Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Dwars Bolwerkstraat

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dwarsbolwerkstraat gezien van de Kraaierstraat naar de Bolwerkstraat. Links en rechts geparkeerde handkarren. Fotograaf Henri Obreen (1878-1937)

De Dwars Bolwerkstraat (voorheen: Middel Bolwerkstraat[1]) is een straatje in de Nederlandse stad Leiden. De straat loopt van de Kraaierstraat naar de Bolwerkstraat, parallel aan het Levendaal.

Geschiedenis

De naam van de straat verwijst naar het hier gelegen voormalige bolwerk, dat ontstond door de uitbreiding in de 13e eeuw van de voorstad op de Hogewoerd.[2] Ter hoogte van de huidige Kraaierstraat werd op de Hogewoerd – toen een belangrijke verkeersroute langs de Nieuwe Rijn – de poort Costverloren gebouwd, die later de Hoogewoerdsepoort werd.[3] Rond het midden van de 14e eeuw werd de poort onderdeel van een verdedigingswerk bestaande uit stadsmuur, bolwerk en een vestgracht. Bij de stadsuitbreiding van 1659 bouwde men verder oostwaarts een nieuwe poort. De oude Hogewoerdspoort werd afgebroken en het water rond het bolwerk werd gedempd. In 1662 werd op deze plek voor het eerst gebouwd. De straatnamen Bolwerkstraat en Dwars Bolwerkstraat herinneren nog steeds aan het voormalige bolwerk. Bij de werkzaamheden ter plaatse voor de rioolaanleg en -vernieuwing in 1984/1985 vond men onder het pand op de hoek van de Kraaierstraat wz/Hogewoerd (nr. 115) de fundering van een zware ronde toren. Ter hoogte van de panden Hogewoerd 117 werden de resten van twee in elkaars verlengde liggende stenen boogbruggen aangetroffen, en voor Hogewoerd nr. 108 noordzijde legde men delen van de verdedigingswerken vóór de poort bloot. Hiermee werden de eerdere bevindingen op basis van archiefonderzoek ook fysiek bevestigd.[4]

Markante gebouwen

Op nummer 3 was geruime tijd een verf- en lakfabriek van de firma Gijsman jr. gevestigd.[5] Gijsman kocht het pand in 1921 en trok het bij zijn winkel aan de Hogewoerd. In 1929 werd uitgebreid met een pand op nummer 1 en werd een Hinderwetvergunning verleend.[5] Rond 1990 verhuisde het bedrijf naar buiten de stad. Een authentieke gevelreclame voor de firma uit de jaren dertig is behouden gebleven.[6] De schildering werd in 2002 gerestaureerd.

De nummers 2 en 2a van het straatje zijn gemeentelijke monumenten.[7] Het betreft het achterdeel van een woon- en winkelpand dat oorspronkelijk in de zeventiende eeuw werd gebouwd, maar zich grotendeels in negentiende-eeuwse staat bevindt.

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties
  1. º Veranderde Straatnamen, Buurthouden, Burengebruiken en Buurtorganisaties in Leiden (14e - 19e eeuw)
  2. º De voorstad op de Hoge Woerd door Ir. H. A. van Oerle (Leidsch Jaarboekje 1966, blz. 87 - 92)
  3. º Oude Hogewoerdspoort, Leiden, Referentielijst Verdwenen Bouwwerken
  4. º ARCHEOLOGISCHE KRONIEK door H. Suurmond-van Leeuwen (Leidsch Jaarboekje 1987, blz. 205 - 208)
  5. 5,0 5,1 Dwars Bolwerkstraat 3, privésite (met bronvermeldingen), geraadpleegd 9 juli 2017.
  6. º Verhaal:Japanlakfabriek H. Gijsman, website Erfgoed Leiden, geraadpleegd 11 juli 2017.
  7. º Zoekopdracht monumentenregister, geraadpleegd 11 juli 2017.
rel=nofollow
Edge-firefox.png 52°9′19″N, 4°29′54″E