolutie, kolonialisme en nationalisme kenden hun hoogtijdagen, wat uiteindelijk resulteerde in de Eerste Wereldoorlog. Nadat het Duitse Rijk in 1918 gecapituleerd had, werd het gedwongen tot afstand van een aantal gebieden en tot zware herstelbetalingen. De zwakke structuur van de toen opgerichte Weimarrepubliek, de zware lasten die het land opgelegd waren, de sociale onrust en de economische crisis maakten de weg vrij voor de overname van het land door de nationaalsocialisten onder leiding van de Oostenrijker Adolf Hitler.

De door het Duitse Rijk begonnen Tweede Wereldoorlog leidde in 1945 tot de bezetting van het land door de geallieerde Russische, Britse, Amerikaanse en Franse strijdkrachten. De gebieden ten oosten van de rivieren Oder en Neisse werden aan Polen en de Sovjet-Unie toegewezen.

In 1949 werden in de geallieerde bezettingszones twee Duitse staten opgericht: de Bondsrepubliek Duitsland (BRD), die de Britse, Amerikaanse en Franse zone omvatte (West-Duitsland) en de Duitse Democratische Republiek (DDR) in het door de Sovjet-Unie bezette deel (Oost-Duitsland).

De Bondsrepubliek Duitsland werd gevormd naar het democratische en economische model van het westen; de regeringszetel, tevens hoofdstad van de Bondsrepubliek Duitsland, was Bonn, terwijl Oost-Berlijn hoofdstad van de DDR was. De DDR sloot zich, ideologisch, economisch en militair gezien aan bij het socialistische/communistische Oostblok, onder leiding van de Sovjet-Unie. Het werd de meest westelijke staat achter het IJzeren Gordijn.

De Berlijnse Muur scheidde vanaf 13 augustus 1961 Berlijn in oost en west en werd symbool voor de verdeelde natie. De val van het communistische blok en het einde van de Koude Oorlog betekenden ook de val van de muur op 9 november 1989, de opening van de grenzen tussen de twee Duitslanden en uiteindelijk de hereniging op 3 oktober 1990.

De regeringszetel stond van 1949 tot 1999 in Bonn, terwijl Berlijn de hoofdstad van het herenigde Bondsrepubliek Duitsland is. Het heeft de Bondsrepubliek Duitsland veel moeite gekost de twee helften ook in maatschappelijk en economisch opzicht te verenigen. Nog altijd maakt het voormalige DDR in economisch opzicht een minder florissante ontwikkeling door dan het voormalige West-Duitsland.

Per januari 2002 is Bondsrepubliek Duitsland met elf andere Europese landen binnen de Europese Unie overgegaan op de euro als nationale munteenheid. De oude munteenheid is de Duitse mark (DEM).

Bestuurlijke indeling

Hoofdartikel.png Zie deelstaten van Duitsland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Duitsland, officieel Bondsrepubliek Duitsland, is een federatie van 16 deelstaten, in het Duits Bundesländer of Länder (ev. Land) geheten, de deelstaten hebben ieder hun eigen regering en bevoegdheden met de regering in Berlijn als overkoepelende bestuurlijke organisatie.

Bestuurlijke structuur

De 16 deelstaten (Bundesländer, enkelvoud: Bundesland) zijn:

Demografie

Bevolking

Hoofdartikel.png Zie Bevolking van Duitsland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Duitsland heeft ruim 82 miljoen inwoners waarvan 67,5 % is aangesloten bij een of andere religieuze groepering. Met 31,2% (25,685 miljoen) per 31-12-2006 zijn rooms-katholieken, de grootste religieuze groepering, waarvan de aanhangers hoofdzakelijk in het zuiden en het westen wonen. Bijna 30.5% van de bevolking (25,1 miljoen) is protestants (lid van de EKD (Evangelische Kerk Duitsland), vooral in het noorden. De getelde kerkgang cijfers zijn dat 4,4 procent van de bevolking een Rooms-Katholieke Kerk op zondag bezoekt (in 2006) en ongeveer 1,2 procent een protestante (EKD)kerk (in 2006). Er is een kleine joodse minderheid van 0,2 miljoen en er zijn 3,3 miljoen moslims.

Meer dan de helft van de bevolking in het gebied dat vroeger de Duitse Democratische Republiek (Oost-Duitsland) was en in het noordelijke bundesland Hamburg hangt geen godsdienst aan.

