Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Bonifatius (missionaris): verschil tussen versies
(Catholic Encyclopedia, automatisch vertaald met www.DeepL.com/Translator) |
(verschuiven (gegevens uit verschillende bronnen sorteren)) |
||
Regel 4: | Regel 4: | ||
==Leven== | ==Leven== | ||
Wynfreth werd geboren rond 673, uiterlijk 675 in een adellijke familie. Een traditie plaatst zijn geboorte in de plaats Crediton in het kleine koninkrijk Wessex. Maar deze geboorteplaats wordt pas in de vroege 14e eeuw voor het eerst vermeld in ''Legenda Sanctorum, Proper Lessons for Saints' Days according to the use of Exeter'' van John Gradision | Wynfreth werd geboren rond 673, uiterlijk 675 in een adellijke familie. Een traditie plaatst zijn geboorte in de plaats Crediton in het kleine koninkrijk Wessex. Maar deze geboorteplaats wordt pas in de vroege 14e eeuw voor het eerst vermeld in ''Legenda Sanctorum, Proper Lessons for Saints' Days according to the use of Exeter'' van John Gradision. | ||
Reeds in zijn vroege jeugd was hij een bekwame leerling. Zijn ouders wensten hem een seculiere carrière te laten opleiden, maar aangespoord door het voorbeeld van monniken missionarissen die hun huis bezochten, voelde Wynfreth zich geroepen tot een religieuze loopbaan. | |||
In 718 gaf Wynfreth zijn positie als abt op en verliet Engeland voor altijd | Na veel moeite verkreeg hij de toestemming van zijn vader en ging hij, nog als kind, naar het klooster van Adescancastre (Oud-Engels Aet Exanceastre) op de plek van de huidige stad Exeter, waar hij getraind werd onder abt Wolfhard. Ongeveer zeven jaar later ging hij naar de abdij van Nursling (Nutshalling; toen: Nhutscelle) tussen Winchester en Southampton, onder abt Winbert. | ||
Naast de religieuze kennis die hij verwierf, was hij ook goed opgeleid in geschiedenis, grammatica, retoriek en poëzie. Hij legde zijn professie af als lid van de benedictijnse orde, was leraar grammatica en poëzie en kreeg de leiding over de kloosterschool. | |||
Op dertigjarige leeftijd wordt hij tot priester gewijd. Door toedoen van zijn abt werd Wynfreths reputatie al snel bekend in hoge burgerlijke en kerkelijke kringen. | |||
Hoewel het binnen zijn bereik lag om met een carrière in Engeland tot de hoogste kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders in het land te gaan behoren, was hij doordrongen van de wens om het evangelie aan zijn stamverwanten, namelijk de Oude Saksen, te gawn brengen in het oostelijke deel en de randgebieden van het Frankische Rijk. Na vele verzoeken kreeg hij hiervoor de toestemming van zijn abt. Hij stond toen al bekend als geleerde, onder andere als auteur van een nieuwe Latijnse grammatica. | |||
===Eerste missiereis naar Friesland=== | |||
In 716 ondernam Wynfreth zijn eerste zendingsreis naar de Friezen. Omdat Wigbert, Willibrord en anderen het geloof daar al hadden gepredikt, verwachtte Winfrid een goede bodem te vinden voor zijn missiewerk. Intussen had echter de Friese hertog Radboud (Radbod), een heiden en tegenstander van de Franken, Zuidwest-Friesland van de Franken veroverd. Door de politieke onrust keerde Wynfreth in de herfst van 716 tijdelijk terug naar Engeland. | |||
In hoeverre hij toen contact had met [[Willibrord]], een andere Angelsaksische missionaris in Friesland, is niet precies bekend. Willibrord was al in 695 begonnen met het missioneren van de Friezen, maar moest nu ervaren hoe zijn werk instortte door het succes van Radboud. Uit deze ervaringen trok Bonifatius later de consequentie voor zijn verdere zendingswerk door naar een nauwe verbinding met de geestelijke macht van de paus en de wereldlijke macht van de Frankische [[hofmeier]]s te zoeken. | |||
Tegen het einde van 717 stierf abt Winbert en Wynfreth werd gekozen om hem op te volgen, maar wees die positie af en bracht bisschop Daniel van Winchester ertoe om de monniken een andere abt te laten te kiezen. | |||
In 718 gaf Wynfreth zijn tijdelijke positie als abt op en verliet hij Engeland voor altijd. | |||
===Eerste reis naar Rome=== | |||
Voor Wynfreth terugkeerde naar zijn missiewerk in het Frankenrijk, wou hij Rome bezoeken en van de paus de officiële missie-opdracht en de nodige steun te krijgen. | |||
Daar gaf [[paus]] [[Gregorius II]] hem op 15 mei 719 de opdracht „het mysterie van het geloof bekend te maken aan de ongelovige volkeren”. Onder de naam Bonifatius, hem door de paus gegeven, begon hij zijn zending opnieuw bij de Friezen, ditmaal in samenwerking met Willibrord. Hoewel de externe omstandigheden dit keer veel gunstiger waren dan tijdens Bonifatius’ eerste zendingsreis – Radboud was inmiddels overleden – leek er sprake te zijn van een grote spanning tussen de twee zendelingen, en daarom scheidden zij zich in 721, waarna Bonifatius ruim twaalf jaar door gebieden van het huidige Hessen, Thüringen en Beieren reisde. | |||
In 732 benoemde paus [[Gregorius III]] Bonifatius tot aartsbisschop, aanvankelijk zonder bisschopszetel, en tot pauselijk vicaris voor het oostelijke deel van het rijk der Franken. Bovendien verleende hij hem toestemming om bisdommen te gaan stichten. Tot aan 736 werkte hij in Beieren, waar hij de Kerk reorganiseerde, onder andere door het stichten van bisdommen in Regensburg, Passau, Salzburg en Freising. | In 732 benoemde paus [[Gregorius III]] Bonifatius tot aartsbisschop, aanvankelijk zonder bisschopszetel, en tot pauselijk vicaris voor het oostelijke deel van het rijk der Franken. Bovendien verleende hij hem toestemming om bisdommen te gaan stichten. Tot aan 736 werkte hij in Beieren, waar hij de Kerk reorganiseerde, onder andere door het stichten van bisdommen in Regensburg, Passau, Salzburg en Freising. | ||
