Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Maretak

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

De maretak oftewel vogellijm oftewel mistletoe oftewel mistel oftewel Viscum album is een groenblijvende plant uit de sandelhoutfamilie (Santalaceae). De plant leeft op bomen. Het is een halfparasiet: voor water en zouten is de plant afhankelijk van zijn gastheer. In Nederland is de soort wettelijk beschermd. De maretak wordt thans ook met succes gekweekt.

De maretak komt in geheel Nederland en in het oosten van België voor. De noordelijke grens is niet Zuid-Limburg. In Zuid-Limburg is de soort echter vrij algemeen, wat niet geldt voor de rest van Nederland.In Duitsland komt de maretak ook heel veel voor en dan vooral in de appelbomen. In Noord-Denemarken is de maretak aangetroffen op een ratelpopulier. De plant komt voor op populieren, (echter nooit in zwarte populieren), appelbomen en meidoorn.

De witte, besachtige vrucht wordt door vogels verspreid. Deze worden genuttigd in de oksel van een boomtak, het zaad blijft liggen en ontkiemt. De wortel groeit in de boom. Zaden worden niet verteerd en hebben een kleverige laag, vandaar ook de naam 'vogellijm'. De zaden zijn giftig.

Bijnamen die aan de wintergroene struik worden gegeven zijn boomkruid, duivelsgras, duivelsnest, hamschel, hamspoen, heksennest, holster, hulster, kersterhout, lijmkruid, mattekruid, mistel, mistletoe, priemst, raamsch, slangentong, viscus en vogellijm.

Culturele betekenis

  • De maretak staat bekend als heksenkruid.
  • Met name ten tijde van de jaarwisseling wordt maretak als versiering opgehangen. Het gebruik wil dat iemand die er onder staat ongestraft gekust mag worden.
  • Bij de Kelten en Germanen was de maretak een heilige plant, die in hun magische vruchtbaarheidsrituelen een belangrijke rol speelde. Volgens Plinius de Oudere sneed een in wit geklede druïde in de midwinterceremonie met een gouden sikkel de maretak uit de heilige eik. De afgesneden plant mocht de grond niet raken en werd in witte doeken opgevangen. Daarna slachtte hij de offerdieren en dompelde de maretak in water dat dan als bescherming tegen ziekten en onheil werd gebruikt. De offergaven waren bestemd voor de geesten van de vruchtbaarheid, zoals de godin Freya.
  • In de Scandinavische mythologie werd Balder gedood door een pijlpunt gemaakt van een twijg van de maretak.
  • De maretak stond als geneesmiddel bekend in de kruidengeneeskunde (Hippocrates, Dodoens). In de antroposofie en de volksgeneeskunde worden de medicinale eigenschappen van de maretak nog altijd gebruikt.
  • De maretak wordt aan de balken van stallen gehangen; het diende om de mare (wat heks, spook of nachtmerrie betekent) weg te jagen en zo het vee vruchtbaar te houden.
  • Viscositeit ofwel de 'mate van stroperigheid' van vloeistoffen ontleent zijn naam aan de Maretak.

Mythologie

In de Noordse mythologie wordt Baldr door zijn blinde broer, die in de val werd gelokt door Loki, Höðr gedood. De maretak is het enige middel waarmee Baldr verwond kan worden.

Externe link

Wikimedia Commons  Vrije mediabestanden over Viscum album op Wikimedia Commons