Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Cerebrovasculair accident

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Hoofdartikel.png Zie ook : beroerten, inzake de historische opstand en onlusten.
Star of life.png
Wikisage is niet aansprakelijk voor eventuele onjuistheden of toepassing van de in dit lemma gegeven medische informatie

rel=nofollow

Cerebrovasculair accident oftewel CVA of apoplexie of attaque is de medische term voor een beroerte. Cerebrovasculaire accidenten worden grofweg ingedeeld in bloedige CVA's (hersenbloedingen) en niet-bloedige CVA's (herseninfarcten).

CVA is een belangrijke doodsoorzaak. Ook raken velen invalide door een beroerte. Welke verschijnselen optreden is afhankelijk van de plaats van de beroerte. De verschijnselen worden na een paar weken tot maanden minder. Toch kunnen de restverschijnselen zeer ernstig zijn. Dit alles verschilt van persoon tot persoon. De meest voorkomende verschijnselen zijn:

Bij een CVA in de taaldominante hersenhelft (in 95% van de bevolking is dat de linker hersenhelft) kan afasie optreden (bijv: niet meer kunnen praten of woorden niet kunnen begrijpen). Men kan moeite krijgen met het herkennen van dingen, alsmede met alledaagse handelingen.

Bij een CVA in de niet-taaldominante hersenhelft (bij 95% de rechter hersenhelft) kunnen er emotionele veranderingen optreden: overschatting van het eigen kunnen, impulsief gedrag en een verstoord inzicht in de eigen emoties. Ook ontstaan er vaak moeilijkheden met het inschatten van ruimte en tijd.

Hoe beroerte herkennen en wat dan te doen ?

Omdat de hersenen slechts een korte tijd zonder zuurstof kunnen is het belangrijk om snel te handelen als iemand een beroerte heeft. Daarom is het goed om de waarschuwingstekens van een beroerte zelf te kennen, zodat de hulpdiensten snel verwittigd kunnen worden wanneer een beroerte optreedt.

Zelfs als de waarschuwingstekens slechts enkele minuten duren is het de moeite om naar de spoedgevallen te komen. Een zesde van de patiënten met een beroerte heeft in de dagen tot weken voor de beroerte deze waarschuwingstekens al gehad gedurende enkele minuten. Deze voorbodes van een beroerte worden ook TIA (transiente ischemische aanval) of mini-beroerte genoemd. Als de oorzaak van een TIA tijdig opgespoord wordt kan de kans op een beroerte in sommige gevallen worden verminderd.

Bel de hulpdiensten zo snel mogelijk als u deze symptomen opmerkt:

  • Plots krachtsverlies in gelaat, arm of been
  • Plotse gevoelsstoornissen in gelaat, arm of been
  • Plotse last om te spreken of om mensen te verstaan
  • Plotse blindheid of een wazig zicht uit een of beide ogen
  • Plotse duizeligheid of evenwichtsstoornissen
  • Plotse zeer hevige hoofdpijn

De FAST-test

De FAST-test (Face Arm Speech Test) is een snelle test om een beroerte bij iemand te herkennen. Hieronder staat aangegeven hoe deze test wordt uitgevoerd:

  • Face (gezicht) : vraag aan de persoon om te lachen of de tanden te laten zien. Als de mond scheef staat of een mondhoek naar beneden hangt, kan dit duiden op een beroerte.
  • Arm (arm) : vraag aan de persoon om beide armen op te tillen en voor zich uit te strekken met de binnenzijde van de hand naar boven. Als een arm wegzakt of rondzwalkt kan dit duiden op een beroerte. Vraag ook aan de persoon om de ogen te sluiten, dit vermijdt dat men visueel gaat corrigeren als een arm begint weg te zakken.
  • Speech (spraak) : vraag aan de persoon of aan omstanders of er verandering in het spreken is opgetreden. Als de persoon onduidelijk begon te spreken of niet meer uit de woorden kon komen, kan dit duiden op een beroerte. Ook kunt u de persoon vragen tot 10 te tellen; wanneer hij cijfers herhaalt, verkeerd uitspreekt of bij een bepaald cijfer blijft steken, kan dit het gevolg zijn van een beroerte.

Doet minimaal één van deze bovenstaande verschijnselen zich voor, handel dan direct en bel het alarmnummer (112 in Nederland en België, en de meeste andere Europese landen). Hoe eerder een beroerte behandeld wordt, hoe meer kans op herstel. Geef ook door hoe laat de verschijnselen begonnen.

Tot slot kan de T in FAST gebruikt worden voor Tijd. Het is belangrijk om bij één of meer signalen zoals hierboven beschreven, de tijd van aanvang van de verschijnselen te onthouden en door te geven aan de huisarts of aan de medewerkers van de meldkamer. Dit is van belang voor de behandeling.

Risicofactoren

Beïnvloedbare risicofactoren

Onbeïnvloedbare risicofactoren

  • leeftijd (hoe ouder men wordt hoe hoger de kans op een CVA)
  • geslacht (volgens de statistieken hebben mannen meer kans op een CVA dan vrouwen)
  • familiaire voorgeschiedenis (erfelijkheid)

Ontstaan van beroertes

Ischemische beroertes

Ischemische beroertes of CVA's ontstaan als een bloedvat verstopt raakt. De oorzaak van de blokkage is meestal een klonter of stolsel. De klonter kan in de bloedvaten van de hersenen ontstaan of in bloedvaten die bloed van het hart naar de hersenen brengen. Dit type beroerte wordt een hersentrombose genoemd. Deze klonters ontstaan typisch op plaatsen waar aderverkalking of atherosclerose de bloedvaten beschadigd heeft.

Aderverkalking is een ziekte waarbij vetten zich in de bloedvatwand opstapelen. Deze opstapeling vernauwt het bloedvat geleidelijk en veroorzaakt een vertraging van de bloedstroom. Een embolische beroerte ontstaat wanneer een stuk klonter losbreekt uit het hart of uit een bloedvat in de hals. De klonter (of embool) volgt de bloedstroom tot in de hersenen. Op een bepaald ogenblik is de klonter groter dan het bloedvat waarin het meereist en dit verstopt het bloedvat. Soms wordt de term herseninfarct gebruikt in verband met deze twee types beroertes. Een infarct is een deel van de hersenen dat dood is, door een blokkage van het bloedvat door een trombus of een embolie.

Hersenbloeding

Hersenbloedingen ontstaan wanneer een bloedvat in of rond de hersenen openbarst. Als dit gebeurt krijgen de hersencellen ook geen voedingsstoffen en zuurstof meer en sterven geleidelijk af. Het bloed dat uit het bloedvat vloeit duwt het normale hersenweefsel weg.

Er zijn twee types hersenbloedingen; subarachnoïdale bloedingen en intracerebrale hematomen.

Bij een subarachnoïdale bloeding bevindt het bloed zich in de ruimte tussen de hersenen en de schedel. Subarachnoidale bloedingen worden vaak veroorzaakt door het openbreken van een aneurysma, een abnormale uitstulping van een bloedvat. Deze abnormale uitstulping ontstaat op een zwakke plek in een hersenbloedvat. Deze zwakke plek stulpt over de jaren meer en meer uit, onder meer onder invloed van hoge bloeddruk en roken. Uiteindelijk kan dit aneurysma openbarsten en een hersenbloeding veroorzaken.

Een intracerebraal hematoom ontstaat als het bloed dat uit het bloedvat komt zich in het hersenweefsel opstapelt.

Externe link