Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Toontje Poland: verschil tussen versies
(https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Toontje_Poland&oldid=14953986 19 dec 2008 Menke 18 dec 2008) |
(https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Toontje_Poland&oldid=38361448) |
||
Regel 1: | Regel 1: | ||
[[ | <!-- G Artikel is ontleend aan [https://books.google.nl/books?id=G3dNAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=%22Toontje+Poland:+voorafgegaan+door+eenige+indische+typen%22+%22Volume+1%22&hl=nl&sa=X&ei=nABaVLeEOs2sPMbOgZgH&ved=0CCIQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Toontje Poland, voorafgegaan door enige Indische typen] van [[Willem Adriaan van Rees]] uit 1867. Wie weet nog wat de letterlijk van Van Rees overgenomen zin betekent: ''Poland werd ingedeeld bij de tweede bak der grootmarsgasten''. Van Rees fantaseerde er bovendien lustig op los. Niet gehinderd door feitenkennis verzon hij zelf de feiten om hiaten in het verhaal op te vullen en om een smeuïg verhaal op te kunnen dissen (voor een uitgebreide toelichting zie de overlegpagina). De auteur van dit artikel heeft kritiekloos de verhalen van Van Rees overgenomen. In juli vorig jaar verzocht ik om een onderbouwing op basis van betrouwbare bronnen. Die zijn tot nu toe niet gegeven. Er is meer dan genoeg tijd geweest om het artikel op te kalefateren. --> | ||
'''Dorus "Toontje" Poland''' ([[Alkmaar]], [[20 januari]] 1795 - [[Tjilatjap]], [[19 december]] 1857 was een [[Nederlands]] [[kolonel]] bij het [[Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger]]. | [[Bestand:Poland, T. (2).jpg||250px|thumb|Toontje Poland, getekend door [[Gijsbert Brand Hooijer|G.B. Hooijer]]]] | ||
'''Dorus "Toontje" Poland''' ([[Alkmaar (Nederland)|Alkmaar]], [[20 januari]] [[1795]] - [[Cilacap (plaats)|Tjilatjap]], [[19 december]] [[1857]]) was een [[Nederlands]] [[kolonel]] bij het [[Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger]]. | |||
==Zijn jeugd== | ==Zijn jeugd== | ||
Poland | Poland werd geboren als zoon van een welgestelde kruidenier. Omdat zijn vader al jong stierf, en zijn moeder een nieuwe verbintenis aanging en zich weinig bekommerde om haar zoon, leefde Poland een leven van twaalf ambachten en dertien ongelukken, totdat een [[sergeant]] der garde[[grenadiers]] van koning [[Lodewijk Napoleon Bonaparte]] hem een plaats bezorgde als kwekeling bij de militaire kweekschool in [[Den Haag]].<ref>Het doel van de kweekschool was het vormen van een kern, waaruit later soldaten voor het leger konden worden gelicht.</ref> In maart 1810 werd een deel van de kwekelingen naar [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] gezonden, waar zij verdeeld werden op de Franse vloot. Poland werd ingedeeld bij de tweede bak der [[grootmars]]gasten. Hij werd nu benoemd tot [[korporaal]] der scheepsjongens en bleef dit tot het eind van 1813, toen Holland in opstand kwam tegen het Franse bewind en er bevel werd gegeven naar [[Brussel (stad)|Brussel]] te marcheren. Te [[Rijsel]] werden de Hollanders in zes compagnieën ingedeeld, waarbij die van Poland naar [[Limoges]] werd gedirigeerd, waar een groot aantal krijgsgevangenen verenigd was. Daar verbleef hij tot Napoleon naar [[Elba]] werd verbannen en hij samen met 600 Hollandse gevangenen naar Nederland kon terugkeren. Hier tekende hij bij een werver voor acht jaar bij de [[infanterie]], en op 3 juli 1814 trad hij als vrijwilliger bij het vijftiende bataljon in dienst. | ||
In het jaar | ==Nederlands-Indië== | ||
Poland tekende nu ook voor het Nederlands Indische leger, maar zijn [[Indiaansche Brigade]] werd eerst nog ingezet tegen Napoleon en naar [[slag bij Quatre-Bras|Quatre-Bras]] gezonden, alvorens ingescheept te worden en op de 29ste oktober 1815 naar [[Batavia (Nederlands-Indië)|Batavia]] af te reizen, waar men op 12 mei 1817 aankwam. In het jaar 1817 was hij aanwezig tijdens de [[expedities naar Saparoea|tweede expeditie naar Saparoea]] en het jaar daarop nam Poland deel aan de expeditie naar [[Cirebon|Cheribon]]; later aan die naar het opstandige [[Bantam (provincie)|Bantam]] en [[Riau|Riouw]] onder leiding van kapitein [[Ferdinand Vermeulen Krieger|Vermeulen Krieger]]. Hij gedroeg zich hier dusdanig dapper dat hij ter plaatse door Vermeulen Krieger tot sergeant werd benoemd. In 1824 gaven gebeurtenissen op [[Celebes]] aanleiding tot een [[Tweede Boni-expeditie|nieuwe expeditie]] onder leiding van generaal [[Josephus Jacobus van Geen|Van Geen]]. Poland nam deel aan diverse scherpe gevechten en werd, naar aanleiding van zijn moedige gedrag, door Van Geen bevorderd tot [[tweede luitenant]]. Daarna werd hij (onder majoor [[Bernard Sollewijn|B. Sollewijn]]) naar [[Borneo]] gezonden om Chinese onlusten te bedwingen maar alvorens daar tot actie kon worden overgaan, was er [[Java-oorlog|een opstand]] op Java uitgebroken en keerden de expeditionaire troepen voortijdig terug. | |||
Poland verwierf zich een grote naam tijdens de Java-oorlog. Zijn bijnaam ''Toontje'' werd hem tijdens de oorlog toebedeeld door [[generaal]] [[Frans David Cochius|Cochius]], die, ongerust geworden, naar hem uitziend riep: ''daar is Toontje!'' In februari 1829 werd Poland benoemd tot [[eerste luitenant]] en verkreeg hij de [[Militaire Willems-Orde]] vierde klasse. Tijdens de oorlog wist Poland met name de Madurezen tot een geduchte legereenheid om te vormen, in 1831 werd hij de persoonlijke [[Adjudant (functie)|adjudant]] van de sultan van [[Madoera (eiland)|Madura]]; [[gouverneur-generaal]] [[Dominique Jacques de Eerens|De Eerens]] stond Poland toe de erekris, die hij van de Madurezen gekregen had (een buitengewone inlandse onderscheiding) bij officiële gelegenheden te dragen. Na de oorlog werd Poland naar Wonosobo overgeplaatst, waar majoor [[Andreas Victor Michiels|Michiels]] het commando voerde. Poland vertrok vervolgens met de expeditionaire troepen onder Michiels naar Sumatra, alwaar duizenden Padries [[Padri-oorlogen|zich versterkt]] hadden en in opstand waren, en leidde verschillende gevechten. Per 24 augustus 1833 werd hij door generaal Cochius bevorderd tot [[Kapitein (rang)|kapitein]]. Na een vijfjarig verblijf als adjudant van de sultan van Madura werd Poland in 1840 naar [[Palembang]] verplaatst waar hij met het civiel en militair gezag over Tebing Tingie werd belast. Niet veel later werd hij benoemd tot [[majoor]], in januari 1845 tot [[luitenant-kolonel]]. Drie jaar later, in 1849, maakte hij als commandant van het [[3e Bataljon Infanterie]] deel uit van [[derde expeditie naar Bali|de 3e Bali-Expeditie]] en nam aan diverse tochten hier deel, onder meer ter bezetting van Kasoemba. Hij werd hiervoor beloond met de Militaire Willems-Orde derde klasse. In juni 1853 werd hij benoemd tot [[kolonel]] titulair en gepensioneerd. | |||
Poland verwierf zich een grote naam tijdens de Java-oorlog. Zijn bijnaam | |||
== | ==Trivia== | ||
Poland | Het leven van Toontje Poland is in romanvorm beschreven door [[Johan Fabricius]] in ''Toontje Poland'' (1977) en ''Toontje Poland onder de tropenzon'' (1978). Het eerste deel beschrijft de jaren tot en met [[Slag bij Waterloo|Waterloo]], het tweede deel gaat over zijn tijd in [[Indië (regio)|Indie]]. | ||
{{Link portaal|KNIL}} | |||
{{Appendix|2= | |||
*1867. | *1867. [[Willem Adriaan van Rees]]. ''Toontje Poland, voorafgegaan door enige Indische typen.'' D.A. Thieme. Arnhem. | ||
---- | |||
{{References}} | |||
{{Wikidata|q632017}} }} | |||
[[Categorie: | {{DEFAULTSORT:Poland, Toontje}} | ||
[[Categorie:Militair in het KNIL]] | |||
[[Categorie:Officier in de Militaire Willems-Orde]] | |||
[[Categorie:Ridder in de Militaire Willems-Orde]] |
Huidige versie van 26 mei 2016 om 12:39
Dorus "Toontje" Poland (Alkmaar, 20 januari 1795 - Tjilatjap, 19 december 1857) was een Nederlands kolonel bij het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger.