Regel 40: | Regel 61: | ||
==Iconografie== | ==Iconografie== | ||
Bonifatius wordt vaak afgebeeld met zwaard en [[bijbel]], omdat hij zich zou hebben beschermd met een evangelie-codex | Bonifatius wordt vaak afgebeeld met een zwaard en een boek dat soms als [[bijbel]] wordt gezien, omdat hij zich zou hebben beschermd met een evangelie-codex. Dit gegeven komt niet voor in de vroegste levensbeschrijving (''vita''). De in Mainz bewaarde codex met sporen van zwaardslagen is geen bijbel of evangelieboek, maar een boek met traktaten tegen de [[arianen]], die in Bonifatius’ ogen ketters waren.<!----<ref>Otten, D., ''Hoe God verscheen in Friesland'', p. 102 </ref>----> | ||
Verdere attributen waarmee hij soms wordt afgebeeld zijn een eik en een bijl, een vos, gesel, fontein of raaf. | |||
==Weblinks== | ==Weblinks== | ||
Regel 57: | Regel 80: | ||
---- | ---- | ||
==(In bewerking, uit Catholic Encyclopedia:)== | ==(In bewerking, uit Catholic Encyclopedia:)== | ||
Apostel van Duitsland, geboortedatum onbekend; gemarteld 5 juni, 755 (754) | Apostel van Duitsland, geboortedatum onbekend; gemarteld 5 juni, 755 (754). Hij was een inwoner van Engeland, hoewel sommige autoriteiten hem hebben opgeëist voor Ierland of Schotland. Zijn geboorteplaats is niet bekend, hoewel het waarschijnlijk wel het zuidwestelijke deel van Wessex was. Crediton (Kirton) in Devonshire wordt gegeven door modernere auteurs. Dezelfde onzekerheid bestaat met betrekking tot het jaar van zijn geboorte. Het lijkt echter veilig om te zeggen dat hij niet voor 672 of 675, of zo laat als 680 geboren is. Hij stamde uit een adellijke familie, | ||
Mgr. Daniël overhandigt hem een open brief van aanbeveling aan koningen, vorsten, bisschoppen, abten en priesters en een persoonlijke brief aan de paus. Bij Winfrid's aankomst in Rome, in de herfst van 718, ontvangt paus Gregorius II hem vriendelijk, prijst zijn resoluties en nadat hij zich op verschillende conferenties heeft vergewist van de orthodoxie van Winfrid, zijn moraal en de zuiverheid van zijn motieven, op 15 mei 719, Hij gaf hem de volledige bevoegdheid om het evangelie te prediken tot de heidenen in Duitsland rechts van de Rijn, en gaf hem tegelijkertijd opdracht zich te houden aan de Romeinse praktijk in het beheer van het sacrament van de doop, en de Heilige Stoel te raadplegen in geval van moeilijkheden. | |||
Nadat hij de opdracht had gekregen om zijn eerste reis door het land te maken, slechts een rondleiding door het land, reisde hij door Beieren en vond de kerk bloeiend, met een aantal kerken en kloosters. In Alamannia, waar hij op weg naar Thüringen de oversteek maakte, trof hij vergelijkbare omstandigheden aan. De deelstaat Thüringen werd door Rome als christen beschouwd en Winfrid had de missie van een geautoriseerde hervormer moeten vervullen. Hij vond het land echter in een slechte staat, St. Kilian had gewerkt met energie, maar zonder succes. Hertog Gotzbert en enkele jaren later zijn zoon Hethan II, beiden bekeerlingen van St. Kilian waren vermoord, misschien vanwege hun onoordeelkundige ijver in hun pogingen om het christendom te verspreiden. Grote aantallen van hun opstandige onderdanen waren vervallen in het heidendom, of een mix van christendom en afgoderij. Winfrid trachtte bij de priesters een missionaire geest te enkelen en het volk te doen voldoen aan de zuivere voorschriften van de christelijke godsdienst. Hoewel hij sommige heidenen bekeerde, ontmoette hij niet het succes dat hij had verwacht. Op weg naar het hof van Karel Martel, mogelijk om die prins in de zaak te interesseren, kreeg hij bericht van het overlijden van de Friese koning Radbod, en ging naar Friesland. Hier verbleef hij drie jaar onder de bejaarde St. Willibrord, reizend met onvermoeibare energie en onverschrokken predikend. Vele christenen die tijdens de vervolging van Radbod waren weggevallen, werden tot bekering gebracht en duizenden heidenen aanvaardden het geloof. Veel bekeerlingen werden samengebracht om een religieus leven te leiden onder de heerschappij van Sint-Benedictus. Willibrord wilde van Winfrid zijn assistent en opvolger op de See of Utrecht maken, omdat hij het gewicht van zijn jaren voelde. Winfrid weigerde en gaf als belangrijkste reden dat de paus hem voor zendingswerk had gestuurd. Hij vertrok daarom en volgde in het kielzog van het leger van Charles Martel tot in Trier. Vlakbij deze stad was de abdij van Pfalzel (Palatiolum). Van daaruit nam hij Gregory, een jongen van ongeveer veertien of vijftien jaar, mee als discipel en metgezel, daarna abt in Utrecht, en vervolgde zijn reis naar Thüringen, waar hij velen bekeerde. Hij ging toen Hessië in, waar nog veel meer in de plooi van Christus werden gebracht. Met de hulp van twee bekeerde stamhoofden richtte hij een kloostercel op in Amöneburg aan de Ohm (toen nog Amana genoemd) in Opper-Hessië, als een soort missionair centrum waar de autochtone geestelijkheid zou worden opgeleid. | Nadat hij de opdracht had gekregen om zijn eerste reis door het land te maken, slechts een rondleiding door het land, reisde hij door Beieren en vond de kerk bloeiend, met een aantal kerken en kloosters. In Alamannia, waar hij op weg naar Thüringen de oversteek maakte, trof hij vergelijkbare omstandigheden aan. De deelstaat Thüringen werd door Rome als christen beschouwd en Winfrid had de missie van een geautoriseerde hervormer moeten vervullen. Hij vond het land echter