Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Asklepieion: verschil tussen versies
(https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Asklepieion&oldid=55765063) |
Geen bewerkingssamenvatting |
||
Regel 1: | Regel 1: | ||
[[Bestand:Messeneasklepeion.jpg|thumb|Het asklepieion van [[Messene]]]] | <!--[[Bestand:Messeneasklepeion.jpg|thumb|Het asklepieion van [[Messene]]]] | ||
[[Bestand:PergamonAsklepieionHof.jpg|thumb|Het asklepieion van [[Pergamon]]]] | [[Bestand:PergamonAsklepieionHof.jpg|thumb|Het asklepieion van [[Pergamon]]]]--> | ||
Een '''Asklepieion''' ([[Oudgrieks]] {{ | Een '''Asklepieion''' ([[Oudgrieks]] {{Grieks|Ἀσκληπιεῖον}} / Asklêpieĩon; [[Latijn]] ''Aesculapium'', naar [[Asklepios]], de [[oude Griekenland|oud-Griekse]] god-''[[heros (mythologie)|heros]]'' van de heelkunst) is een antiek Griekse [[sanatorium]]. Ongeveer 300 van dergelijke geneesplaatsen zijn aan ons bekend. Bijzondere vermelding verdienen in het bijzonder die van [[Epidaurus (Griekenland)|Epidauros]], van [[Tríkala (stad)|Trikke]] in [[Thessalië]], het Asklepieion op [[Kos]] alsook de Asklepieia van [[Messene]] en [[Pergamon]]. | ||
Die in Epidauros is alles wel beschouwd de belangrijkste in haar soort, en diende ook als voorbeeld voor de bouw van die van Kos. Het ''Asklepieion'' van Trikki komt bijzondere vermelding toe, daar de cultus van de god Asklepios, zoon van [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollon]] en schutspatroon van de heilkunst, in Thessalië zijn oorsprong vond en heeft van daaruit de gehele antieke, Griekse wereld veroverd. Het ''Asklepieion'' op het eiland Kos dankt haar belang aan [[Hippokrates van Kos|Hippokrates]], de meest bekende arts van de oudheid, die op Kos was geboren. Waarschijnlijk werd | Die in Epidauros is alles wel beschouwd de belangrijkste in haar soort, en diende ook als voorbeeld voor de bouw van die van Kos. Het ''Asklepieion'' van Trikki komt bijzondere vermelding toe, daar de cultus van de god Asklepios, zoon van [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollon]] en schutspatroon van de heilkunst, in Thessalië zijn oorsprong vond en heeft van daaruit de gehele antieke, Griekse wereld veroverd. Het ''Asklepieion'' op het eiland Kos dankt haar belang aan [[Hippokrates van Kos|Hippokrates]], de meest bekende arts van de oudheid, die op Kos was geboren. Waarschijnlijk werd dit kuuroord pas na zijn dood opgericht. | ||
== Asklepieion van Trikke == | == Asklepieion van Trikke == | ||
[[Bestand:Asclepieio, Trikala.jpg|thumb|Ruïnes van het Asklepieion van Trikke]] | <!---[[Bestand:Asclepieio, Trikala.jpg|thumb|Ruïnes van het Asklepieion van Trikke]]---> | ||
Het ''Asklepieion'' van [[Trikala (stad)|Trikke]] in [[Thessalië]] werd reeds door [[Homerus]]<ref>''[[Ilias]]'' II 729 e.v. en IV 200 e.v.</ref> beschouwd als het oudste heiligdom van [[Asklepios]], van waaruit de Asklepios-cultus zich zou hebben verspreid over de rest van de Griekse wereld en later zelfs daarbuiten. | Het ''Asklepieion'' van [[Trikala (stad)|Trikke]] in [[Thessalië]] werd reeds door [[Homerus]]<ref>''[[Ilias]]'' II 729 e.v. en IV 200 e.v.</ref> beschouwd als het oudste heiligdom van [[Asklepios]], van waaruit de Asklepios-cultus zich zou hebben verspreid over de rest van de Griekse wereld en later zelfs daarbuiten. | ||
Regel 21: | Regel 21: | ||
=== Bezienswaardigheden === | === Bezienswaardigheden === | ||
[[Bestand:Epidaurus Theater.jpg|thumb|400px|Panoramisch beeld van het theater in het asklepieion van Epidaurus]] | <!---[[Bestand:Epidaurus Theater.jpg|thumb|400px|Panoramisch beeld van het theater in het asklepieion van Epidaurus]]---> | ||
