Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Bloedarmoede

Uit Wikisage
(Doorverwezen vanaf Anemie)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Rodekruisklein.pngDit artikel valt onder beheer van Dorp:Hippokrateshoef. Rodekruisklein.png
Star of life.png
Wikisage is niet aansprakelijk voor eventuele onjuistheden of toepassing van de in dit lemma gegeven medische informatie

Bloedarmoede oftewel anemie (van Grieks αναιμα, bloedloos) oftewel, vroeger : bleekzucht is een toestand waarbij er sprake is van een te laag gehalte aan hemoglobine (Hb) in het bloed. Hemoglobine is het rode, zuurstof- en koolstofdioxidetransporterende eiwit in bloed, dat zich bevindt in de rode bloedcellen. Bloedarmoede is dus niet het hebben van "te weinig" bloed, zoals wel eens gedacht wordt.

Hemoglobine bevat ijzer, en een tekort aan ijzer leidt dan ook tot bloedarmoede. Een tekort aan ijzer kan het directe gevolg zijn van te weinig ijzer in de voeding, maar ook het gevolg van onvermogen het ijzer op te nemen of door een verhoogd verlies van reeds aanwezig ijzer. IJzertekort is echter niet de enige oorzaak van anemie, er zijn nog tientallen andere mogelijke oorzaken, merendeels zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Bloedarmoede, onder de microscoop gezien.

Systematische lijst van oorzaken

Bloedarmoede kan ontstaan door:

  • verminderde productie van bloedcellen
  • verhoogde afbraak van bloedcellen
    • door afwijkingen aan de cellen zelf (ovalocytose, sferocytose)
    • door erfelijke afwijkende vormen van hemoglobine (b.v. sikkelcelanemie)
    • door aantasting van de rode bloedcellen door eencellige parasieten (bv. malaria)
    • door auto-immuunprocessen
    • door splenomegalie
    • door enzymdeficiënties, bv G6P dehydrogenase deficiëntie en pyruvaat kinase deficiëntie
    • door membraanafwijkingen, bv paroxismale nocturnale hemoglobinurie of erfelijke sferocytose
    • door immunohemolytische anemie
    • door microangiopathieën, bv trombotische trombocytopenische purpura of hemolytisch uremisch syndroom
  • door bloedverlies. In dit geval onderscheidt men bloedverlies dat zo groot is dat er meer bloed wordt verloren dan door het lichaam snel gemaakt kan worden (bevalling, grote verwondingen) en langdurig gering bloedverlies waardoor de ijzervoorraad van het lichaam langzaam uitgeput raakt.

IJzertekort

(Zie ook : ijzergebreksanemie)

Dit is, bij mensen, de meest voorkomende oorzaak van bloedarmoede. Door bloedverlies bij de menstruatie gaat veel ijzer verloren, en/of door te weinig ijzerhoudend voedsel te eten wordt de synthese van hemoglobine geremd. Deze vorm van bloedarmoede komt dan ook vaak voor bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Dit is wel te behandelen door ijzerhoudend voedsel te nuttigen zoals vlees, eigeel, vis, donkergroene bladgroenten, peulvruchten, noten, melk, tomaten en worteltjes. Bij langdurige sterke menstruaties zal ijzer in tabletvorm (staalpillen) moeten worden bijgegeven. Door extra vitamine C te eten wordt de opname van ijzer in bloed bevorderd. Vitamine C komt vooral voor in vers fruit (frambozen, druiven, bramen, peren, appels) of vers geperste sinaasappelsap.

Als de oorzaak van een ijzergebreksanemie (ferriprieve anemie) niet op voorhand duidelijk is (bv. zware menstruaties) dient nader onderzoek gedaan te worden om b.v. een darmtumor waarbij de patiënt dagelijks ongemerkt een paar ml bloed verliest uit te sluiten. Bij mensen afkomstig uit Afrika en het gebied rond de Middellandse zee komen hemoglobinopathieën veel meer voor dan bij mensen afkomstig van noordelijker gebieden. Dit is waarschijnlijk een gevolg van selectiedruk door malaria die voorkomt in warmere klimaatgebieden: die verloopt vaak minder ernstig bij een hemoglobinopathie. Een veel voorkomende oorzaak van bloedarmoede bij honden is bloedafbraak of haemolyse.

Infecties

Ernstige infecties en andere chronische ziekten die veel van de energie van het lichaam vergen kunnen leiden tot bloedarmoede. Door de bloedarmoede heb je minder weerstand tegen infecties, waardoor er andere infecties kunnen ontstaan. Kans op chronische infecties is dan ook aanwezig.

Bloedverlies

Bij (veel) bloedverlies (bijvoorbeeld bij een ongeval of grote operatie of menstruatie) kan ook bloedarmoede optreden. Dit kan - als de situatie zeer ernstig is - verholpen worden door een bloedtransfusie. Bij geringere bloedarmoede na een grote bloeding geeft men liever ijzer en laat het lichaam zelf de nodige nieuwe bloedcellen maken. Versterkt bloedverlies kan ook optreden als er een erfelijke stoornis is in de bloedstolling (hemofilie), waardoor men blijft bloeden, ook bij een relatief klein ongeval (sneetje in de vinger, bloedneus). Ook het gebruik van antistollingsmiddelen kan leiden tot meer bloedverlies.

Gebrek aan vitamine B12

Deze vorm van bloedarmoede wordt niet altijd ontdekt. Vooral ouderen kunnen last krijgen van een vitamine B12 gebrek als hun stofwisseling stoornissen gaat vertonen. Door het gebrek aan vitamine B12 wordt de vorming van rode bloedcellen verstoord. Hierdoor kan men erg vermoeid raken. Tekorten aan vitamine B12 kunnen ontstaan door deficiënte voeding, namelijk te weinig dierlijke producten, maar ook door een verworven defect in de opname van vitamine B12 (pernicieuze anemie). Bij bloedarmoede door gebrek aan vitamine B12 of aan foliumzuur zijn de bloedcellen die men nog heeft meestal te groot; bij ijzergebrek juist meestal te klein.

Symptomen

Veel voorkomende kenmerken en symptomen bij bloedarmoede zijn:

  • Vermoeidheid sneller dan normaal
  • Kortademigheid sneller dan normaal
  • Tachycardie (snel hartritme)
  • Hoofdpijn
  • Algemeen zwaktegevoel

bij ernstiger bloedarmoede ziet men soms:

  • Bleke huid (met name onder de vingernagels)
  • Bleke lippen
  • Hartkloppingen
  • Duizeligheid
  • Oorsuizingen
  • Koude handen en voeten
  • Tintelingen in de voeten gevolgd door het gevoel te hebben op bobbels/bollingen te lopen.
  • Bij mensen met vernauwde kransslagaders kan het eerste symptoom van bloedarmoede wel eens zijn dat ze sneller pijn op de borst krijgen.
  • Gebarsten mondhoeken, of scheurtjes in de lippen

Het schatten van de bloedarmoede door naar de patiënt te kijken is echter lastig en men kan zich heel makkelijk vergissen. Bovendien kan iemand een zeer forse bloedarmoede hebben zonder klachten of tekenen. Bloedarmoede kan objectief vastgesteld worden door bloedonderzoek. Afhankelijk van de oorzaak van de bloedarmoede zal de arts een geschikte medicatie voorschrijven. Sommige vormen zijn onbehandelbaar. Die zijn gelukkig meestal of zeldzaam, of niet ernstig.

Externe links

www.anaemiaworld.com

Wikimedia Commons  Vrije mediabestanden over Anemia op Wikimedia Commons