Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Decadentisme

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Hoofdartikel.png Zie ook : decadentie (doorverwijzing), voor andere betekenissen van "decadentie".

Decadentisme of décadence of decadentie is een mentale stroming die in het laatste kwart van de 19e eeuw vooral onder de ontwikkelden in West-Europa aanhang vond. Karakteristiek is de teleurstelling over de teloorgang van zekerheden, van verlies van duidelijkheid over de na te streven toekomst, maar ook van weerzin tegenover de blinde geldzucht van de burgerlijke maatschappij en het geloof dat de wetenschap en industrie alle problemen zullen oplossen. Kunst is een vrijplaats van die banale wereld. Uiterste schoonheid en zuiverheid moeten worden nagestreefd.

Spleen

Een programma of duidelijke uitgangspunten had deze in hoge mate uit zich bewust isolerende individuen bestaande stroming niet. Zij kenmerkt zich door negativiteit, Weltschmerz ('spleen', het woord dat Baudelaire hiervoor introduceerde), (existentiële) verveling (of ennui), vermoeidheid, stuurloosheid, maar ook een provocatief zoeken naar schoonheid als enige uitweg uit de banale burgerlijkheid. Exponenten van de stroming vindt men in sommige dandy's die zich door een extreem streven naar zuiverheid, naar estheticisme, van de massa willen onderscheiden. Naar de woorden van Baudelaire is estheticisme een levende godsdienst.

'Verval'

Het woord is afgeleid van het Latijn 'de-cadentia', verval. De naam 'decadentisme' werd het eerst gebruikt in de negentiende eeuw door vijandig gezinde critici, maar al spoedig als een geuzennaam door de 'decadente' schrijvers overgenomen.

Literatuur

Vooral in de literatuur heeft het decadentisme een hoge vlucht genomen. Men vindt de 'decadenten' vaak onder symbolistische schrijvers. De Franse auteur Charles Baudelaire was er de voorloper van. Joris-Karl Huysmans schreef de bijbel van het decadentisme, À Rebours (1884). Oscar Wilde was de belichaming van de dandy, qua levenshouding, uiterlijk en literaire werken. Wilde was de woordvoerder van het estheticisme, de Engelse parallel van het decadentisme. Andere typische decadenten zijn de Franse auteurs Paul Verlaine, Arthur Rimbaud, Jules Laforgue, Octave Mirbeau, Robert de Montesquiou, Jean Lorrain, Tristan Corbière en Jacques d'Adelswärd-Fersen, de Engelse kunstenaars Aubrey Beardsley en Max Beerbohm, de Duitse dichter Stefan George, de Deen Herman Bang, de Rus Michail Koezmin en de Pool Stanislaw Przybyszewski en de Nederlandse kunstenaar Karel de Nerée tot Babberich. Toch is het vaak moeilijk om een auteur 'vast te pinnen' als decadentistisch, omdat het dikwijls een voorbijgaande fase is. Nederlandse schrijvers met zo'n langere of kortere decadente periode zijn bijvoorbeeld Louis Couperus, Lodewijk van Deyssel, Jacob Israël de Haan, J.L. Gregory en Eduard Veterman.