Het | Het gaaf bewaarde [[theater (gebouw)|theater]], dat als een reusachtige schelp tegen de flank van de heuvel ligt, werd in de 4e eeuw v.Chr. gebouwd door de architect [[Polycletus de Jongere]] uit [[Argos (stad)|Argos]], volgens zuiver wiskundige principes. Het biedt plaats aan 14.000 toeschouwers, en de akoestiek is er ronduit fantastisch (dit wordt voortdurend gedemonstreerd door gidsen!). Er zijn 55 rijen zitplaatsen: 34 onder het middenpad (diazoma), verdeeld in 12 sectoren, en 21 erboven, verdeeld in 22 sectoren. Omdat ongeveer geldt: 34/21 = 55/34 = 1,61 = [[gulden snede|φ]] kan hierin een verband worden gezien met de ''[[gulden snede]]''. De eregasten zaten op de eerste rij: zij kregen een rugleuning en zitkussentjes. De vloer van de orchestra heeft een diameter van ruim 20 meter; van hieraf worden zelfs zwakke geluiden, zoals zuchten of fluisteren, ongestoord tot aan de hoogste zitplaatsen gedragen, bijna 23 meter hoger. Vanwege deze bijzondere akoestiek is het theater beroemd. | ||
Dit best bewaarde theater uit de Griekse oudheid komt in de zomermaanden weer tot leven, omdat er dan, in het kader van het '''Festival van Epidaurus''', elke vrijdag- en zaterdagavond antieke [[Attische Tragedie|tragedies]] en [[Attische Komedie|komedies]] worden opgevoerd door Griekse en buitenlandse toneelgezelschappen. Het theater ligt enigszins verwijderd van het eigenlijke heiligdom, waarvan enkel vrij onoverzichtelijke ruïnes overblijven. | Dit best bewaarde theater uit de Griekse oudheid komt in de zomermaanden weer tot leven, omdat er dan, in het kader van het '''Festival van Epidaurus''', elke vrijdag- en zaterdagavond antieke [[Attische Tragedie|tragedies]] en [[Attische Komedie|komedies]] worden opgevoerd door Griekse en buitenlandse toneelgezelschappen. Het theater ligt enigszins verwijderd van het eigenlijke heiligdom, waarvan enkel vrij onoverzichtelijke ruïnes overblijven. | ||
Regel 44: | Regel 44: | ||
{{Commonscat|Temples of Asclepius}} | {{Commonscat|Temples of Asclepius}} | ||
{{authority control|TYPE=g|Wikidata=}} | |||
[[Categorie:Oud-Griekse tempel]] | [[Categorie:Oud-Griekse tempel]] | ||
{{stek}} |
Huidige versie van 27 sep 2023 om 01:06
Een Asklepieion (Oudgrieks Ἀσκληπιεῖον / Asklêpieĩon; Latijn Aesculapium, naar Asklepios, de oud-Griekse god-heros van de heelkunst) is een antiek Griekse sanatorium. Ongeveer 300 van dergelijke geneesplaatsen zijn aan ons bekend. Bijzondere vermelding verdienen in het bijzonder die van Epidauros, van Trikke in Thessalië, het Asklepieion op Kos alsook de Asklepieia van Messene en Pergamon.
Die in Epidauros is alles wel beschouwd de belangrijkste in haar soort, en diende ook als voorbeeld voor de bouw van die van Kos. Het Asklepieion van Trikki komt bijzondere vermelding toe, daar de cultus van de god Asklepios, zoon van Apollon en schutspatroon van de heilkunst, in Thessalië zijn oorsprong vond en heeft van daaruit de gehele antieke, Griekse wereld veroverd. Het Asklepieion op het eiland Kos dankt haar belang aan Hippokrates, de meest bekende arts van de oudheid, die op Kos was geboren. Waarschijnlijk werd dit kuuroord pas na zijn dood opgericht.
Asklepieion van Trikke
Het Asklepieion van Trikke in Thessalië werd reeds door Homerus[1] beschouwd als het oudste heiligdom van Asklepios, van waaruit de Asklepios-cultus zich zou hebben verspreid over de rest van de Griekse wereld en later zelfs daarbuiten.
De teruggevonden restanten van dit Asklepieion zijn goed bewaard en wijzen op een uitgestrekt heiligdom.
Asklepieion van Epidauros
Het Asklepieion van Epidauros is zoals gezegd het belangrijkste in haar soort en zou dienen als model voor het Asklepieion van Kos.
