Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Kruisdagen

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

De kruisdagen zijn in de Katholieke Kerk de maandag, dinsdag en woensdag voor Hemelvaartsdag. Deze dagen vormen samen met 25 april, het feest van de Evangelist Marcus dagen waarop men met een bidprocessie en litanie smeekt om zegen over de vruchten van de aarde.

Oorsprong

Rond 470 werden ze door Mamertus, bisschop van Vienne ingevoerd. Er werd een bidprocessie gehouden om Gods hulp af te smeken tegen rampen en nood, waar Zuid-Frankrijk in die tijd veel door geteisterd werd. Sinds de 9e eeuw vond de processie ook plaats in Rome, maar pas tegen het einde van de middeleeuwen werd zij voor de gehele Kerk overgenomen. De vasten die oorspronkelijk aan deze dagen verbonden was, nam men niet over omdat in de Paastijd geen vasten was toegestaan. Behalve tegen rampen wordt er op de kruisdagen gebeden om zegen over de vruchten van de aarde.

Naamgeving

In het Latijn worden de kruisdagen de rogationes minores of litaniae minores (kleine litanie) genoemd, om ze te onderscheiden van de litaniae maiores (grote litanie) op het feest van Sint-Marcus op 25 april, die eveneens bedoeld zijn om Gods zegen te vragen over de vruchten van de aarde. De Nederlandse benaming kruisdagen is waarschijnlijk ontleend aan de gewoonte om op deze dagen een processie te houden door velden en akkers, waarbij de priester een kruis meedroeg.

In de Tridentijnse liturgie

De kruisdagen komen voor tot in het laatste Romeins missaal volgens de Tridentijnse ritus uit 1962.

In de protestantse liturgie

Waarschijnlijk liggen de kruisdagen alsmede de verwante quatertemperdagen ten grondslag aan de protestantse Biddag en Dankdag voor Gewas en Arbeid.

In de Rooms-katholieke liturgie van na Vaticanum II

Bij de liturgiehervorming van 1969 werd het aan de lokale bisschoppenconferenties overgelaten om deze dagen te regelen. In 2005 vestigden de Nederlandse bisschoppen, in navolging van onder andere hun Duitse, Oostenrijkse en Luxemburgse collega's, opnieuw de aandacht op de mogelijkheid om de kruisdagen voorafgaand aan Hemelvaart te vieren. Bij die gelegenheid brachten zij tevens een mogelijkheid naar voren om de quatertemperdagen te vieren, die vanouds ook met gebed en gewas verbonden zijn[1]. De Kruisdag verbonden aan het feest van de Sint-Marcus(25 april) is na de liturgiehervorming van 1969 van de liturgische kalender geschrapt.

Trivia

De kruisdagen worden dikwijls in één adem genoemd met de quatertemperdagen. In tegenstelling tot de quatertemperdagen zijn de kruisdagen echter geen dagen van vasten omdat deze in de paastijd vallen.

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties
  1. º Bisschoppen voeren kruis- en quatertemperdagen, Katholieke Nederland, 31 maart 2005