in een slechte staat, St. Kilian had gewerkt met energie, maar zonder succes. Hertog Gotzbert en enkele jaren later zijn zoon Hethan II, beiden bekeerlingen van St. Kilian waren vermoord, misschien vanwege hun onoordeelkundige ijver in hun pogingen om het christendom te verspreiden. Grote aantallen van hun opstandige onderdanen waren vervallen in het heidendom, of een mix van christendom en afgoderij. Winfrid trachtte bij de priesters een missionaire geest te enkelen en het volk te doen voldoen aan de zuivere voorschriften van de christelijke godsdienst. Hoewel hij sommige heidenen bekeerde, ontmoette hij niet het succes dat hij had verwacht. Op weg naar het hof van Karel Martel, mogelijk om die prins in de zaak te interesseren, kreeg hij bericht van het overlijden van de Friese koning Radbod, en ging naar Friesland. Hier verbleef hij drie jaar onder de bejaarde St. Willibrord, reizend met onvermoeibare energie en onverschrokken predikend. Vele christenen die tijdens de vervolging van Radbod waren weggevallen, werden tot bekering gebracht en duizenden heidenen aanvaardden het geloof. Veel bekeerlingen werden samengebracht om een religieus leven te leiden onder de heerschappij van Sint-Benedictus. Willibrord wilde van Winfrid zijn assistent en opvolger op de See of Utrecht maken, omdat hij het gewicht van zijn jaren voelde. Winfrid weigerde en gaf als belangrijkste reden dat de paus hem voor zendingswerk had gestuurd. Hij vertrok daarom en volgde in het kielzog van het leger van Charles Martel tot in Trier. Vlakbij deze stad was de abdij van Pfalzel (Palatiolum). Van daaruit nam hij Gregory, een jongen van ongeveer veertien of vijftien jaar, mee als discipel en metgezel, daarna abt in Utrecht, en vervolgde zijn reis naar Thüringen, waar hij velen bekeerde. Hij ging toen Hessië in, waar nog veel meer in de plooi van Christus werden gebracht. Met de hulp van twee bekeerde stamhoofden richtte hij een kloostercel op in Amöneburg aan de Ohm (toen nog Amana genoemd) in Opper-Hessië, als een soort missionair centrum waar de autochtone geestelijkheid zou worden opgeleid. |
Versie van 15 aug 2018 16:05
Bonifatius, (ca. 673 – Dokkum, 5 juni 754 of 755), geboren als Wynfreth (ook geschreven als Wynfrith, Winfrid, Winfried), was een van de belangrijkste Angelsaksische missionarissen in het Frankische rijk.
Wegens zijn omvangrijke activiteiten wordt Bonifatius ook de Apostel van de Duitsers genoemd.
Leven
Wynfreth werd geboren rond 673, uiterlijk 675 in een adellijke familie. Een traditie plaatst zijn geboorte in de plaats Crediton in het kleine koninkrijk Wessex. Maar deze geboorteplaats wordt pas in de vroege 14e eeuw voor het eerst vermeld in Legenda Sanctorum, Proper Lessons for Saints' Days according to the use of Exeter van John Gradision.
Reeds in zijn vroege jeugd was hij een bekwame leerling. Zijn ouders wensten hem een seculiere carrière te laten opleiden, maar aangespoord door het voorbeeld van monniken missionarissen die hun huis bezochten, voelde Wynfreth zich geroepen tot een religieuze loopbaan.
Na veel moeite verkreeg hij de toestemming van zijn vader en ging hij, nog als kind, naar het klooster van Adescancastre (Oud-Engels Aet Exanceastre) op de plek van de huidige stad Exeter, waar hij getraind werd onder abt Wolfhard. Ongeveer zeven jaar later ging hij naar de abdij van Nursling (Nutshalling; toen: Nhutscelle) tussen Winchester en Southampton, onder abt Winbert.
Naast de religieuze kennis die hij verwierf, was hij ook goed opgeleid in geschiedenis, grammatica, retoriek en poëzie. Hij legde zijn professie af als lid van de benedictijnse orde, was leraar grammatica en poëzie en kreeg de leiding over de kloosterschool.
Op dertigjarige leeftijd wordt hij tot priester gewijd. Door toedoen van zijn abt werd Wynfreths reputatie al snel bekend in hoge burgerlijke en kerkelijke kringen.
Hoewel het binnen zijn bereik lag om met een carrière in Engeland tot de hoogste kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders in het land te gaan behoren, was hij doordrongen van de wens om het evangelie aan zijn stamverwanten, namelijk de Oude Saksen, te gawn brengen in het oostelijke deel en de randgebieden van het Frankische Rijk. Na vele verzoeken kreeg hij hiervoor de toestemming van zijn abt. Hij stond toen al bekend als geleerde, onder andere als auteur van een nieuwe Latijnse grammatica.
Eerste missiereis naar Friesland
In 716 ondernam Wynfreth zijn eerste zendingsreis naar de Friezen. Omdat Wigbert, Willibrord en anderen het geloof daar al hadden gepredikt, verwachtte Winfrid een goede bodem te vinden voor zijn missiewerk. Intussen had echter de Friese hertog Radboud (Radbod), een heiden en tegenstander van de Franken, Zuidwest-Friesland van de Franken veroverd. Door de politieke onrust keerde Wynfreth in de herfst van 716 tijdelijk terug naar Engeland.
In hoeverre hij toen contact had met Willibrord, een andere Angelsaksische missionaris in Friesland, is niet precies bekend. Willibrord was al in 695 begonnen met het missioneren van de Friezen, maar moest nu ervaren hoe zijn werk instortte door het succes van Radboud. Uit deze ervaringen trok Bonifatius later de consequentie voor zijn verdere zendingswerk door naar een nauwe verbinding met de geestelijke macht van de paus en de wereldlijke macht van de Frankische hofmeiers te zoeken.
Tegen het einde van 717 stierf abt Winbert en Wynfreth werd gekozen om hem op te volgen, maar wees die positie af en bracht bisschop Daniel van Winchester ertoe om de monniken een andere abt te laten te kiezen.
