Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Werkgeheugen (mens)

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Hoofdartikel.png Zie ook : Werkgeheugen (computer).

Geheugen (psychologie)
Sensorisch geheugen
Iconisch geheugen
Echoïsch geheugen
Werkgeheugen
Langetermijngeheugen
Declaratief geheugen
Episodisch geheugen
Semantisch geheugen
Niet-declaratief geheugen
Procedureel geheugen
Priming
Conditionering
Klassieke conditionering
Operante conditionering
Langetermijngeheugen (neurale basis)

Het werkgeheugen is een tijdelijke opslagplaats van taak-relevante informatie in de hersenen. Het speelt voooral een rol bij actieve denkprocessen. Het kan verschillende vormen aannemen, zoals activatie van oude herinneringen (een beeld van een vroegere vakantie) of het vasthouden van meer recente gebeurtenissen, zoals het onthouden van een nieuw telefoonnummer. Ook kan het betrekking hebben op bewerkingen die worden toegepast op de inhoud van het geheugen (denk aan het maken van rekensommen) of het sturen van ons actuele gedrag in complexe situaties (bijvoorbeeld: ik moet rechts afslaan na het derde stoplicht).

Theorieën van het werkgeheugen

De bekendste theorie van het werkgeheugen is afkomstig van A.D. Baddeley en J.G. Hitch. Zij onderscheidden de volgende drie componenten van het werkgeheugen:

  • een fonologische lus; deze heeft als taak auditieve informatie zoals klanken en gesproken woorden op te slaan
  • een visuospatieel kladblok; deze slaat visuele informatie, zoals beelden en gezichten van mensen op, en,
  • een central executive: Dit systeem stuurt de aandacht, en de informatiestroom in beide lussen. De beide lussen worden ook wel 'slave systems' genoemd omdat zij ondergeschikt zijn aan de central executive. Het voordeel van deze theorie is dat er niet meer van een kunstmatige scheiding tussen lange termijn- en kortetermijngeheugen wordt uitgegaan. Het werkgeheugen incorporeert immers beide soorten geheugens. Verder wordt het geheugen niet meer als een 'unitair' passief systeem gezien, maar als een actief systeem dat informatie volgens verschillende codes kan opslaan, vasthouden en bewerken.

Verder maakt men onderscheid tussen de werking van het werkgeheugen bij beredenerende- en begrijpende denkers, wat respectievelijk beredenerend of intuïtief plaatsvindt.

Taken van het werkgeheugen

Het werkgeheugen is bij mensen onderzocht met taken als de n-back taak, en de Wisconsin Card Sorting Test. In apenstudies is er veel onderzoek gedaan met de delayed-response taak. Hierbij moeten proefdieren een keuze maken uit twee plateaus die voor de kooi zijn geplaats. De linker- of rechterplaats van de beloning (voedsel) onder een van de twee plateaus wordt over verschillende trials 'at random' gevarieerd. Nadat het proefdier eerst heeft kunnen zien waar het voedsel is geplaatst, moet het na een variabel interval waarbij een een scherm voor de kooi wordt neergelaten, de plaats van het voedsel kiezen.

Neurale basis van het werkgeheugen

Er is de laatste 20 jaar veel onderzoek gedaan naar hersenfuncties die met het werkgeheugen zijn geassocieerd. Dit betrof onderzoek naar patiënten met hersenbeschadigingen en neuroimaging onderzoek met gezonde proefpersonen. Ook het dieronderzoek leverde nuttige informatie op. De theorie van Baddeley en Hitch bleek daarbij redelijk aan te sluiten bij de functionele anatomie van de posterieure (achterste) hersenen, waarin eveneens netwerken kunnen worden onderscheiden voor opslag en verwerken van verbale en visuele informatie. [1]Dit zijn respectieveljk de 'taalachtige' gebieden van de linker hersenhelft (gebied van Wernicke), en de pariëtaal-occipitale gebieden van de rechter hersenhelft. Er zijn echter ook aanwijzingen dat deze indeling niet altijd klopt. Een andere mogelijke functionele indeling van de hersenen is gebaseerd op twee verschillende visuele systemen in de posterieure cortex; de zogeheten ventrale route en dorsale route. Deze twee systemen zouden dus mede als 'slave' systemen kunnen fungeren. De gebieden in deze routes zijn vooral gespecialiseerd in het verwerken van informatie over respectievelijk objecten (zoals vormen en patronen) en ruimtelijke informatie. De functies van de central executive bleken daarentegen goed te corresponderen met netwerken in de frontale (voorste) hersengebieden, zoals de dorsolaterale prefrontale cortex (zie verder ook executieve functies).

Referenties

  • Baddeley, A.D. (1995). Working Memory. In: M.S. Gazzaniga (Ed). The cognitive neurosciences (pp.755-764). Cambridge, MA, MIT Press.
  • Baddeley, A. D., & Della Sala, S. (1996). Working memory and executive control. Philosophical Transactions of the Royal Society of London, 351, 1397-1404.
  • MacDonald, A.W., Cohen, J.D., Sterger, V.A. & Carter, C.S, (2000) Dissociating the role of the dorsolateral prefrontal and anterior cingulate cortex. Science, 288, 1835-1838.
  • Goldman-Rakic, P.S. (1992). Working memory and the mind. Scientific American, 267, 11-117.

Externe links