Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Majeur

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Nootje.pngDit artikel valt onder beheer van Dorp:Luisterrijk. Nootje.png

Majeur (Frans: majeur, groot) is in de muziektheorie de benaming van een van de twee gebruikelijke toongeslachten: majeur en mineur. Majeur is gebaseerd op de majeur- of grote-tertstoonladder, de derde toon van de toonladder (de grote terts). Majeur, groot, verwijst dus naar deze grote terts.

Beschouwt men bijvoorbeeld de toonladder G grote terts (NL) (ofwel G Major (En), sol majeur (Fr) of G Dur (Du):

g-a-b-c-d-e-fis-g

Hierin is de afstand g-b een grote terts. Zou men de reeks g-a-bes-c-d-e-fis-g beschouwen dan is de afstand g-bes een kleine terts, en is er sprake van mineur.

Intervalvolgorde

De intervallen van een majeurtoonladder zijn van laag naar hoger:
I---1---II---1---III---1/2---IV---1---V---1---VI---1---VII---1/2---VIII

Toon nummer VIII is toon nummer I, alleen dan een octaaf hoger. Na toon nummer VIII komt weer een 'heel' interval zoals van I naar II. Hierbij is "1" een hele toonsafstand (grote secunde) en "1/2" een halve toonsafstand (een kleine secunde).

De intervallen die tussen de diverse tonen van een majeurladder plaatsvinden zijn:

Grondtoon grote secunde grote terts reine kwart reine kwint grote sext groot septiem rein oktaaf
Grondtoon reine prime grote secunde grote terts reine kwart reine kwint grote sext groot septiem rein oktaaf
grote secunde grote secunde reine prime grote secunde kleine terts reine kwart reine kwint grote sext klein septiem
grote terts grote terts grote secunde reine prime kleine secunde kleine terts reine kwart reine kwint kleine sext
reine kwart reine kwart kleine terts kleine secunde reine prime grote secunde grote terts overmatige kwart reine kwint
reine kwint reine kwint reine kwart kleine terts grote secunde reine prime grote secunde grote terts reine kwart
grote stext grote sext reine kwint reine kwart grote terts grote secunde reine prime grote secunde kleine terts
groot septime groot septime grote sext reine kwint overmatige kwart kleine terts grote secunde reine prime kleine secunde
rein oktaaf rein oktaaf klein septiem kleine sext reine kwint reine kwart kleine terts kleine secunde reine prime

Tetrachorden

Men kan ook zeggen dat de majeurladder is opgebouwd uit twee tetrachorden, ofwel twee groepjes van "hele,hele,halve" die een hele toon uitelkaar liggen. Dus:

1e tetrachord 2e tetrachord
hele hele halve (hele verder) hele hele halve
Voorbeeld toonladder van C c d e f g a b c
Voorbeeld toonladder van As as bes c des es f g as
Voorbeeld toonladder van Fis fis gis aïs b cis dis eïs fis
Voorbeeld met doremi do re mi fa so la si (of ti) do

Bij het benoemen van een grote-tertstoonladder gebruikt men in het Nederlands en in het Duits oorspronkelijk hoofdletters en bij kleine-tertstoonladder kleine letters. Tegenwoordig, met name in popmuziek-akkoordenschema's, is het echter ook gebruikelijk om de Engelse notatie aan te houden, waarbij de grondtoon altijd met een hoofdletter aangeduid wordt en slechts het toongeslacht met m voor mineur en M voor majeur aangeduid wordt.

Voorbeelden gebruik

  • Officieel: Toccata in g-moll, en Thema Fugatum in C Major
  • Nederland: Arabesque in E majeur, en Valse Noble en mi mineur (ook wel E groot, resp. e klein)
  • Vlaanderen: Ochtendstemming in Mi bémol groot, en danssuite in la klein

Kerktoonladders

Kerktoonladders zijn opgebouwd volgens een modus, dit zijn modale toonladders. Deze toonladders zijn de voorlopers van de tonaliteit, en gaan uit van de reine stemming in plaats van de gelijkzwevende stemming, welke tegenwoordig het meest gangbaar is.

Karakter

De klankkleur van de grote-tertstoonladder is wordt omschreven als open en vrolijk; de kleine-tertstoonladder als intiem en sober. Uiteraard is dit naar eigen smaak in te vullen, veel stukken in mineur klinken best aangenaam en vrolijk. Denk maar aan de uitdrukking: iets verloopt in mineur, een mineure stemming.

Zie ook