In 718 gaf Wynfreth zijn tijdelijke positie als abt op en verliet hij Engeland voor altijd.
Eerste reis naar Rome
Voor Wynfreth terugkeerde naar zijn missiewerk in het Frankenrijk, wou hij Rome bezoeken en van de paus de officiële missie-opdracht en de nodige steun te krijgen.
Daar gaf paus Gregorius II hem op 15 mei 719 de opdracht „het mysterie van het geloof bekend te maken aan de ongelovige volkeren”. Onder de naam Bonifatius, hem door de paus gegeven, begon hij zijn zending opnieuw bij de Friezen, ditmaal in samenwerking met Willibrord. Hoewel de externe omstandigheden dit keer veel gunstiger waren dan tijdens Bonifatius’ eerste zendingsreis – Radboud was inmiddels overleden – leek er sprake te zijn van een grote spanning tussen de twee zendelingen, en daarom scheidden zij zich in 721, waarna Bonifatius ruim twaalf jaar door gebieden van het huidige Hessen, Thüringen en Beieren reisde.
In 732 benoemde paus Gregorius III Bonifatius tot aartsbisschop, aanvankelijk zonder bisschopszetel, en tot pauselijk vicaris voor het oostelijke deel van het rijk der Franken. Bovendien verleende hij hem toestemming om bisdommen te gaan stichten. Tot aan 736 werkte hij in Beieren, waar hij de Kerk reorganiseerde, onder andere door het stichten van bisdommen in Regensburg, Passau, Salzburg en Freising.
Van 736 tot aan 753 bleef Bonifatius voornamelijk aan het werk als kerkhervormer in het Frankische rijk aan beide zijden van de Rijn. Hij organiseerde de grote Austrasische synoden van 742, het Concilium Germanicum (plaats onbekend), in 743 het Concilie van Leptines bij Estinnes en de Neustrische synode van 744, het Concilie van Soissons.
In 744 liet hij Sturmius de abdij van Fulda stichten. Dit groeide uit tot een plaats van Europese betekenis. In 745 werd hij aartsbisschop-metropoliet met zetel te Mainz.
Men kan zich de misssiereizen van Bonifatius voorstellen als expedities waarop hij vergezeld van met krijgers, ambachtslieden en grote entourage op pad ging om nederzettingen en kloosters te stichten. Zijn verlangen naar missie kwam tegemoet aan de belangen van de Frankische hofmeier Karel Martel, die (net als zijn opvolgers) het christendom en een strak georganiseerde keizerlijke Kerk zag als een steun die de samenhang van zijn rijk kon bevorderen. Zo gaf hij Bonifatius na zijn tweede reis naar Rome in 723 een beschermingsbrief waarmee hij terugkeerde naar zijn missiegebied.
Het vellen van de Donareik
Priester Willibald van Mainz doet in zijn Vita Sancti Bonifatii verslag van een bijzondere gebeurtenis in Geismar, waar een aan de god Donar gewijde eik stond die lange tijd werd vereerd. De Noord-Hessische stad Geismar, in het zicht van de Frankische vesting Büraburg, maakt nu deel uit van Fritzlar. Bonifatius besloot volgens Willibald om deze eik te vellen. De vele aanwezigen, aldus Willibald, waaronder een groot aantal heidenen (die waarschijnlijk tot de daar levende stam van de Chatten behoorden), keken uit naar de reactie van de godheid, maar waren onder de indruk toen er niets gebeurde.
Bonifatius beschrijft in zijn geschriften o.a. de aan de Donar gewijde bomen als afgodsbeelden waarvan de aanbidding volgens de christelijke leer een schending van de Tien Geboden betekent. Het is dus aannemelijk dat hij door het omhakken van de aan Donar gewijde eik de bekeerlingen wou weerhouden van deze verering.
Met het kappen van de eik demonstreerde Bonifatius niet alleen symbolisch de superioriteit van het christendom ten opzichte van oude goden en heidense sekten, maar ook het streven naar een nieuwe orde. Uit het hout van de eik liet hij een oratorium bouwen, gewijd aan de apostel Petrus (’Sint-Pieter’). Rond 732 werd de bouw vermeld van een kerk gewijd aan de apostel Petrus, en een klooster in Fritzlar. Er wordt steeds van uitgegaan dat het oratorium en de eerste onder Wigbert gebouwde kerk zich reeds op de huidige plaats van de kathedraal van Fritzlar bevonden. Hoewel Willibalds geschreven traditie spreekt van twee verschillende plaatsen, namelijk Geismar als de locatie van de Donareik en Fritzlar, op slechts ongeveer 1,5 km afstand, als de locatie van de kerk, wordt vaak aangenomen dat deze plaatsen identiek waren en de kathedraalzich bevindt gelegen op de plaats waar de eik stond.
Historici gaan ervan uit dat Bonifatius met deze actie geen groot risico inging. Hij kon rekenen op de bescherming van de Frankische bezetting van de Büraburg indien de heidense Chatten hem zouden aanvallen vanwege de aantasting van hun oude religie door hun heilige eik om te hakken. De Franken waren christelijk, de Büraburg was al enkele decennia in hun handen en Geismar, een dorp van boeren en ambachtslieden die, zoals uit archeologische studies is gebleken, hun producten aan de Büraburg en omgeving leverden, was door deze contacten vertrouwd met het christendom.
Laatste tocht naar Friesland
Als kerkelijk leider van over de 80 jaar trok hij in 754 met een gevolg, militairen en bewakers, opnieuw naar Friesland. De reis naar Dokkum had iets weg van een parade, een machtsvertoon. Bonifatius voerde kostbare relieken en geschriften met zich mee. Tot zijn gevolg behoorden veel kerkdienaren. Willibald noemde elf metgezellen bij naam, waaronder de bisschop van Utrecht Eoban en Adalar, later vereerd als de eerste bisschop van Erfurt, zodat het aantal symbolen twaalf is (zoals het aantal apostelen). Sommige manuscripten van Vita II uit de 9e eeuw bevatten een toevoeging van 52 metgezellen, mogelijk ook een symbolisch aantal (52 weken van het jaar).
