Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
rel=nofollow

Vlaamse Ardennen

Uit Wikisage
Versie door O (overleg | bijdragen) op 15 jan 2022 om 08:53 (Aanvulling)
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
rel=nofollow

De Vlaamse Ardennen zijn een heuvelachtige streek in het zuiden van de Belgische provincie Oost-Vlaanderen variërend in hoogte tussen 88 en 145 meter. De streek is niet duidelijk omlijnd, maar meestal bedoelt men hiermee het arrondissement Oudenaarde en de steden Zottegem en Geraardsbergen. De streek is een officieel erkend Regionaal Landschap en vormt een bekende toeristische regio (waar ook nog Herzele, Sint-Lievens-Houtem, Oosterzele en Gavere toe worden gerekend). De heuvelrij loopt over de taalgrens over in de Henegouwse streek Pays des Collines, die geografisch een geheel vormt met de Vlaamse Ardennen.

Naam

Bestand:De Vlaamse Ardennen Omer Wattez.jpg
De Vlaamsche Ardennen, Omer Wattez, 1914.

De streek heeft niets te maken met de Ardennen in Wallonië, maar is slechts zo genoemd vanwege haar heuvelachtige karakter. Toen flamingant Pol de Mont samen met zijn vriend Omer Wattez op de Geuzentoren in het Muziekbos in Ronse voor de eerste maal over het heuvelachtige landschap keek [1] riep hij verwonderd: "Maar dat zijn hier de Vlaamse Ardennen". Pol de Mont is dus de uitvinder van de naam 'Vlaamse Ardennen'.[2] maar het was wel Omer Wattez die de benaming op de toeristische kaart zette. Hij schreef in 1889 in Een hoekje van Zuid-Vlaanderen: Oudenaarde, Ronse en omstreken (Uitgeverij Willemsfonds): O, mijn schoon land, met uw wijde horizonten; land van heuvels en dalen, waar ge tien, twaalf dorpen in één dag te voet kunt bezoeken, van het ene naar het andere gaan langs veldwegeltjes die klimmen en dalen; waar ge vanop een hoogte wel twintig dorpen ziet liggen, met hun kerktorens en huizen en hofsteden en boomgaarden. O, mijn schoon land met uw wijde en brede vergezichten, ... machtig veel groen, bossen, lange bomenrijen die men op de hoogten van verre ziet staan ... In 1914 publiceerde Wattez De Vlaamsche Ardennen. Wandelingen en uitstapjes in het land van Oudenaarde en Ronse (Uitgeverij Vanderpoorten).

Heuvels

Structuur

Bestand:Vlaamse Ardennen DTM.png
Hoogtemodel van de Vlaamse Ardennen

De zuidelijke grens van de Vlaamse Ardennen wordt gevormd door een heuvelrij tussen de Kluisberg in het westen en de Pottelberg in het oosten met een lengte van meer dan vijftien kilometer. De Kluisberg, Hotondberg, Muziekberg en Oudenberg zijn gekend als getuigenheuvels. De heuvelrug is bedekt met verschillende bossen en vormt een natuurlijke grens tussen noord en zuid. Van west naar oost volgen volgende top(jes) elkaar op: Kluisberg, Knokteberg, Hotond, Kruisberg, Muziekberg, Hoppeberg, Pottelberg en Parikeberg. Na de Pottelberg wordt de heuvelkam minder uitgesproken bij de Parikeberg en bij Geraardsbergen is deze volledig geërodeerd door de Dender, waardoor de Oudenberg, Bosberg en Congoberg enigszins geïsoleerd liggen aan de oostzijde van de Dender. Doordat de grens tussen Vlaanderen en Wallonië op verschillende plaatsen op deze heuvelrug loopt, valt de natuurlijke grens van de Vlaamse Ardennen voor een deel in de provincie Henegouwen. Zo ligt de Pottelberg niet in Vlaanderen, maar kan hij als onderdeel van de heuvelrij wel gezien worden als een deel van het natuurlijk geheel van de Vlaamse Ardennen en het Pays des Collines.

De N36 steekt de zuidelijke heuvelrij over tussen de Knokteberg en de Hotond. De N60, die Gent met Ronse verbindt, doet dit bij de Kruisberg en de N48 bij de Hoppeberg.

Tussen Brakel en Oudenaarde loopt een gelijkaardig maar korter interfluvium. De hoogste punten zijn van west naar oost de Kerselareberg (86 m), Varent (102 m) en Berg ten Stene (106 m). Dit interfluvium vormt eerder een afgerond plateau zonder uitgesproken heuveltoppen zoals voor de zuidelijke heuvelrij het geval is. Over het plateau loopt de N8 tussen Brakel en Oudenaarde. Het plateau wordt aan de noord- en vooral de zuidzijde begrensd wordt door steile hellingen. Aan de zuidzijde liggen verschillende hellingen met specifieke namen: Edelareberg, Achterberg, Ladeuze, Eikenberg, Kapelleberg, