Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Wil (begrip)
De wil is het bewuste vermogen van de mens om van een gedachte of een geheel van gedachten, een plan, over te gaan naar een handeling om een toestand te bestendigen, te veranderen of te doen ingaan.
Filosofie / Naturalisme
De intelligentere dieren (hond, kat, aap, dolfijn) hebben ook een wil, weliswaar komt die voort uit onbewuste denkprocessen die zijn ontstaan door eerdere ervaringen. Bij mensen spreekt men merendeels van intuïtie, bij dieren betreft het merendeels instincten, doch valt van intelligentere dieren op te merken dat ze bepaalde dingen willen. De wil van de mens is grondig besproken door talloze filosofen (en theologen). In de negentiende eeuw was de wil een van de hoofdonderwerpen van beschouwing bij onder meer Arthur Schopenhauer, Richard Wagner en Friedrich Nietzsche. Schopenhauer vormt een uitzondering op de gangbare definitie van de wil: volgens hem is alles wat leeft (dus ook planten en dieren) bezielt met een wil tot leven. Volgens hem is de wil volledig gedetermineerd; er bestaat volgens hem dus geen vrije wil. Bij Nietzsche zal de idee van een wil tot leven later getransformeerd worden tot de idee van een wil tot macht. Tegenwoordig begrijpt men dat dieren evenals mensen waarnemingen herinneren vanuit het onderbewustzijn, dat op een bepaald geheugen duidt en de inmenging van gevoelens (bijvoorbeeld angst of blijdschap). Het aanleren van een woordelijke taal en het hanteren van beredeneringen binnen het denken, is wat de mens doet verschillen van dieren qua denken, alsook een groter denkvermogen, inclusief complexer gevoelens.
Adolf Hitler c.s. en het fascisme van de twintigste eeuw meenden in deze beschouwingen de bevestiging te zien van hun gelijk: zie Triumph des Willens ("De triomf van de wil"), een film van Leni Riefenstahl uit 1934.
Psychologie
In de psychologie categoriseert Abraham Maslow met zijn piramide van Maslow de behoeften, die de wil aansturen. De wilsfunctie is grondig bestudeerd en beschreven door de psychologen Roberto Assagioli en Rollo May, allebei bekend in de school van de humanistische psychologie. Assagioli met zijn boek "Over de wil" -sturend mechanisme in het menselijk handelen- vert. van The Act Of Will (Servire, Katwijk a/z, 4de druk, 1987, ISBN 90-6325-186-6). May poneert met zijn boek "Liefde en Wil" dat de harmonische synthese van liefde en wil het hoogste is wat een mens in zijn leven kan bereiken.
Gezegden
- Tegen wil en dank: met tegenzin, gedwongen.
- Waar een wil is, is een weg.
- Willens en wetens: opzettelijk en bewust.
- De willekens groeien in de bossen: woordspeling met 'wilg'; gezegd om een kind te weigeren wat het wil.