Er werden tenten meegevoerd om comfortabel te kunnen overnachten. Paarden moesten worden verzorgd en voor voedsel en drank was men niet van de plaatselijke bevolking afhankelijk. De bekeringsexpeditie leek voor de Friezen op een oprukkend leger. Bonifatius doopte daar grote aantallen Friezen en belegde in Dokkum een grote bijeenkomst om nieuwbekeerden gemeenschappelijk het sacrament van het heilig vormsel toe te dienen. Hij sloeg daar zijn kamp op.
In plaats van daar zijn bekeerlingen te treffen, werd Bonifatius de volgende ochtend overvallen door een groep gewapende Friezen die een slachting aanrichtten onder de missiecompagnie. Bonifatius werd, samen met zijn gevolg, op 5 juni 754 gedood aan de oever van de rivier de Boorne bij Dokkum.
Willibald maakte melding van elf namen van anderen die hierbij omkwamen (onder wie de bisschop van Utrecht, Eoban en de later als eerste bisschap van Erfurt vereerde Adalar). Mogelijk gebruikte hij opzettelijk het symbolisch aantal twaalf (zoals het aantal apostelen). In enige handschriften van de Vita II uit de 9e eeuw is sprake van 52 begeleiders. Ook dit kan een symbolisch getal zijn (het aantal weken in een jaar).
Moord?
De tijdgenoten van Bonifatius twijfelden er niet aan dat het ging over een dood als martelaar. Nieuw onderzoek wees uit dat de heidense Friezen zeer goed wisten met wie ze hier te maken hadden, maar dat ze van de gelegenheid ook gebruik maakten om er buit uit te slaan.
Iconografie
Bonifatius wordt vaak afgebeeld met een zwaard en een boek dat soms als bijbel wordt gezien, omdat hij zich zou hebben beschermd met een evangelie-codex. Dit gegeven komt niet voor in de vroegste levensbeschrijving (vita). De in Mainz bewaarde codex met sporen van zwaardslagen is geen bijbel of evangelieboek, maar een boek met traktaten tegen de arianen, die in Bonifatius’ ogen ketters waren.
Verdere attributen waarmee hij soms wordt afgebeeld zijn een eik en een bijl, een vos, gesel, fontein of raaf.
Weblinks
(en) St. Boniface, in: Catholic Encyclopedia, New York, Robert Appleton Company, 1907-1912. (vertaal via:
)
Vrije mediabestanden over Saint Boniface op Wikimedia Commons
Zie ook de categorie met mediabestanden in verband met Saint Boniface op Wikimedia Commons.
![]() |
Werk in uitvoering | ![]() |
Iemand is nog met dit artikel bezig. Kom later terug om het resultaat te bekijken. | ||
(In bewerking, uit Catholic Encyclopedia:)
Apostel van Duitsland, geboortedatum onbekend; gemarteld 5 juni, 755 (754). Hij was een inwoner van Engeland, hoewel sommige autoriteiten hem hebben opgeëist voor Ierland of Schotland. Zijn geboorteplaats is niet bekend, hoewel het waarschijnlijk wel het zuidwestelijke deel van Wessex was. Crediton (Kirton) in Devonshire wordt gegeven door modernere auteurs. Dezelfde onzekerheid bestaat met betrekking tot het jaar van zijn geboorte. Het lijkt echter veilig om te zeggen dat hij niet voor 672 of 675, of zo laat als 680 geboren is. Hij stamde uit een adellijke familie,
Mgr. Daniël overhandigt hem een open brief van aanbeveling aan koningen, vorsten, bisschoppen, abten en priesters en een persoonlijke brief aan de paus. Bij Winfrid's aankomst in Rome, in de herfst van 718, ontvangt paus Gregorius II hem vriendelijk, prijst zijn resoluties en nadat hij zich op verschillende conferenties heeft vergewist van de orthodoxie van Winfrid, zijn moraal en de zuiverheid van zijn motieven, op 15 mei 719, Hij gaf hem de volledige bevoegdheid om het evangelie te prediken tot de heidenen in Duitsland rechts van de Rijn, en gaf hem tegelijkertijd opdracht zich te houden aan de Romeinse praktijk in het beheer van het sacrament van de doop, en de Heilige Stoel te raadplegen in geval van moeilijkheden.
Nadat hij de opdracht had gekregen om zijn eerste reis door het land te maken, slechts een rondleiding door het land, reisde hij door Beieren en vond de kerk bloeiend, met een aantal kerken en kloosters. In Alamannia, waar hij op weg naar Thüringen de oversteek maakte, trof hij vergelijkbare omstandigheden aan. De deelstaat Thüringen werd door Rome als christen beschouwd en Winfrid had de missie van een geautoriseerde hervormer moeten vervullen. Hij vond het land echter in een slechte staat, St. Kilian had gewerkt met energie, maar zonder succes. Hertog Gotzbert en enkele jaren later zijn zoon Hethan II, beiden bekeerlingen van St. Kilian waren vermoord, misschien vanwege hun onoordeelkundige ijver in hun pogingen om het christendom te verspreiden. Grote aantallen van hun opstandige onderdanen waren vervallen in het heidendom, of een mix van christendom en afgoderij. Winfrid trachtte bij de priesters een missionaire geest te enkelen en het volk te doen voldoen aan de zuivere voorschriften van de christelijke godsdienst. Hoewel hij sommige heidenen bekeerde, ontmoette hij niet het succes dat hij had verwacht. Op weg naar het hof van Karel Martel, mogelijk om die prins in de zaak te interesseren, kreeg hij bericht van het overlijden van de Friese koning Radbod, en ging naar Friesland. Hier verbleef hij drie jaar onder de bejaarde St. Willibrord, reizend met onvermoeibare energie en onverschrokken predikend. Vele christenen die tijdens de vervolging van Radbod waren weggevallen, werden tot bekering gebracht en duizenden heidenen aanvaardden het geloof. Veel bekeerlingen werden samengebracht om een religieus leven te leiden onder de heerschappij van Sint-Benedictus. Willibrord wilde van Winfrid zijn assistent en opvolger op de See of Utrecht maken, omdat hij het gewicht van zijn jaren voelde. Winfrid weigerde en gaf als belangrijkste reden dat de paus hem voor zendingswerk had gestuurd. Hij vertrok daarom en volgde in het kielzog van het leger van Charles Martel tot in Trier. Vlakbij deze stad was de abdij van Pfalzel (Palatiolum). Van daaruit nam hij Gregory, een jongen van ongeveer veertien of vijftien jaar, mee als discipel en metgezel, daarna abt in Utrecht, en vervolgde zijn reis naar Thüringen, waar hij velen bekeerde. Hij ging toen Hessië in, waar nog veel meer in de plooi van Christus werden gebracht. Met de hulp van twee bekeerde stamhoofden richtte hij een kloostercel op in Amöneburg aan de Ohm (toen nog Amana genoemd) in Opper-Hessië, als een soort missionair centrum waar de autochtone geestelijkheid zou worden opgeleid.