De katholieke en protestantse kerken en de synagogen worden gefinancierd door een bijzondere kerkbelasting die op leden van deze benamingen wordt geheven. Vrijwel alle burgers van het land spreken het Duits. De Denen, Friezen, zigeuners, en Sorben zijn de inheemse anderstalige minderheden.

Sinds het begin van de jaren zeventig zijn miljoenen gastarbeiders uit andere landen (vooral voormalig Joegoslavië, plus Griekenland, Turkije en Italië) naar Duitsland gekomen voor de werkgelegenheid. Hieronder zijn ongeveer 3,3 miljoen moslims, hoofdzakelijk Turken en Koerden. In totaal zijn er zeven miljoen buitenlanders, waarmee het aantal Duitsers uitkomt op 82,4 miljoen.

In een aantal landen bevinden zich ook groepen zogeheten Volksduitsers die sinds de Middeleeuwen met emigratiegolven naar het buitenland waren vertrokken, maar onder wie nog de Duitse cultuur in bepaalde vorm aanwezig is.

Taal

Hoofdartikel.png Zie Talen in Duitsland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De taal is voornamelijk Duits.

Geografie

Hoofdartikel.png Zie Geografie van Duitsland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het is een federaal land in Midden-Europa, in het noorden grenzend aan de Oostzee, de Noordzee en Denemarken, in het oosten aan Polen en Tsjechië, in het zuiden aan Oostenrijk en Zwitserland en in het westen aan Frankrijk, Luxemburg, België en Nederland.

Duitsland als geheel kan in drie belangrijke geografische gebieden worden verdeeld: de laagliggende Duitse vlakte in het noorden, het centrale Duitse hoogland, en, in het zuiden, de uitlopers van de Centrale Alpen en ander hoogland. Het klimaat is gematigd hoewel er aanzienlijke variatie is. Bijna twee derde van de bossen van het land bestaat uit naaldbomen, de rest is hoofdzakelijk beukenbos.

Noord-Duitsland

Bestand:Binnenalster am Abend.jpg
Hamburg in Noord-Duitsland

Noord-Duitsland, dat door de rivieren Eems (Ems), Wezer (Weser), Elbe en de Oder wordt doorstroomd, is zwaar gecultiveerd, ondanks de slechte grond. De gewassen uit deze streek zijn onder andere tarwe, rogge, gerst, haver, aardappels en suikerbieten. Melkvee wordt veel gefokt, vooral in Sleeswijk-Holstein. Varkensvlees, rundvlees en kip zijn andere veeproducten. Het gebied omvat ook de belangrijkste industriële en vervoerscentra Kiel, Hamburg, Bremen, Hannover en Maagdenburg (Magdeburg), evenals Berlijn (Berlin).

Centrale hoogland

Het centrale hoogland bestaat uit de Rijnvallei, het Harz berggebied en het Thüringse bos. De rivier de Rijn die door West-Duitsland en tussen Bingen en Bonn stroomt door een steile kloof, beroemd om zijn mooie landschap, wijngaarden en kastelen. Langs de noordelijke rand van de Rijnvallei liggen de industriële gebieden van Duitsland, waaronder het Ruhrgebied. Hier liggen de steden Düsseldorf, Duisburg, Krefeld, Essen, Wuppertal, Bochum, Gelsenkirchen en Dortmund. De grootste stad in het westen is Keulen (Köln). In het oosten zijn de industriële centra gevestigd dichtbij de Elbe-rivier en zijn zijrivieren. De belangrijkste steden zijn hier Leipzig, Dresden, Chemnitz, Halle en Erfurt. De zuidelijke sectie van het Rijnland, dat de Eifel en Hunsrück-bergen bevat, is grotendeels landbouwgrond en heeft beroemde wijngaarden, vooral in de vallei van de Moezel.

Zuid-Duitsland

Door zuidelijke deel van Duitsland stromen de rivieren de Donau, Iller, Lech, Isar, Neckar en de Main. Het hoogste punt is de Zugspitze (2963 m) in de Beierse Alpen. Verder bestaat het gebied uit plateaus en beboste bergen, bijvoorbeeld het Zwarte Woud, de hooglanden van Zwaben en het Bohemer Woud. Het gebied rondom het Bodenmeer is een populair toeristengebied. De belangrijkste landbouwproducten van het gebied zijn fruit, tarwe, gerst en zuivelproducten. De belangrijke industriële centra in Zuid-Duitsland zijn München, Frankfurt, Augsburg, Neurenberg, Stuttgart en Karlsruhe.