Zijn jeugd
Poland werd geboren als zoon van een welgestelde kruidenier. Omdat zijn vader al jong stierf, en zijn moeder een nieuwe verbintenis aanging en zich weinig bekommerde om haar zoon, leefde Poland een leven van twaalf ambachten en dertien ongelukken, totdat een sergeant der gardegrenadiers van koning Lodewijk Napoleon Bonaparte hem een plaats bezorgde als kwekeling bij de militaire kweekschool in Den Haag.[1] In maart 1810 werd een deel van de kwekelingen naar Antwerpen gezonden, waar zij verdeeld werden op de Franse vloot. Poland werd ingedeeld bij de tweede bak der grootmarsgasten. Hij werd nu benoemd tot korporaal der scheepsjongens en bleef dit tot het eind van 1813, toen Holland in opstand kwam tegen het Franse bewind en er bevel werd gegeven naar Brussel te marcheren. Te Rijsel werden de Hollanders in zes compagnieën ingedeeld, waarbij die van Poland naar Limoges werd gedirigeerd, waar een groot aantal krijgsgevangenen verenigd was. Daar verbleef hij tot Napoleon naar Elba werd verbannen en hij samen met 600 Hollandse gevangenen naar Nederland kon terugkeren. Hier tekende hij bij een werver voor acht jaar bij de infanterie, en op 3 juli 1814 trad hij als vrijwilliger bij het vijftiende bataljon in dienst.
Nederlands-Indië
Poland tekende nu ook voor het Nederlands Indische leger, maar zijn Indiaansche Brigade werd eerst nog ingezet tegen Napoleon en naar Quatre-Bras gezonden, alvorens ingescheept te worden en op de 29ste oktober 1815 naar Batavia af te reizen, waar men op 12 mei 1817 aankwam. In het jaar 1817 was hij aanwezig tijdens de tweede expeditie naar Saparoea en het jaar daarop nam Poland deel aan de expeditie naar Cheribon; later aan die naar het opstandige Bantam en Riouw onder leiding van kapitein Vermeulen Krieger. Hij gedroeg zich hier dusdanig dapper dat hij ter plaatse door Vermeulen Krieger tot sergeant werd benoemd. In 1824 gaven gebeurtenissen op Celebes aanleiding tot een nieuwe expeditie onder leiding van generaal Van Geen. Poland nam deel aan diverse scherpe gevechten en werd, naar aanleiding van zijn moedige gedrag, door Van Geen bevorderd tot tweede luitenant. Daarna werd hij (onder majoor B. Sollewijn) naar Borneo gezonden om Chinese onlusten te bedwingen maar alvorens daar tot actie kon worden overgaan, was er een opstand op Java uitgebroken en keerden de expeditionaire troepen voortijdig terug.
Poland verwierf zich een grote naam tijdens de Java-oorlog. Zijn bijnaam Toontje werd hem tijdens de oorlog toebedeeld door generaal Cochius, die, ongerust geworden, naar hem uitziend riep: daar is Toontje! In februari 1829 werd Poland benoemd tot eerste luitenant en verkreeg hij de Militaire Willems-Orde vierde klasse. Tijdens de oorlog wist Poland met name de Madurezen tot een geduchte legereenheid om te vormen, in 1831 werd hij de persoonlijke adjudant van de sultan van Madura; gouverneur-generaal De Eerens stond Poland toe de erekris, die hij van de Madurezen gekregen had (een buitengewone inlandse onderscheiding) bij officiële gelegenheden te dragen. Na de oorlog werd Poland naar Wonosobo overgeplaatst, waar majoor Michiels het commando voerde. Poland vertrok vervolgens met de expeditionaire troepen onder Michiels naar Sumatra, alwaar duizenden Padries zich versterkt hadden en in opstand waren, en leidde verschillende gevechten. Per 24 augustus 1833 werd hij door generaal Cochius bevorderd tot kapitein. Na een vijfjarig verblijf als adjudant van de sultan van Madura werd Poland in 1840 naar Palembang verplaatst waar hij met het civiel en militair gezag over Tebing Tingie werd belast. Niet veel later werd hij benoemd tot majoor, in januari 1845 tot luitenant-kolonel. Drie jaar later, in 1849, maakte hij als commandant van het 3e Bataljon Infanterie deel uit van de 3e Bali-Expeditie en nam aan diverse tochten hier deel, onder meer ter bezetting van Kasoemba. Hij werd hiervoor beloond met de Militaire Willems-Orde derde klasse. In juni 1853 werd hij benoemd tot kolonel titulair en gepensioneerd.
Trivia
Het leven van Toontje Poland is in romanvorm beschreven door Johan Fabricius in Toontje Poland (1977) en Toontje Poland onder de tropenzon (1978). Het eerste deel beschrijft de jaren tot en met Waterloo, het tweede deel gaat over zijn tijd in Indie.
![]() |
Portaal KNIL |
Bronnen, noten en/of referenties
|