Terwijl Winfrid onder de jurisdictie van de Heilige Willibrord viel, had hij geen speciale reden om zich aan te melden bij de Heilige Stoel, maar, nu onafhankelijk, beschouwde hij het als zijn plicht om dit te doen. Daarom stuurde hij Bynnan, een van zijn discipelen, een brief aan Gregory waarin hij zijn werk van de afgelopen jaren uiteenzette en om verdere aanwijzingen vroeg. Bynnan voerde onmiddellijk zijn opdracht uit en keerde al snel terug met het antwoord van de paus. Hij sprak zijn tevredenheid uit over wat er was gedaan en de wens om persoonlijk met Winfrid te overleggen. Winfrid vertrok dan ook naar Rome, waar hij zijn cursus door Frankrijk en Bourgondië volgde. Hij wordt van harte verwelkomd door de paus, die hem zorgvuldig ondervraagt, hem de gebruikelijke eed van trouw doet afleggen, van hem een geloofsbelijdenis in ontvangst neemt en hem op 30 november 722 (723) een regionale bisschop wijdt met de naam Boniface. Sommigen zeggen dat Winfrid deze naam had gekregen ten tijde van zijn religieuze professie; anderen, dat hij deze naam kreeg tijdens zijn eerste bezoek aan Rome. Dezelfde discrepantie van mening bestaat in de afleiding van bonum facere of botum vet; misschien is het slechts een benaderende latinisatie van Wyn-frith. Paus Gregory stuurt Bonifatius vervolgens terug met brieven aan zijn bisdommen in Thüringen en Hessen waarin hij gehoorzaamheid eist voor hun nieuwe bisschop. Er werd ook een brief gericht aan Charles Martel om zijn bescherming te vragen. Bonifatius zelf had voor zijn begeleiding een set kerkelijke kanunniken ontvangen.
Bonifatius keert terug naar Opper-Hessië en herstelt de verliezen die tijdens zijn afwezigheid zijn geleden; velen van hen zijn teruggedreven in het heidendom; hij bestuurt ook overal het sacrament van de bevestiging. Hij zette zijn werk voort in Neder-Hessië. Om de heidenen te laten zien hoe volkomen machteloos de goden waren in wie zij hun vertrouwen stelden, velde Boniface de eik heilig voor de onweersgod Thor in Geismar bij Fritzlar. Hij liet een kapel uit het bos bouwen en wijdde deze aan de prins der apostelen. De heidenen waren verbaasd dat geen bliksemschicht van de hand van Thor de dader vernietigde, en velen werden bekeerd. De val van deze eik markeerde de val van het heidendom. De overlevering vertelt ons dat Bonifatius nu overging op de rivier de Werra en daar een Sint-Vituskerk stichtte, waaromheen een stad ontstond die tot op de dag van vandaag de naam Wannfried draagt. In Eschwege zou hij het beeld van de afgod Stuffo vernietigd hebben. Vandaar ging hij Thüringen in.
De moeilijkheden die hem hier confronteerden waren zeer groot christendom had inderdaad grote vooruitgang geboekt, maar het was verward geraakt met ketters en heidense gebruiken. Dit is voor een groot deel te danken aan een aantal Keltische zendelingen, van wie er een aantal nooit tot priesterschap was gewijd, terwijl anderen door niet-katholieke bisschoppen tot het priesterschap waren verheven, hoewel zij allen priesterlijke functies vervulden. Deze onderwezen leerstellingen en maakten gebruik van ceremonies in strijd met het onderwijs en het gebruik van de Romeinse kerk, met name met betrekking tot de viering van Pasen, het verlenen van doop, celibaat, het pauselijk en bisschoppelijk gezag. Velen wensten bovendien onderwijs, sommigen konden nauwelijks lezen of schrijven, en waren evenzeer bereid om diensten te verlenen aan de christenen en offers te brengen aan de afgoden voor de heidenen. Ook een buurbisschop (waarschijnlijk van Keulen) heeft moeite gehad door een deel van het district dat onder de jurisdictie van Boniface valt op te eisen en zijn gezag als een indringing te beschouwen en daarmee indirect de partij van de ketters te versterken. Dit alles veroorzaakte hem grote angst en leed, zoals blijkt uit zijn brieven aan Engeland. Hij heeft alles overwonnen dankzij zijn bisschoppelijke waardigheid en zijn eigen persoonlijkheid, vol moed en ijver in de zaak die hij verdedigde en gesteund door het gezag van de paus en van Karel Martel. Zijn vrienden hielpen hem niet alleen met hun gebed, maar ook met materiële hulp. Veel waardevolle boeken, kerkelijke artikelen en dergelijke werden hem met bemoedigende woorden toegestuurd. Een aantal mannen en vrouwen ging op verschillende momenten naar Duitsland om zijn helpers te zijn. Onder hen waren Lullus, Denehard, Burchard, Wigbert, Sola, Witta (ook Wizo en Albinus genoemd), Wunibald, Willibald en de vrome vrouwen Lioba, Chunihild, Chunitrude, Berthgit, Walburga en Thecla. Met deze en andere rekruten in Thüringen en elders in Duitsland zette hij zijn werk voort. Het aantal gelovigen nam wonderlijk toe, waaronder veel van de adel en de geschoolden van het land. Deze hielpen hem bij de bouw van kerken en kapellen. Boniface zorgde voor instellingen waarin het religieuze leven bevorderd zou worden. In Thüringen bouwde hij het eerste klooster Ohrdruf aan de rivier de Ohrn bij Altenberga. Hij benoemt Thecla Abdis van Kitzingen, Lioba van Bischofsheim en Walburga van Heidenheim.