Geschiedenis
De oudste resten van de Asclepiuscultus dateren van de 6e eeuw, maar hij beleefde zijn hoogste bloei vanaf einde 4e eeuw (toen er om de vier jaar Asclepiusfeesten werden gehouden met sport- en muziekwedstrijden) tot de 2e eeuw v.Chr. (toen de historicus Pausanias er nog over schreef). Het door dankoffers van de talloze genezenen rijk geworden heiligdom werd herhaaldelijk geplunderd. Ook de Romeinse veldheer Sulla liet in 86 v.Chr. zijn legionairs hier naar hartenlust plunderen. Toch bleef het heiligdom in de Romeinse periode een populair kuuroord met luxueuze badhuizen, tot het in 267 na Chr. door de invallende Goten werd gehavend en in 426 na Chr. definitief gesloten werd, op bevel van keizer Theodosius II. Verwoestingen (o.a. door christenen die stenen kwamen roven om er 5 km verder, in Ligourion, een kerk mee te bouwen!) en natuurelementen deden vervolgens de rest…
Gebruiken
Aangetrokken door de reputatie van de genezende godheid kwamen in de Oudheid talloze zieken, op raad van de behandelende priesters hun heil zoeken in een genezende slaap. Na een offer voor de goden en de verplichte rituele zuivering brachten de zieken de nacht door in een gewijde slaapruimte, het abaton, waar zij sliepen op de gestroopte huid van de offerdieren. Gedurende hun slaap werden zij door Asclepius ofwel dadelijk genezen, ofwel bezocht in de vorm van dromen, die door de priesters werden geanalyseerd en geïnterpreteerd. Steunend op aanwijzingen uit deze dromen stelden zij een geïndividualiseerde therapie op, gebaseerd op een aangepast dieet, relaxatie en fysieke oefeningen, baden en intellectueel vermaak. Dit verklaart het belang van het uitstekend bewaarde theater, van de aanwezige sportinfrastructuur (met onder meer een stadion) en bibliotheken, én van de vierjaarlijkse Asclepiusfeesten (met sport- en muziekwedstrijden die echter nooit de andere Panhelleense Spelen konden evenaren). De patiënten betuigden hun dankbaarheid door het offer van een haan en van ex voto's met de afbeelding van het genezen lichaamsdeel (een gebruik dat in christelijke bedevaartplaatsen verder leeft).
Door talrijke bewaarde opschriften zijn een reeks curatieve voorschriften en methodes bekend, waaruit ook blijkt dat de Asclepius-priesters eerder afkerig stonden tegenover de wetenschappelijke beoefening van de geneeskunde, zoals ze door de school van Hippocrates werd onderwezen. Dat de behandeling in Epidaurus wel degelijk succes kende, bewijzen talrijke inscripties die wonderbare genezingen documenteren.
Bezienswaardigheden
Het gaaf bewaarde theater, dat als een reusachtige schelp tegen de flank van de heuvel ligt, werd in de 4e eeuw v.Chr. gebouwd door de architect Polycletus de Jongere uit Argos, volgens zuiver wiskundige principes. Het biedt plaats aan 14.000 toeschouwers, en de akoestiek is er ronduit fantastisch (dit wordt voortdurend gedemonstreerd door gidsen!). Er zijn 55 rijen zitplaatsen: 34 onder het middenpad (diazoma), verdeeld in 12 sectoren, en 21 erboven, verdeeld in 22 sectoren. Omdat ongeveer geldt: 34/21 = 55/34 = 1,61 = φ kan hierin een verband worden gezien met de gulden snede. De eregasten zaten op de eerste rij: zij kregen een rugleuning en zitkussentjes. De vloer van de orchestra heeft een diameter van ruim 20 meter; van hieraf worden zelfs zwakke geluiden, zoals zuchten of fluisteren, ongestoord tot aan de hoogste zitplaatsen gedragen, bijna 23 meter hoger. Vanwege deze bijzondere akoestiek is het theater beroemd.
Dit best bewaarde theater uit de Griekse oudheid komt in de zomermaanden weer tot leven, omdat er dan, in het kader van het Festival van Epidaurus, elke vrijdag- en zaterdagavond antieke tragedies en komedies worden opgevoerd door Griekse en buitenlandse toneelgezelschappen. Het theater ligt enigszins verwijderd van het eigenlijke heiligdom, waarvan enkel vrij onoverzichtelijke ruïnes overblijven.
Het stadion (125m x 25m) dateert uit de 5e eeuw v.Chr.
Het kleine, maar interessante museum herbergt de beeldhouwwerken afkomstig van de voornaamste gebouwen, maar ook een collectie (Romeinse) medische instrumenten, ex voto's en inscripties die getuigen over de vele wonderbare genezingen.
Asklepieion van Kos
![]() |
Asklepieion van Athene
![]() |
Voetnoot
Externe links
Zie ook de categorie met mediabestanden in verband met Temples of Asclepius op Wikimedia Commons.
Hulp genealogie en geschiedenis (Nederland)Deepl vertaler • Schrijfassistent VRT] • ChatGPT (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • Claude.ai (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • Bing Copilot (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • tekst herschrijven met scribbr.io •