Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Idee

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een idee is in het gewone spraakgebruik een gedachte, een plan, een ontwerp. Als filosofische term kreeg het onder invloed van Plato's ideeënleer een meer bijzondere betekenis die later veel invloed uitoefende op het wijsgerig denken, namelijk 'Idee' als een algemeen beginsel dat zich niet in de wereld of in de kosmos bevindt, maar in een abstracte 'Ideeënwereld'.

Plato

In de filosofie van Plato zijn ideeën (Grieks: idea of eidos) eeuwige, onveranderlijke en alleen door de filosoof geestelijk te ervaren oerbeelden van de dingen die zich bevinden in de hogere ideeënwereld.

De ideeën staan voor het eigenlijke zijn. De dingen hebben, indien ze de ideeën afbeelden, deel aan de ideeën (methexis).

Een empirische uitleg aan de idee werd gegeven door Archimedes, die de bestaande Griekse filosofie toepaste op de wiskunde.

Verlichting

In de Verlichting (18de eeuw) wordt Plato's ideeënleer opnieuw onderzocht. De Angelsaksische en Franse filosofie kent ideeën in de gebruikelijke betekenis als voorstellingen van dingen. Voor Kant en het Duitse idealisme zijn de ideeën verstandelijke begrippen, waarvan de onderwerpen niet in de ervaring worden aangetroffen.

Volgens Immanuel Kant zijn er drie rede-ideeën:

Romantiek

Het idee in de zin van een ingeving (19de eeuw), verbindt het denken met inspiratie en genialiteit. Nu wordt juist belang gehecht aan de vlaag van inspiratie die voorbijgaat aan het rationele denken. Deze stroming zet door tot in het begin van de twintigste eeuw: zowel Impressionisme als Expressionisme kunnen worden gezien als uitlopers.

Positivisme

Pas na de Tweede Wereldoorlog komt er een nieuwe reactie die de rationaliteit weer vooropstelt, het Positivisme, welke vooral in de psychologie en de economie een grote rol gaat spelen. Er is noch voor romantische inspiratie, noch voor goddelijke inbreng veel ruimte meer. De wereld wordt beheerst door statistieken en cijfers.

Postmodernisme

In de Westerse wereld lijkt vanaf de jaren '80 van de vorige eeuw in het denken een zekere luwte te zijn ingetreden: aangeduid met postmodernisme. Nu is alles mogelijk en alles verwerpelijk. Er is geen verschil meer tussen de idee en het idee.

Buiten West-Europa en de Westerse wereld is echter veel meer beweging. De Islamitische wereld is in opkomst, en hier zijn progressieve en conservatieve stromingen herkenbaar. Hetzelfde gebeurt in Zuid-Amerika (verdeeld in een Spaans- en een Portugeestalige regio). In Azië zijn veel verschillende stromingen : het Arabische deel emancipeert, het Centraal-Aziatische deel wordt zich bewust van haar identiteit, in Zuidoost-Azië slaat men verschillende richtingen in en China wordt een economische wereldmacht.

Het Grieks-Europese gedachtegoed verliest haar dominantie en wordt geherdefinieerd.

Nieuwe definitie

De wereld is een geheel geworden en dat heeft gevolgen voor de definitie van het idee of de idee.

De idee

Waar ook ter wereld, wanneer ook, zullen mensen leven naar een idee. Dat is de religieuze, ofwel de levensbeschouwelijke idee. Dat verandert naarmate de wereld verandert.

Het idee

Er komt altijd iemand - van Groenland tot Nieuw-Zeeland en van Bolivia tot Sechuan - die "eureka!" roept. Er zal ook altijd een conflict zijn tussen de idee en het idee.