Paus Gregory II overleed op 11 februari 731 en werd op 18 maart opgevolgd door Gregory III. Boniface heeft haast gemaakt met het sturen van een delegatie naar de nieuwe paus, om hem respect te betonen en hem te verzekeren van zijn trouw. Het antwoord op deze vraag lijkt verloren te zijn gegaan. In 732 schreef Boniface opnieuw en stelde onder meer dat het werk te veel werd voor één man. Gregory III feliciteerde hem met zijn succes en prees zijn ijver, door hem de pallium te geven en van hem een aartsbisschop te maken, maar nog steeds zonder een vaste blik. Hij geeft hem de opdracht bisschoppen te benoemen waar hij dat nodig acht. Bonifatius heeft nu het klooster van Amöneburg uitgebreid en een kerk gebouwd, gewijd aan Sint-Michiel. Een ander klooster dat hij stichtte in Fritzlar aan de rivier de Eder en dat in 734 voltooid werd. De kerk, een mooier bouwwerk, was niet voltooid voor 740. In 738 maakt Boniface zijn derde reis naar Rome. Hij is van plan zijn ambt neer te leggen en zich uitsluitend te wijden aan de missie onder de Saksen. Hij werd vergezeld door een aantal van zijn discipelen, die het ware christelijke leven in het centrum van het christendom zouden zien. Gregorie III ontvangt hem genadig en is verheugd over het resultaat van Boniface's arbeid, maar laat hem niet aftreden. Bonifatius verbleef ongeveer een jaar in Rome en keerde vervolgens terug naar zijn missie met het gezag van een legataris van de Heilige Stoel. Zijn eerste zorg bij zijn terugkeer was de kerk in Beieren.
In 715 (716) was hertog Theodo uit devotie naar Rome gekomen, maar waarschijnlijk ook om de kerkelijke orde in zijn provincies veilig te stellen. Gregorius II stuurde drie kerkelijke leiders met de opdracht een einde te maken aan de misstanden. Hun werk werd echter nutteloos door de dood van Theodo in 717 en de daaropvolgende politieke ruzies. Bonifatius was twee keer door het land gereisd. Nu met de hulp van hertog Odilo en de edelen begon hij met het werk van de reorganisatie geheel volgens de instructies van Gregory II. Hij bestudeert de bevelen van de geestelijkheid, legt de koppige neder, reordaineert hen van wie hij de wijding ongeldig acht, op voorwaarde dat zij zich door onwetendheid hebben vergist en bereid zijn zich aan het gezag te onderwerpen. Hij maakt een nieuwe inscriptie van de bisdommen en benoemt bisschoppen voor de vacante wezens, nl. de abt Johannes naar de See van Salzburg, vacant sinds de dood van St. Rupert in 718; Erembert naar Freising, vacant sinds de dood van zijn broer, St. Corbinian, in 730; Gaubald naar Ratisbon. Passau was opgericht en voorzien door de paus zelf door de nominatie van Vivilo. Boniface stichtte rond deze tijd het nieuwe bisdom Buraburg en noemde Witta tot bisschop. Dit bisdom bestond nog maar kort, tijdens de administratie van twee bisschoppen, en werd vervolgens bij Augsburg gevoegd. Enige tijd later worden de bisdommen Eichstätt en Erfurt (Erphesfurt) gevormd en wordt Willibald voor de eerste benoemd tot bisschop tegen oktober 741; voor de laatste wordt Boniface als eerste (en laatste) bisschop Adalar benoemd, die blijkbaar nooit bisschoppelijke consecratie heeft ontvangen, zoals steeds wordt gesproken over een priester. Voor Würzburg werd Burchard gekozen.
Charles Martel was op 22 oktober 741 te Quiercy aan de Oise overleden en werd opgevolgd door zijn zoons Carloman en Pepin. In Rome overleed Paus Gregory III op 28 november 741, gevolgd door Zachary. Carloman vroeg Boniface, zijn oud-ceptor, om een consult. Het resultaat was een brief aan de paus waarin Boniface verslag deed van zijn optreden in Beieren en advies vroeg over diverse zaken. Ook uitte hij de wens van Carloman om een synod te houden. In antwoord Paus Zachary, 1 april, 742, bevestigd de oprichting van de bisdommen, gesanctioneerd het bezit van de synod, en gaf de gevraagde informatie. De synod, deels kerkelijk en deels seculier, werd gehouden op 21 april 742, maar de plaats is niet te achterhalen. De door Boniface benoemde bisschoppen waren aanwezig en enkele anderen, maar het was vooral de autoriteit van Boniface en de macht van Carloman die gewicht gaf aan de eerste Duitse synode. Tot zijn decreten behoren de decreten die de onderwerping van de geestelijkheid aan de bisschop van het bisdom verbieden en hen verbieden actief deel te nemen aan oorlogen, wapens te dragen of te jagen. Er werden zeer strenge regels opgesteld tegen vleselijke zonden van priesters en religieuzen. De Regel van Sint-Benedictus werd de norm voor religieuzen. Er werden ook wetten uitgevaardigd met betrekking tot het huwelijk binnen de verboden graden van verwantschap. Een tweede nationale synode vond plaats op 1 maart 743 in Liptina (Henegouwen) en een tweede op 2 maart 744 in Soissons. In deze synodus werd een veroordeling uitgesproken tegen twee ketters, Adalbert en Clement, de eerste een inwoner van Gallië, de laatste van Ierland. Ze werden veroordeeld in 745 en ook bij een synod die in Rome werd gehouden. In Duitsland werden verschillende andere synoden gehouden om het geloof en de discipline te versterken. Op verzoek van Carloman en Pepin werd de bevoegdheid van Boniface ten aanzien van Beieren bevestigd en uitgebreid tot Gallië.