Steden in Duitsland

De hoofdstad is Berlijn (Berlin).

Andere steden in Duitsland zijn: Aken (Aachen) - Aschaffenburg - Augsburg - Bautzen - Bocholt - Bonn - Bottrop - Braunschweig - Bremen - Chemnitz - Cloppenburg - Coburg - Cottbus - Darmstadt - Dortmund - Dresden - Duisburg - Düsseldorf - Eisenach - Emden - Erfurt - Essen - Flensburg - Frankfurt - Freiburg - Friedrichshafen - Fulda - Garmisch-Partenkirchen - Gelsenkirchen - Gera - Gießen - Görlitz - Goslar - Halle - Hamburg - Hameln - Hamm - Hannover - Hildesheim - Ingolstadt - Jena - Kaiserslautern - Keulen (Köln) - Kiel - Koblenz - Konstanz - Krefeld - Leipzig - Lübeck - Ludwigshafen am Rhein - Lüneburg - Maagdenburg (Magdeburg) - Mainz - Mannheim - Moers - Mönchengladbach - München - Münster - Neurenberg (Nürnberg) - Oberhausen - Offenbach - Oldenburg - Osnabrück - Passau - Pirmasens - Plauen - Potsdam - Recklinghausen - Regensburg - Rostock - Saarbrücken - Schwerin - Siegen - Solingen - Speyer - Stralsund - Stuttgart - Trier - Ulm - Wiesbaden - Weimar - Wismar - Wolfsburg - Worms - Wuppertal - Würzburg - Zwickau    Zie ook.png Zie ook: Lijst van grote Duitse steden

Rivieren in Duitsland

De belangrijkste rivieren zijn:

Ahr - Donau - Eems (Ems) - Elbe - Emscher - Fulda - Havel - Iller - Inn - Isar - Lahn - Lech - Lippe - Main - Moezel (Mosel) - Naab - Nahe - Neckar - Neisse - Oder - Overijsselse Vecht (Vechte) - Peene - Regen - Regnitz - Rijn (Rhein) - Roer (Rur) - Ruhr - Saale - Saar - Spree - Tauber - Warnow - Werra - Wezer (Weser) - Wupper

Voor een totaaloverzicht    Zie ook.png Zie ook: Lijst van rivieren in Duitsland

Bezienswaardigheden

   Zie ook.png Zie ook: Werelderfgoedlijst#Duitsland

Overheid en politiek

Politiek systeem

Duitsland is sinds 1949 een democratisch-parlementaire bondsstaat. De grondwet werd afgekondigd op 23 mei 1949. De grondwet kan door een tweederdemeerderheid in bondsdag en bondsraad gewijzigd worden. De laatste wijziging dateert van 2006. Enkele artikelen, waarin de basisprincipes van de grondwet zoals de federale structuur van de staat, de democratische, sociale en rechtsprincipes van de staat, en de onschendbaarheid van de menselijke waarde van het individu, zijn van iedere wijziging uitgesloten.

Duitsland is opgedeeld in 16 deelstaten (Bundesländer) (sinds 1990, daarvoor 10 Länder plus West-Berlijn). De hoogste staatsmacht ligt bij de bondsstaat ("Bundesrecht bricht Landesrecht"), maar de deelstaten hebben een verregaande eigen staatsmacht en bevoegdheden. Buitenlandse betrekkingen en verdediging zijn exclusieve bevoegdheden van de federatie.

Duitsland kent algemeen stemrecht (sinds 1918) vanaf 18 jaar (gedeeltelijk vanaf 16 jaar voor communale of regionale verkiezingen), en heeft een tweekamersysteem. De bondsdag bestaat uit minstens 598 leden, en wordt principieel alle vier jaar in rechtstreekse verkiezingen verkozen. Het kiessysteem voor de Bondsdag combineert kenmerken van een meerderheids- en een districtenstelsel. Bij de verkiezingen is er een kiesdrempel van vijf procent.

De bondsraad telt 69 leden, die de vertegenwoordigers van de deelstaatregeringen (en dus niet van de deelstaatbevolking) zijn. Elk land heeft, afhankelijk van de grootte van zijn bevolking, 3 tot 6 stemmen, die echter 'in blok' uitgeoefend moeten worden. Federale wetten die ingrijpen in thema's die tot de bevoegdheid van de deelstaten behoren, of waarvan de uitvoering aan de deelstaten opgedragen wordt, moeten door de bondsraad goedgekeurd worden.

