Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
rel=nofollow

Ombudsman

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een ombudsman, en diens afsplitsingen ombudsvrouw[1], ombudspersoon[2], ombudsdienst[3], of ombudsfunctie[4] is een onpartijdige klachtbehandelaar(ster) die gevraagd en ongevraagd onderzoek verricht naar de rechtmatigheid van gedragingen van overheden of van particuliere instellingen en bedrijven.

Etymologie

De term ombudsman stamt uit het Zweeds, waarin het woorddeel ombud oorspronkelijk wettelijk vertegenwoordiger of adviseur betekent.[5] Het woord stamt uit het Oudnoords umboðsmaðr, een samenstelling van umboð en maðr, dat 'man' betekent. umboð is een samenstelling van um "rondom," en boð "bevel".[6] In Nederland was het woord ombudsman al bekend in het midden van de negentiende eeuw, maar mogelijk ook eerder. Zo bestaat er een Nederlandstalig nieuwsbericht uit 1851 over een rapport van de Zweedse Procureur van justitie der Staten, de justitie ombudsman van Zweden.[7] In 1869 schreef een verslaggever in een Nederlandse krant enigszins bewonderend over de Zweedse functie van Rikets Ständers Justitie-Ombudsman, hetgeen zich volgens de verslaggever liet vertalen als Procureur-Generaal van Justitie van het Zweedsche volk.[8]

Nederland

Geachte Ombudsman

Het begrip ombudsman werd in 1969 in Nederland gemeengoed door VARA-programmamaker Tom Pauka. Hij bedacht na een vakantie in Zweden een televisieprogramma, dat eerst Geachte Ombudsman heette en daarna De Ombudsman. Het werd vooral bekend toen Marcel van Dam het presenteerde.

Stichting De Ombudsman

De Stichting De Ombudsman is een spin-off van het televisieprogramma, en bestond tot 1 juni 2013. De stichting was gespecialiseerd in juridische dienstverlening, en ondersteunde mensen die niet in staat zijn voor hun recht op te komen.

Overheid

In 1982 werd de Nationale ombudsman ingesteld. Deze onafhankelijke functionaris behoort tot de Hoge colleges van staat. De functie werd van 2005 tot 2014 vervuld door Alex Brenninkmeijer. Hij zou in november 2014 worden opgevolgd door Guido van Woerkom, maar omtrent diens benoeming ontstond controverse en hij trok zijn kandidatuur uiteindelijk in. Na het vertrek van Alex Brenninkmeijer op 1 januari 2014 werd Frank van Dooren waarnemend ombudsman. Reinier van Zutphen is op 31 maart 2015 beëdigd als nieuwe Nationale ombudsman. Zijn ambtstermijn duurt zes jaar.[9] Het in Den Haag gevestigde kantoor oordeelt bij klachten over gedragingen van ambtenaren en bestuursorganen van rijk, provincies, gemeenten, openbare lichamen, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen, tenzij er hier al een eigen ombudsfunctie is ingesteld. Verschillende gemeenten kennen namelijk een eigen ombudsman. Nederland kent sinds 2011 ook een speciale kinderombudsman. Deze controleert niet alleen of de kinderrechten door overheden nageleefd worden, maar ook door organisaties in het onderwijs, de kinderopvang, de jeugdzorg en de gezondheidszorg.

Overige ombudsdiensten

Er komen in Nederland ook ombudsfunctionarissen voor bij bijvoorbeeld onderwijsinstellingen, dagbladredacties en de verzekeringssector. Vanuit Dolle Mina werd in 1973 stichting De Ombudsvrouw opgericht met Meta van Beek als eerste ombudsvrouw voor werkende vrouwen.

België

In België zijn er sinds 1995 twee federale ombudsmannen (Frans: médiateur fédéral). Ook verscheidene regionale overheden (zoals de Vlaamse Ombudsdienst) en gemeentelijke overheden (zoals die van Antwerpen, Gent, Brugge en Sint-Niklaas) hebben een ombudsman. Ook bij dienstverlenende (semi-)overheidsbedrijven zoals bpost of de spoorwegen kunnen klanten een beroep doen op een ombudsman. In de ziekenhuizen is een ombudsfunctie voorzien.[4].

Tegenstanders zijn van mening dat deze dienst het voormalige partijpolitieke dienstbetoon vervangt dat meestal enkel maar door de grootste partijen en/of meerderheidspartijen bekostigd kon worden. In sommige steden en gemeenten wordt deze functie echter vervuld door een of meerdere straathoekwerkers.[bron?]}}

Europese Unie

Er bestaat ook een Europese Ombudsman die klachten onderzoekt over wanbeheer bij de instellingen en organen van de Europese Unie. De Griek Nikiforos Diamandouros vervulde vanaf 2003 tot 2013 deze functie. Op 3 juli 2013 werd de Ierse ombudsman Emily O'Reilly verkozen tot Europees Ombudsman. Zij verkreeg 359 van de 635 stemmen. Andere kandidaten waren o.a. Alex Brenninkmeijer, Markus Jaeger, Ria Oomen-Ruijten, Dagmar Roth-Behrendt en Francesco Speroni en twee niet bekendgemaakte namen.

Externe links

Websites van overheden

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties
  1. º (nl) Wat is een ombudsman / ombudsvrouw? | Nationale ombudsman. www.nationaleombudsman.nl Geraadpleegd op 2018-04-11
  2. º https://woordenlijst.org/#/?q=ombudspersoon
  3. º consumentenombudsdienst
  4. 4,0 4,1 Gecoördineerde wet op de ziekenhuizen en andere verzorgingsinrichtingen, artikel 71
  5. º (nl) Ombudsman » Blog Archief » Ombudsman/vrouw. weblogs.nos.nl Gearchiveerd van het origineel op 2018-04-11 Geraadpleegd op 2018-04-10
  6. º (en) ombudsman | Origin and meaning of ombudsman by Online Etymology Dictionary. www.etymonline.com Geraadpleegd op 2018-04-10
  7. º Dagblad De Tijd, 27-06-1851, pagina 3, Buitenlandse berichten, Uitgeverij Gebr. Verhoeven, 's-Hertogenbosch (Koninklijke Bibliotheek/Delpher)
  8. º Arnhemsche Courant, 14-06-1869, pagina's 7-8: Zweden en Noorwegen, Uitgeverij C.A. Thieme, Arnhem (Koninklijke Bibliotheek/Delpher)
  9. º https://www.nationaleombudsman.nl/over/ambstdragers
rel=nofollow
rel=nofollow