In 744 overlijdt St. Willibrord, bisschop van Utrecht, en neemt Boniface het bisdom onder zijn hoede en benoemt een assistent of chorepiscopus. Rond dezelfde tijd kwam de Keulse Stoel leeg te staan door de dood van Ragenfried, en zowel Bonifatius als paus Zachary wilden dit tot zijn aartsbisschoppelijke bezienswaardigheid maken, maar de geestelijkheid verzette zich. Voordat het project kon worden uitgevoerd verloor het bisdom Mainz zijn bisschop door de afzetting van Gewilieb die een zeer onregelmatig leven leidde en de slachter van zijn vader, die zijn voorganger was in het bisschoppelijk kantoor, had gedood. Paus Zachary, 1 mei, 748 (747), benoemd tot Bonifatius aartsbisschop van Mainz en primaat van Duitsland. Het nieuwe aartsbisdom omvatte de bisdommen van Tongem, Keulen, Wormen, Spreker, Utrecht en de bisdommen die Boniface zelf oprichtte: Buraburg, Eichstätt, Erfurt en Würzburg. Van Augsburg, Coire en Constance spreekt het decreet niet, maar wordt kort daarna vermeld dat ze tot de provincie behoren. Na een paar jaar kon Boniface zijn vijanden verzoenen met de Heilige Stoel, zodat de opperheerschappij van de paus erkend werd in Groot-Brittannië, Duitsland, Gallië en Italië.
In 747 nam Carloman zijn deel van de regering af bij zijn broer Pepin en vertrok de rest van zijn tijd als monnik. Hij bouwde een klooster ter ere van St. Silvester in Soracte bij Rome, en ging later met pensioen naar Monte Cassino. Zijn motieven hiervoor zijn niet bekend, maar misschien was hij bang voor de ernst van de maatregelen die hij had moeten nemen om een unie tussen de Duitse stammen te krijgen. Pepijn, nu de enige heerser, werd de oprichter van de Karolingische dynastie. Dat Bonifatius iets te maken had met de heroprichting van de oude koninklijke familie en de introductie van een nieuwe familie is niet aan te tonen. Hij mengde zich niet in de politiek van het land, behalve in dit, dat hij alles deed wat in zijn vermogen lag om het volk te bekeren tot het ware geloof, en om hen in spirituele onderwerping aan de Romeinse paus. In het algemeen wordt gesteld dat Bonifatius in opdracht van de paus zalfde en gekroonde Pepijn heeft, al wordt dit door sommigen ontkend.
Boniface heeft de rest van zijn leven besteed aan het bevestigen van wat hij in Duitsland had bereikt. Dat deed hij door vaak synoden te houden en de heilige kanunniken af te dwingen. Hij deed veel voor het ware religieuze leven in de kloosters, vooral in Fulda, dat door St. Sturm onder zijn toezicht was opgericht en waarin Boniface jaarlijks terugkeerde om de monniken te trainen en enkele dagen in gebed en meditatie door te brengen. Op zijn verzoek ontheft paus Zachary de abdij van elke bisschoppelijke jurisdictie en plaatst ze onder de onmiddellijke zorg van de Heilige Stoel. Dit was iets nieuws voor Duitsland, hoewel het al bekend was en in Italië en Engeland werd toegepast. Bonifaces laatste optreden als aartsbisschop van Mainz lijkt de afwijzing van de claim van de aartsbisschop van Keulen aan het bisdom Utrecht. De zaak werd voorgelegd aan Pepin, die tegen Keulen besloot. Paus Stephen II (III), die op 26 maart 752 Zachary opvolgde, moet hetzelfde besluit hebben genomen, omdat Keulen sindsdien geen aanspraak meer heeft gemaakt. Pas in de negende eeuw, toen Keulen een aartsbisdom werd en Utrecht een van zijn verstikkende wezens, veranderde er niets. Boniface benoemde Abt Gregory tot bewindvoerder van Utrecht en Eoban, die assistent was geweest, nam hij als zijn metgezel.
Toen Boniface zag dat alles goed was geregeld, nam hij het werk aan waarvan hij al vroeg in zijn jeugd had gedroomd, de bekering van de Friezen. Met koninklijke toestemming en met de toestemming van de paus die hij eerder had gegeven, nam hij in 754 het aartsbisdom Mainz af bij zijn discipel Lullus, die hij in 752 had gewijd aan bisschop, opnieuw een zendingsreis begon en met succes werkzaam was ten oosten van de Zuiderzee. Terugkomend in het jaar daarop bestelde hij de nieuwe bekeerlingen ter bevestiging in Dorkum aan de Borne. De heidenen vielen op hen en vermoordden Boniface en tweeënvijftig metgezellen (volgens een zevenendertigtal). Al snel daarna keerden de christenen, die zich bij het naderen van de heidenen hadden verspreid, terug en vonden het lichaam van de martelaar en naast hem de met bloed bevlekte kopie van de heilige Ambrosius op het "Voordeel van de Dood". Het lichaam werd naar Utrecht gebracht, daarna onder invloed van Lullus naar Mainz overgebracht, en later, volgens een wens die de heilige zelf tijdens zijn leven uitte, naar de abdij van Fulda. Delen van zijn relikwieën zijn te vinden in Leuven, Mechlin, Praag, Brugge en Erfurt. Een aanzienlijk deel van een arm bevindt zich in Eichfeld. Zijn graf wordt al snel een heiligdom, waar de gelovigen komen in menigten vooral op zijn feest en tijdens het oktaaf. Engeland zou de eerste plaats zijn geweest waar zijn martelaarschap op een vaste dag werd gevierd. Andere landen volgden. Op 11 juni 1874 breidde paus Pius IX de viering uit tot de hele wereld. Brouwers, kleermakers en filecutters hebben St. Boniface gekozen als hun beschermheilige, ook in verschillende steden in Duitsland. De geschriften van Sint Bonifatius die bewaard zijn gebleven zijn: "Verzameling van brieven"; "Gedichten en raadsels"; "Poenitentiale"; "Compendium van de Latijnse taal"; "Compendium van Latijnse prosodie"; "preken" (twijfelachtig).