Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Sofist (Plato): verschil tussen versies
(nieuw) |
Geen bewerkingssamenvatting |
||
(3 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
Regel 1: | Regel 1: | ||
{{Zijbalk dialogen Plato}} | |||
De '''Sofist''' (geschreven rond 360 v.Chr.) is een dialoog van [[Plato]] die de aard van de [[sofist]]en behandelt, en die van het 'Zijn'. Het is een vervolg op de ''[[Theaetetus]]'' waarvan hij de discussie verderzet en ook uitbreidt. | |||
Tegenover Plato's vroege dialogen die vrij poëtisch zijn opgevat, zijn de '[[Politicus (Plato)|Politicus]]' en deze 'Sofist' nogal 'droge' [[Metafysica|metafysische]] beschouwingen. We worden zonder veel achtergrondschets van setting en personages meteen ondergedompeld in [[Filosofie|filosofische]] discussies. Het lijkt alsof Plato hier zijn (of Socrates?) [[Dialectiek|dialectische]] methode eens wil demonstreren of uittesten. De 19e-eeuwse Duitse filosoof [[Georg Hegel]] was er nochtans heel enthousiast over en noemde het een kroonjuweel van de Platoonse filosofie. | In deze dialoog gaat [[Socrates]] met zijn gesprekspartners enerzijds op zoek naar de definitie van wat een [[sofist]] is en anderzijds wil hij vaststellen over welke kennis deze beschikt. Socrates speelt in deze dialoog slechts een bescheiden rol, want het gesprek vindt voornamelijk plaats tussen een gast uit Elea en de wiskundestudent Theaetetus. | ||
Tegenover Plato's vroege dialogen die vrij poëtisch zijn opgevat, zijn de '[[Politicus (Plato)|Politicus]]' en deze 'Sofist' nogal 'droge' [[Metafysica|metafysische]] beschouwingen. We worden zonder veel achtergrondschets van setting en personages meteen ondergedompeld in [[Filosofie|filosofische]] discussies. Het lijkt alsof Plato hier zijn (of Socrates?) [[Dialectiek|dialectische]] methode eens wil demonstreren of uittesten. De 19e-eeuwse Duitse filosoof [[Georg Hegel]] was er nochtans heel enthousiast over en noemde het een "kroonjuweel van de Platoonse filosofie". | |||
Hoe dan ook is het een vrij zwaar verteerbare, moeilijke dialoog omdat Plato er het metafysische probleem van het zijn en niet-zijn in betrekt. | Hoe dan ook is het een vrij zwaar verteerbare, moeilijke dialoog omdat Plato er het metafysische probleem van het zijn en niet-zijn in betrekt. | ||
Regel 7: | Regel 10: | ||
Het centrale probleem waar Plato zich in deze dialoog in de eerste plaats mee bezighoudt, is het probleem van de mogelijkheid tot een onjuiste bewering. Hierbij werpt hij vragen op als: 'Wat is dat precies, een onjuiste bewering?'en 'Hoe is het mogelijk dat zoiets bestaat?' Hij wijst twee bronnen aan voor deze verwarring: | Het centrale probleem waar Plato zich in deze dialoog in de eerste plaats mee bezighoudt, is het probleem van de mogelijkheid tot een onjuiste bewering. Hierbij werpt hij vragen op als: 'Wat is dat precies, een onjuiste bewering?'en 'Hoe is het mogelijk dat zoiets bestaat?' Hij wijst twee bronnen aan voor deze verwarring: | ||
#ze berusten op de misvatting van het negatieve deeltje 'niet' in 'niet-zijn'. Dit zou ertoe leiden dat iemand denkt dat er niets is als het zo wordt bepaald. Dit heeft dan weer | #ze berusten op de misvatting van het negatieve deeltje 'niet' in 'niet-zijn'. Dit zou ertoe leiden dat iemand denkt dat er niets is als het zo wordt bepaald. Dit heeft dan weer tot gevolg dat (men denkt dat) zoiets niet in een zin zou kunnen worden uitgedrukt. | ||
#ten tweede is er verwarring over wat een bewering (een zin) is. Hierdoor slaagt men er niet in in te zien dat de waarheid van een bewering afhankelijk is van wat (het predicaat) er over iets wordt gezegd (het subject). Wat in een foute bewering wordt gezegd, zo gaat hij verder, is iets dat wel bestaat, maar geen waarheid is doordat wat gezegd wordt over een bepaald subject niet klopt. | #ten tweede is er verwarring over wat een bewering (een zin) is. Hierdoor slaagt men er niet in in te zien dat de waarheid van een bewering afhankelijk is van wat (het [[predicaat]]) er over iets wordt gezegd (het [[subject]]). Wat in een foute bewering wordt gezegd, zo gaat hij verder, is iets dat wel bestaat, maar geen waarheid is doordat wat gezegd wordt over een bepaald subject niet klopt. | ||
Na het probleem te hebben 'gediagnosticeerd', gaat Plato verder in twee fasen: | Na het probleem te hebben 'gediagnosticeerd', gaat Plato verder in twee fasen: | ||
Regel 17: | Regel 20: | ||
[[Categorie:Dialogen van Plato]] | [[Categorie:Dialogen van Plato]] | ||
{{groei}} |
Huidige versie van 29 jan 2017 om 14:09
![]() |
Dit artikel is een deel van de serie over: De Dialogen van Plato |
Vroege periode: |
Apologie van Socrates – Charmides |
Protagoras - Euthyphro |
Ion – Crito – Alcibiades I |
Hippias Major – Hippias Minor |
Laches – Lysis – Euthydemus |
Middenperiode: |
Cratylus – Gorgias |
Menexenus – Meno |
Phaedo - Symposium |
Staat – Phaedrus |
Late periode: |
Parmenides – Theaetetus |
Timaeus – Critias |
Sofist – Staatsman |
Philebus – Wetten |
Betwiste geschriften: |
Clitopho – Epinomis |
Brieven – Hipparchus |
Minos - Theages |
Alcibiades II – Minnaars |
Niet geschreven: |
Hermocrates - Ongeschreven leer |
De Sofist (geschreven rond 360 v.Chr.) is een dialoog van Plato die de aard van de sofisten behandelt, en die van het 'Zijn'. Het is een vervolg op de Theaetetus waarvan hij de discussie verderzet en ook uitbreidt.
