Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Collaboratie in België tijdens de Tweede Wereldoorlog

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Rekruteringsaffiche van het Waalse Legioen
Recruteringsaffiche voor het Vlaams Legioen

België kende tijdens de Tweede Wereldoorlog verschillende vormen van collaboratie. Op 10 mei 1940 was een wet van kracht geworden die bepaalde dat de secretarissen-generaal het landsbestuur moesten overnemen, als de hogere gezagsdragers waren weggevallen. Omdat de Belgische regering naar Londen was gevlucht deed deze situatie zich inderdaad voor. Deze overname van leiding kan echter niet strikt als collaboratie worden aangemerkt omdat de Belgische wet deze situatie voorzag. Daarnaast vond economische collaboratie plaats, zowel door het bedrijfsleven als door vrijwilligers die in Duitsland gingen werken. De meerderheid van de bevolking hield zich eerder afzijdig, een passiviteit of pacifisme die ook de houding van koning Leopold III kenmerkte.

Actieve steun voor het fascisme was er van de vóór de oorlog al bestaande Franstalige partij Rex van Léon Degrelle, en het Vlaams Nationaal Verbond (VNV) onder leiding van Staf De Clercq. Rex noemde zich vooral om tactische redenen Waals, ze was in feite Franstalig Belgisch: veel aanhangers kwamen uit Brussel (dat niet tot Wallonië behoort) of waren Franstalige Vlamingen. De collaboratie in Wallonië was minder van ideologische en/of religieuze aard dan in Vlaanderen. Tijdens de oorlog was het Waals Legioen een militaire eenheid die aan de zijde van de Duitsers tegen het Sovjetleger vocht. In 1943 werd het legioen omgevormd tot de Sturmbrigade Wallonien en ingelijfd bij de Waffen-SS. De leden hadden als kenteken de Belgische driekleur, met het opschrift Wallonie op de mouw van hun uniform. De vlag van de eenheid was het Bourgondisch kruis van de partij Rex.

Aan Vlaamse zijde was de politieke collaboratie vervlochten met het anti-Belgisch Vlaams-nationalisme. De basis voor het Vlaams nationalisme werd gelegd tijdens de Eerste Wereldoorlog. Al voor de Eerste Wereldoorlog werd het frans gepropageerd als Belgische voertaal. Vlaams werd gezien als taal voor de boeren. Bij universiteiten, rechtbanken, scholen en in het bankwezen werd Frans gesproken.

Veel Vlamingen pikten dat niet meer en wilden verandering. Eén van de drijfveren voor de collaboratie in de Tweede Wereldoorlog was de realisatie van een Vlaamse staat. Met de zogenaamde Flamenpolitik, waarmee allerlei vooroorlogse Vlaamse eisen ingewilligd werden, slaagde de Duitse bezetter er in delen van de Vlaamse bevolking voor zich te winnen. Hitler beschouwde Vlamingen als Germaans en wilde ze bevoordelen ten opzichte van de Walen. Er werd een tactisch bondgenootschap met het VNV gesloten: het VNV werd ingeschakeld in de Duitse Ruhe und Ordnung-politiek en collaboreerde in ruil voor invloed in de Belgische staatsstructuur.

In mei 1941 ontstond de Eenheidsbeweging-VNV. Het werd voorgesteld als een fusie van het VNV, het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen en Rex-Vlaanderen maar feitelijk ging het om een inkapseling van Rex-Vlaanderen en het Verdinaso door het VNV onder druk van de Duitse bezetter.[1]

Daarnaast was er nog de radicaal nationaalsocialistische en Groot-Germaanse DeVlag (Duits-Vlaamse Arbeidsgemeenschap), geleid door Jef Van de Wiele. Ook bij sommige socialisten, zoals voorzitter Hendrik De Man, was er bereidheid tot samenwerking met de Duitsers. Vlaamse en Waalse vrijwilligers traden toe tot diverse paramilitaire organisaties, en ook tot het Vlaams Legioen en het Légion Wallonie, onderdelen van de Waffen-SS. Zij streden aan het oostfront tegen de Sovjet-Unie. Toen België in het najaar van 1944 werd bevrijd, vluchtten enige duizenden collaborateurs naar Duitsland waar enkelen een regering in ballingschap formeerden. Leden van het Vlaams Legioen werden tijdens het Ardennenoffensief ingezet tegen de geallieerden.

Na de oorlog werden door de Belgische justitie meer dan 40.000 veroordelingen uitgesproken, waarvan 242 doodsvonnissen. Circa 7700 personen werden berecht wegens hun lidmaatschap van de Waffen-SS. De bekendste terdoodveroordeelden die ook werkelijk geëxecuteerd werden, waren Leo Vindevogel, August Borms en Irma Laplasse.

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. º Greep naar de macht. Vlaams-nationalisme en Nieuwe Orde. Het VNV 1933-1945 Uitgeverij Lannoo, Tielt 1994. Auteur Bruno de Wever
rel=nofollow