Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Paresthesie

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Star of life.png
Wikisage is niet aansprakelijk voor eventuele onjuistheden of toepassing van de in dit lemma gegeven medische informatie

Paresthesie (Grieks παραίσθησις, para-isthesis, 'ernaast-waarneming') is een stoornis in de gevoelssensatie. Mensen met een paresthesie ervaren dit als een onprettig prikkelend, tintelend of brandend gevoel. Soms zijn er ook andere gevoelswaarnemingen zoals hitte, koude of jeuk. Aan de huid of het lichaamsdeel waar paresthesie wordt ervaren is doorgaans niets te zien. Ook is er geen externe prikkel aan te wijzen die voor dit gevoel verantwoordelijk is. Opmerkelijk is dat een lichte aanraking van een paresthetische huid vaak als erg pijnlijk wordt ervaren (hyperesthesie of hyperpathie).

Paresthesie komt het meeste voor in de handen en voeten, maar kan op elke plaats voorkomen waar zich gevoelszenuwen bevinden. Een reden waarom handen en voeten vaak zijn aangedaan is dat de zenuwen die daarheen leiden, relatief lang zijn. Hoe langer een zenuw, des te groter de kans dat er zich ergens in het traject een probleem voordoet.

Soms is paresthesie reversibel, maar lang niet altijd of slechts gedeeltelijk.

Oorzaken

Paresthesie wordt veroorzaakt door een verstoorde werking van een of meer sensorische zenuwen, neuropathie. De onderliggende oorzaak van die verstoring kan zeer divers zijn.

  • Vergiftiging (ook door medicijnen, als bijwerking) kan ook een oorzaak zijn. Diabetes mellitus is een bekende oorzaak. Paresthesie is daarbij soms zelfs het eerste symptoom. Ook bij leveraandoeningen zoals levercirrhose kan dit voorkomen. Hierbij speelt dezelfde oorzaak een rol, doordat resp. suiker of afvalstoffen die niet door de lever worden opgeruimd voor een vergiftiging zorgen.
  • Voedingsstoornissen, zoals gebrek aan vitamine B1, vitamine B5 (zeldzaam) of vitamine B12.
  • Er kan ook een mechanische oorzaak zijn, waardoor een zenuw niet goed kan functioneren. Een zenuw die knel zit (bv. bij het carpaletunnelsyndroom of trigeminusneuralgie} of beschadigd is door een verwonding of bij een operatie kan de oorzaak zijn. De tinteling die optreedt bij (dreigende) bevriezing van de huid is ook een vorm van paresthesie. Langdurige druk op een zenuw kan ook paresthesie geven, zoals bij 'paralyse d'amoureux': twee geliefden die in elkaars armen in slaap vallen en na een tijdje wakker worden met tintelende armen omdat de geliefde er een tijd op heeft gelegen.
  • Het is ook mogelijk dat de oorzaak niet direct bij de zenuw ligt, maar door een slechte doorbloeding, waardoor zenuwen niet goed meer kunnen functioneren: een embolie, atherosklerose.
  • Infectieuze oorzaken, zoals het herpesvirus kunnen zenuwen aantasten en zo paresthesie veroorzaken. Een bekend voorbeeld is het tintelende gevoel bij de koortslip.
  • Neurologische oorzaken, zoals multiple sclerose, restverschijnsel na CVA's, bij epilepsie of bij migraine.
  • Auto-immuunziekten zoals lupus erythematodes.
  • Als gevolg van langdurig snel en diep ademen, zoals dat gezien wordt bij angst, stress of paniek, maar ook bij pijn, bijvoorbeeld in geval van een myocardinfarct.

Let op: Deze opsomming is zeker niet compleet. Er zijn nog honderden andere oorzaken van paresthesie beschreven.

Behandeling

De opsomming van mogelijke oorzaken maakt duidelijk dat er niet één middel is om neuropathie te behandelen. De behandeling is gelegen in het opsporen en zo mogelijk behandelen van de oorzaak. Vaak blijkt paresthesie een erg hardnekkige klacht die moeilijk te bestrijden is, ook als de oorzaak is weggenomen. Traditionele pijnstillers helpen hierbij doorgaans niet.