In deze dialoog gaat Socrates met zijn gesprekspartners enerzijds op zoek naar de definitie van wat een sofist is en anderzijds wil hij vaststellen over welke kennis deze beschikt. Socrates speelt in deze dialoog slechts een bescheiden rol, want het gesprek vindt voornamelijk plaats tussen een gast uit Elea en de wiskundestudent Theaetetus.
Tegenover Plato's vroege dialogen die vrij poëtisch zijn opgevat, zijn de 'Politicus' en deze 'Sofist' nogal 'droge' metafysische beschouwingen. We worden zonder veel achtergrondschets van setting en personages meteen ondergedompeld in filosofische discussies. Het lijkt alsof Plato hier zijn (of Socrates?) dialectische methode eens wil demonstreren of uittesten. De 19e-eeuwse Duitse filosoof Georg Hegel was er nochtans heel enthousiast over en noemde het een "kroonjuweel van de Platoonse filosofie". Hoe dan ook is het een vrij zwaar verteerbare, moeilijke dialoog omdat Plato er het metafysische probleem van het zijn en niet-zijn in betrekt.
De belangrijkste sprekers in de Sofist, de vreemdeling uit Elea en Theaetetus, steken van wal om de ware aard van een sofist te achterhalen. Dat lukt niet zo best. Het fenomeen van het sofisme is daarvoor blijkbaar te complex en heeft vele gezichten. Ze slagen er aanvankelijk (in 231c8-e7) hoogstens in een paar oppervlakkige kenmerken van de sofist te verzamelen. Een hernieuwde poging (in 231a1 e.v.) leidt ertoe dat ze meer tot de kern van de zaak doordringen. Er rijzen echter problemen op die de rest van de dialoog zullen beheersen. De sprekers gaan er over akkoord dat de sofist over een zeer opvallende vaardigheid beschikt: hij kan een zaak zo voorstellen dat wat hij zegt de waarheid lijkt te zijn. Die waarheid is echter helemaal geen waarheid.
Het centrale probleem waar Plato zich in deze dialoog in de eerste plaats mee bezighoudt, is het probleem van de mogelijkheid tot een onjuiste bewering. Hierbij werpt hij vragen op als: 'Wat is dat precies, een onjuiste bewering?'en 'Hoe is het mogelijk dat zoiets bestaat?' Hij wijst twee bronnen aan voor deze verwarring:
- ze berusten op de misvatting van het negatieve deeltje 'niet' in 'niet-zijn'. Dit zou ertoe leiden dat iemand denkt dat er niets is als het zo wordt bepaald. Dit heeft dan weer tot gevolg dat (men denkt dat) zoiets niet in een zin zou kunnen worden uitgedrukt.
- ten tweede is er verwarring over wat een bewering (een zin) is. Hierdoor slaagt men er niet in in te zien dat de waarheid van een bewering afhankelijk is van wat (het predicaat) er over iets wordt gezegd (het subject). Wat in een foute bewering wordt gezegd, zo gaat hij verder, is iets dat wel bestaat, maar geen waarheid is doordat wat gezegd wordt over een bepaald subject niet klopt.
Na het probleem te hebben 'gediagnosticeerd', gaat Plato verder in twee fasen:
- In het gedeelte 241c7-259c4 van de dialoog tracht hij aan te tonen dat het geen probleem is om te zeggen dat er iets is dat niet is.
- Hij vervolgt met een aantal voorbeelden van beweringen om te laten zien dat het geen probleem is om te zeggen dat het iets beweert over iets dat er niet is.
Eigenlijk is Plato hier gewoon op zoek naar een mogelijkheid om over foute beweringen te kunnen denken op een coherente manier. Merkwaardig genoeg besteedt hij veel meer tijd aan de vraag Wat is het om iets te zijn dat niet is dan de discussie over wat een foute bewering is. De twee lijkt hij met elkaar in verband te willen brengen: het is niet mogelijk om iets goed te begrijpen zonder inzicht in het zijn en niet-zijn.
Hulp genealogie en geschiedenis (Nederland)Deepl vertaler • Schrijfassistent VRT] • ChatGPT (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • Claude.ai (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • Bing Copilot (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • tekst herschrijven met scribbr.io •