Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Jacques Paul Migne
Jacques Paul Migne (Saint-Flour, Cantal, 25 oktober 1800 – Parijs, 25 oktober 1875) was een Frans priester die bekend werd door zijn inspanningen om oude christelijke teksten in goedkope edities te drukken. Zijn uitgaven van encyclopedieën, teksten van de kerkvaders en middeleeuwse auteurs bleven ondanks hun tekortkomingen nog lang in gebruik, ook in de wetenschap, met name voor de patristiek en patrologie.
Leven
Migne studeerde theologie in Orléans. In 1824 werd hij tot priester gewijd en werd hij de parochiepriester van Puiseaux, in het bisschopdom Orléans. In 1833 begon hij met de uitgave van het tijdschrift „L’Univers religieux”. Drie jaar later stopte hij zijn werk voor dit tijdschrift. Zijn mederedacteur Louis Veuillot nam de leiding over het tijdschrift, dat onder de naam „L’Univers” het ultramontanistisch orgaan werd.)
Migne begon in 1936 zelf met een uitgeverij in Petit Montrouge, een toenmalige buitenwijk van Parijs. Hij werkte in een verbluffend tempo aan Bibliothèque universelle du clergé. Dit was een uitgave die de werken van de Kerkvaders en Latijnse christelijke schrijvers omvatte. Het doel was deze goedkoop uit te geven voor de clerus op het Franse platteland. Migne begon met de publicatie van een reeks bijbelcommentaren, de Scripturae sacrae cursus completus, en de Theologiae cursus. Beide reeksen omvatten 28 delen en verschenen tussen 1840 en 1845. Voor dergelijke ondernemingen schakelde Migne min of meer deskundige medewerkers in. Er volgde een Encyclopédie théologique (171 delen, 1844-1846) en een Collection des auteurs sacrés (100 delen, 1846-1848).
Aan zijn beroemdste uitgavenreeks, de Patrologiae cursus completus, werkte met name abbé Jean Baptiste François Pitra mee, een archeoloog, theoloog en groot kenner van middeleeuwse teksten in handschrift en druk. Pitra was een monnik van de Abdij van Solesmes, en werd later bibliothecaris van de Biblioteca Apostolica Vaticana.
Het bekendst is de Series latina, die 221 delen omvat. Meestal noemt men deze onderreeks Patrologia Latina (afgekort: PL). Daarnaast liet Migne een Series Graecaof Patrologia Graeca (PG) drukken. Deze werd eerst uitgegeven in het Latijn: 85 delen, 1856-1857; daarna een uitgave van de Griekse tekst met Latijnse vertaling: 161 delen, 1857-1858. Ook volgde een Series Syriaca of Patrologia Syriaca (PS).
Edities uit de 17e en 18e eeuw vormden de basis voor deze reeksen. Door het hoge werktempo laat de precisie van de teksten vaak te wensen over. Toch werden deze teksten zo voor het eerst voor een breed publiek toegankelijk gemaakt. Een aantal teksten bleven geruime tijd enkel via de uitgaven van Migne ter beschikking.
In de tweede helft van de 20e eeuw verschenen er indices om de Patrologia Latina nog beter te ontsluiten. Hoewel er van vele teksten in reeksen als het Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum en het Corpus Christianorum nieuwere edities bestaan met een tektkritisch voetnotenapparaat, wordt de uitgave van Migne ook nu nog gebruikt. Er bestaat nu bijvoorbeeld een cdrom-versie en de teksten zijn ook online beschikbaar.
Een beperking is dat Migne’s PL ophield bij de dertiende eeuw. Aan het Corpus Christianorum is daarom een Continuatio Mediaevalis toegevoegd met teksten van na 1200.
Mignes uitgeverij, de Imprimerie Catholique, verkocht rechtstreeks aan de klant, zonder tussenkomst van de boekhandel. In 1868 woedde een brand in de drukkerij en werden alle zetsels, archieven en gedrukte voorraden verwoest. De schade bedroeg in die tijd 3 miljoen Franse frank. Migne begon alles opnieuw op te bouwen. De aartsbisschop van Parijs had bezwaar tegen de commerciële kant van de zaak verbood Migne om nog langer een uitgeverij te leiden. De Frans-Duitse Oorlog van 1870 deed de Franse economie instorten waardoor ook de vraag naar boeken sterk afnam. Bovendien kwam er een decreet uit Rome waarin het gebruik van de tijdens de mis geschonken gaven voor de aankoop van boeken werd gehekeld. Migne werd hierin met de vinger gewezen.
De zaak werd overgenomen door de gebroeders Garnier.
Wegens de lage kwaliteit van het papier zijn veel van deze uitgaven vandaag door verzuring in slechte staat.
Links
- Website Documenta Catholica Omnia met Migne’s Patrologia Latina en Patrologia Graeca
- Jacques Paul Migne, gebaseerd op de Encyclopedia Britannica van 1911.
(en) Jacques Paul Migne, in: Encyclopædia Britannica, 2024. (vertaal via:
)
(en) Kirsch, Johann Peter, Jacques-Paul Migne, in: Catholic Encyclopedia, New York, Robert Appleton Company, 1907-1912. (vertaal via:
)