De deelstaten hebben een eigen grondwet, regering en parlement. De deelstaatparlementen worden in vier deelstaten om de vier jaar, in de andere twaalf om de vijf jaar verkozen volgens het meerderheidsprincipe.

Het staatshoofd, de bondspresident, met voornamelijk representatieve rol wordt om de vijf jaar door de bondsvergadering verkozen. Hij kan één keer herverkozen worden.

De bondskanselier is het hoofd van de regering, en hij bepaalt de richtlijnen van de politiek. De kanselier wordt door de Bondsdag, op voorstel van de president, verkozen. Hij wordt, net als zijn ministers, door de president benoemd.

Allerlei

   Zie ook.png Zie ook: Staatsinrichting van Duitsland, Duits kiessysteem , Lijst van Duitse politieke partijen, Duitse verkiezingen 2005, Duitse coalitieovereenkomst van november 2005, Lijst van Duitse politieke partijen en Lijst van Duitse staatshoofden

Algemeen

Voormalige namen van Duitsland of de Bondsrepubliek Duitsland:

Type overheid: Federale republiek

Hoofdstad: Berlijn

Onafhankelijkheid:

Grondwet:

23 mei 1949, bekend als de Basiswet; werd grondwet van het herenigd Duitsland op 3 oktober 1990.

Lidmaatschap internationale organisaties

AfDB, AsDB, Australië Groep, BDEAC, BIS, CBSS, CCC, CDB (niet-regionaal), CE, CERN, EAPC, EBRD, ECE, EIB, EMU, ESA, EU, FAO, G- 5, G8, G-10, IADB, IAEA, IBRD, Icao, ICC, ICFTU, ICRM, IDA, IEA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, Inmarsat, Interpol, IOC, IOM, ISO, ITU, MONUC, NAM (guest), NAVO, NEA, NSG, OAS (toehoorder), OECD, OPCW, OSCE, PCA, VN, UNCTAD, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNIKOM, UNMIBH, UNMIK, UNOMIG, UPU, WADB (niet-regional), WEU, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTrO, ZC

Economie

Hoofdartikel.png Zie Economie van Duitsland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Duitsland bezit op technologisch vlak de op twee na sterkste economie van de wereld, na de VS en Japan, maar structurele markteisen, waaronder de substantiële brutokosten voor het in dienst nemen van nieuwe werknemers, hebben werkloosheid tot een langdurig, persistent probleem gemaakt. Een vergrijzende bevolking, gecombineerd met hoge werkloosheid, bemoeilijkt de handhaving van de wettelijke sociale zekerheid: de lasten voor werkhebbenden zijn onevenredig hoog geworden. De modernisering en integratie van de Oost-Duitse economie blijft een kostbaar lange-termijnprobleem. Duitsland had van 1949 tot en met 2002 de Duitse mark als wettige valuta sinds 2002 is deze vervangen door de euro.

Defensie

De Duitse defensie heeft de grootste strijdmacht van Europa. De strijdkrachten worden de Bundeswehr genoemd, en is een NAVO lidstaat.

Defensietakken

Landmacht (Heer), marine (inclusief marineluchtvaart), luchtmacht, medisch korps, grenspolitie, kustwacht.

Militaire mankracht

Dienstplichtige leeftijd: 18 jaar
Militaire manschappen
Beschikbaarheid: mannen 15-49 jaar: 20.851.022 (2001) Geschikt voor militaire dienst: mannen 15-49 jaar: 17.760.412 (2001)
Jaarlijks bereiken van dienstplichtige leeftijd: mannen: 482.318 (2001)

Militaire uitgaven

in dollars: $32,8 miljard (FY98)
percentage van het bruto nationaal product: 1,5% (FY98)

Transnationale zaken

Internationale disputen: geen

Illegale drugs:

Bron van grondstoffen voor chemicaliën voor Zuid-Amerikaanse cocaïneproducenten. Doorvoerland en gebruiker van Zuidwest-Aziatische heroïne en Latijns-Amerikaanse cocaïne.

Verkeer en vervoer

Cultuur

   Zie ook.png Zie ook: Duitse literatuur, Lijst van Duitse films en Lijst van musea in Duitsland

Externe links

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties: