Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Blauwe bosbes: verschil tussen versies
(De blauwe bosbes (blauwbes / klokkebei / Vaccinium myrtillus) is een vaste plant uit de heifamilie. ([http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Blauwe_bosbes&oldid=18094571])) |
Geen bewerkingssamenvatting |
||
(2 tussenliggende versies door 2 gebruikers niet weergegeven) | |||
Regel 1: | Regel 1: | ||
{{meebezig}} | |||
{{Taxobox | type = plant | {{Taxobox | type = plant | ||
| naam = Blauwe bosbes | | naam = Blauwe bosbes | ||
| afbeelding = | | afbeelding = 724px-Vaccinium_myrtillus_1pl.jpg | ||
| afbeeldingtekst = | | afbeeldingtekst = [[Blauwe bosbes]] ''(Vaccinium myrtillus)'' | ||
| rijk = ''[[Planten|Plantae]]'' (Planten) | | rijk = ''[[Planten|Plantae]]'' (Planten) | ||
| stam = ''[[Embryophyta]]'' (Landplanten) | | stam = ''[[Embryophyta]]'' (Landplanten) | ||
Regel 16: | Regel 17: | ||
| datum = 1753 }} | | datum = 1753 }} | ||
De '''blauwe bosbes''' | De '''blauwe bosbes''', ook bekend als '''blauwe bes''' of '''blauwbes''' oftewel '''klokkebei'''; (Engels:) '''blueberry'''; in het Duits '''Heidelbeere'''; wetenschappelijke naam: ''Vaccinium myrtillus'' en ''Vaccinuum corymbosum'' is een [[vaste plant]] uit de [[heifamilie]] (''Ericaceae''). | ||
Het is een struikje van 15-60 cm hoog (of zelfs iets meer). De plant houdt niet van kalkhoudende grond, maar past zich beter aan op een vochtige, zure bodem. De kalkmijdende plant groeit voornamelijk in open bossen (zowel in [[loofbos]]sen als [[naaldbos]]sen), op heide en veen in de [[gematigd klimaat|gematigde]] en [[subarctisch klimaat|subarctische]] gebieden in de wereld (Europa, Noord-Azië, Japan, Noord-Amerika en zelfs lokaal nog in Groenland). Deze plant is in Europa nauw verwant met de [[rode bosbes]] (''Vaccinium vitis-idaea''), waarmee [[hybride (biologie)|hybriden]] gevormd kunnen worden en in Noord-Amerika met ''Vaccinium membranaceum'' en ''Vaccinium parviflorum''. | Het is een struikje van 15-60 cm hoog (of zelfs iets meer). De plant houdt niet van kalkhoudende grond, maar past zich beter aan op een vochtige, zure bodem. De kalkmijdende plant groeit voornamelijk in open bossen (zowel in [[loofbos]]sen als [[naaldbos]]sen), op heide en veen in de [[gematigd klimaat|gematigde]] en [[subarctisch klimaat|subarctische]] gebieden in de wereld (Europa, Noord-Azië, Japan, Noord-Amerika en zelfs lokaal nog in Groenland). Deze plant is in Europa nauw verwant met de [[rode bosbes]] (''Vaccinium vitis-idaea''), waarmee [[hybride (biologie)|hybriden]] gevormd kunnen worden en in Noord-Amerika met ''Vaccinium membranaceum'' en ''Vaccinium parviflorum''. | ||
Regel 23: | Regel 24: | ||
De [[stengel]]s ontspringen uit een wijdverspreid [[wortel (plant)|wortel]]stelsel met een [[wortelstok]]. De kantige twijgen zijn groen. | De [[stengel]]s ontspringen uit een wijdverspreid [[wortel (plant)|wortel]]stelsel met een [[wortelstok]]. De kantige twijgen zijn groen. | ||
De [[blad]]eren zijn lichtgroen, eirond tot elliptisch en hebben een zwak gezaagde rand. Ze zijn 1-3 cm lang. De bladeren vallen af in de late herfst. Hierbij worden ze eerst geelbruin; maar op sommige plaatsen kunnen ze oranje of rood kleuren (afhankelijk van de [[voedingsstof]]fen in de grond) | De [[blad]]eren zijn lichtgroen, eirond tot elliptisch en hebben een zwak gezaagde rand. Ze zijn 1-3 cm lang. De bladeren vallen af in de late herfst. Hierbij worden ze eerst geelbruin; maar op sommige plaatsen kunnen ze oranje of rood kleuren (afhankelijk van de [[voedingsstof]]fen in de grond). | ||
De kruikvormige [[bloem (plant)|bloem]]en zijn roze en hebben een groene waas. De bloemen zijn met hun open einde naar beneden gericht. | De kruikvormige [[bloem (plant)|bloem]]en zijn roze en hebben een groene waas. De bloemen zijn met hun open einde naar beneden gericht. | ||
