Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Gezelligheid

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Gezelligheid oftewel gezellig zijn geeft een bepaalde aangename omstandigheid of gevoel weer, een vorm van knusheid, vriendelijkheid, huiselijkheid, vertrouwdheid, kneuterigheid enz. Meestal heeft gezelligheid te maken met anderen samen te zijn (in goed gezelschap). Het kan ergens gezellig zijn (de sfeer), iemand kan gezellig zijn, maar bijvoorbeeld ook een interieur kan gezellig zijn.

Etymologie

'Gezellig' is afgeleid van 'gezel'. Oorspronkelijk een persoon die bij de gilden bezig was een beroep te leren, een graad tussen leerling en meester. Tijdens deze leerfase deelde de gezel een verblijf met andere gezellen. Het woord gezel heeft als basis weer "zaal". Dus "iemand met wie men een huis deelt", en later "iemand met wie men samen is". Gezelschap, vrijgezel, metgezel en levensgezel hebben dezelfde basisbetekenis.

Gebruik

Enkele voorbeelden van typische contexten waarin men het veelal over gezelligheid heeft:

Maar ook van een persoon kan worden gezegd dat hij "gezellig" is, een "gezellig type" (joviaal, zorgt voor gezellige sfeer, 't is gezellig kletsen met hem/haar). Wel is het zo dat men in Nederland veel omstandigheden gezellig noemt, bij het kneuterige af.

Gezelligheid wordt gezien als iets typisch Nederlands. Toch is dat niet waar, ook omringende landen kennen het, alleen is er niet altijd een woord voor. Het Duitse Gemütlichkeit komt een aardig eind in de goede richting, en het Deense bijvoeglijk naamwoord hyggelig (verwant met het Nederlandse heuglijk) komt met sommige betekenisnuances nog net wat dichter bij ons 'gezellig'. Naast het bijvoegelijk naamwoord bestaat in het Deens tevens het reflexieve werkwoord at hygge sig, dat ongeveer het gezellig maken of het naar je zin hebben betekent. Ook in Denemarken wordt hygge als iets typisch Deens beschouwd. Het Engelse cosy is slechts een halve vertaling van gezellig, omdat bij cosy het gezelschap minder centraal staat, zoals in het Nederlandse knus en huiselijk. "Cosy in company" is dan een completere vertaling.

Ironie

Men hoort ook nog wel de in de jaren 90 opgang makende turbotaalterm gezellie, die een enigszins ironiserende klank kan hebben.

De opmerking: "Nou, het was erg gezellig hoor", kan met een bepaalde intonatie ironie uitdrukken, met de betekenis dat het juist niet gezellig was.