Regel 29: | Regel 30: | ||
De bloeitijd is van april tot juni, met soms een tweede bloei in de herfst. De [[bestuiving]] gebeurt meestal door [[hommels]], maar ook door andere insecten zoals [[wesp]]en. Bovendien kan de blauwe bosbes [[zelfbestuiving|zichzelf bestuiven]]. | De bloeitijd is van april tot juni, met soms een tweede bloei in de herfst. De [[bestuiving]] gebeurt meestal door [[hommels]], maar ook door andere insecten zoals [[wesp]]en. Bovendien kan de blauwe bosbes [[zelfbestuiving|zichzelf bestuiven]]. | ||
Kort na het uitbloeien van de roze, bolronde bloemen ontstaan er op stengels, ouder dan | Kort na het uitbloeien van de roze, bolronde bloemen ontstaan er op stengels, ouder dan drie jaar, zwartblauwe [[bes (botanisch)|bes]]sen, bedekt met een waas. Elke bes kan tot veertig [[zaad (plant)|zaad]]jes bevatten. Het sap is purperkleurig. De bessen zijn eetbaar. Ze worden voornamelijk gebruikt voor jam of voor gebak. Ook worden ze vers gegeten, vooral vanwege het hoge gehalte [[vitamine C]] en de [[anthocyaan|anthocyanen]] (de blauwe kleur in de bes), die werkt als [[antioxidant]]. | ||
Voortplanting gebeurt meestal [[vegetatieve vermeerdering|vegetatief]] met nieuwe scheuten uit de wortelstok. Op deze wijze kan een plant wel 25 jaar bestaan, hoewel na 15 jaar | Voortplanting gebeurt meestal [[vegetatieve vermeerdering|vegetatief]] met nieuwe scheuten uit de wortelstok. Op deze wijze kan een plant wel 25 jaar bestaan, hoewel er na 15 jaar geen nieuwe scheuten meer gevormd worden. Bij het naderen van de herfst worden de voedingsstoffen uit de bladeren overgebracht naar de wortelstok, zodat er de volgende lente weer een krachtige plant kan groeien. | ||
Blauwe bosbes heeft een mycorrhizale [[Mutualisme|mutualistische symbiose]] met [[schimmels]]. Deze leveren voedingsstoffen uit de bodem, terwijl de plant hen [[fructose|suikers]] en [[koolhydraat|koolhydraten]] bezorgt. Dit gebeurt via het [[mycorrhiza]]: talrijke schimmeldraden ([[hyfen]]) die verbonden zijn met de [[wortel (plant)|wortels]]. | Blauwe bosbes heeft een mycorrhizale [[Mutualisme|mutualistische symbiose]] met [[schimmels]]. Deze leveren voedingsstoffen uit de bodem, terwijl de plant hen [[fructose|suikers]] en [[koolhydraat|koolhydraten]] bezorgt. Dit gebeurt via het [[mycorrhiza]]: talrijke schimmeldraden ([[hyfen]]) die verbonden zijn met de [[wortel (plant)|wortels]]. | ||
==’Wilde’ bosbes versus gekweekte blauwe bes== | |||
De blauwe bessen die men in winkels kan vinden, zijn eveneens ''Vaccinium myrtillus''. Deze zijn zo gekweekt dat de bes zo dik en sappig mogelijk is. De binnenkant van de bes is groengeel, dit in tegenstelling tot de ’wilde’ bosbes, die ook binnenin blauw is. Ook de ’wilde’ bosbes kan in de tuin worden gekweekt, maar heeft minder opbrengst dan de meestal in de land- en tuinbouw gebruikte variant. | |||
==Trivia== | ==Trivia== | ||
Het Belgische plaatsje [[Vielsalm]] noemt zich | Het Belgische plaatsje [[Vielsalm]] noemt zich ’la capitale des myrtilles’ vanwege de grote aanwezigheid van bosbessen in de bosrijke omgeving, en vanwege de bosbessenfeesten. | ||
== | ==Verwijzingen== | ||
{{reflist}} | {{reflist}} | ||
Huidige versie van 28 nov 2020 om 15:44
Blauwe bosbes | |||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() Blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus) | |||||||||||||||||||
Taxonomische indeling | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
Soort | |||||||||||||||||||
Vaccinium myrtillus L. (1753) |
De blauwe bosbes, ook bekend als blauwe bes of blauwbes oftewel klokkebei; (Engels:) blueberry; in het Duits Heidelbeere; wetenschappelijke naam: Vaccinium myrtillus en Vaccinuum corymbosum is een vaste plant uit de heifamilie (Ericaceae).
Het is een struikje van 15-60 cm hoog (of zelfs iets meer). De plant houdt niet van kalkhoudende grond, maar past zich beter aan op een vochtige, zure bodem. De kalkmijdende plant groeit voornamelijk in open bossen (zowel in loofbossen als naaldbossen), op heide en veen in de gematigde en subarctische gebieden in de wereld (Europa, Noord-Azië, Japan, Noord-Amerika en zelfs lokaal nog in Groenland). Deze plant is in Europa nauw verwant met de rode bosbes (Vaccinium vitis-idaea), waarmee hybriden gevormd kunnen worden en in Noord-Amerika met Vaccinium membranaceum en Vaccinium parviflorum.
Beschrijving
De stengels ontspringen uit een wijdverspreid wortelstelsel met een wortelstok. De kantige twijgen zijn groen.
De bladeren zijn lichtgroen, eirond tot elliptisch en hebben een zwak gezaagde rand. Ze zijn 1-3 cm lang. De bladeren vallen af in de late herfst. Hierbij worden ze eerst geelbruin; maar op sommige plaatsen kunnen ze oranje of rood kleuren (afhankelijk van de voedingsstoffen in de grond).
De kruikvormige bloemen zijn roze en hebben een groene waas. De bloemen zijn met hun open einde naar beneden gericht.
De bloeitijd is van april tot juni, met soms een tweede bloei in de herfst. De bestuiving gebeurt meestal door hommels, maar ook door andere insecten zoals wespen. Bovendien kan de blauwe bosbes zichzelf bestuiven.
Kort na het uitbloeien van de roze, bolronde bloemen ontstaan er op stengels, ouder dan drie jaar, zwartblauwe bessen, bedekt met een waas. Elke bes kan tot veertig zaadjes bevatten. Het sap is purperkleurig. De bessen zijn eetbaar. Ze worden voornamelijk gebruikt voor jam of voor gebak. Ook worden ze vers gegeten, vooral vanwege het hoge gehalte vitamine C en de anthocyanen (de blauwe kleur in de bes), die werkt als antioxidant.
Voortplanting gebeurt meestal vegetatief met nieuwe scheuten uit de wortelstok. Op deze wijze kan een plant wel 25 jaar bestaan, hoewel er na 15 jaar geen nieuwe scheuten meer gevormd worden. Bij het naderen van de herfst worden de voedingsstoffen uit de bladeren overgebracht naar de wortelstok, zodat er de volgende lente weer een krachtige plant kan groeien.
Blauwe bosbes heeft een mycorrhizale mutualistische symbiose met schimmels. Deze leveren voedingsstoffen uit de bodem, terwijl de plant hen suikers en koolhydraten bezorgt. Dit gebeurt via het mycorrhiza: talrijke schimmeldraden (hyfen) die verbonden zijn met de wortels.
’Wilde’ bosbes versus gekweekte blauwe bes
De blauwe bessen die men in winkels kan vinden, zijn eveneens Vaccinium myrtillus. Deze zijn zo gekweekt dat de bes zo dik en sappig mogelijk is. De binnenkant van de bes is groengeel, dit in tegenstelling tot de ’wilde’ bosbes, die ook binnenin blauw is. Ook de ’wilde’ bosbes kan in de tuin worden gekweekt, maar heeft minder opbrengst dan de meestal in de land- en tuinbouw gebruikte variant.
Trivia
Het Belgische plaatsje Vielsalm noemt zich ’la capitale des myrtilles’ vanwege de grote aanwezigheid van bosbessen in de bosrijke omgeving, en vanwege de bosbessenfeesten.
Verwijzingen
Externe link
- Blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus) op SoortenBank.nl (gebaseerd op de 22e, voorlaatste, druk van de Heukels)
Vrije mediabestanden over Vaccinium myrtillus op Wikimedia Commons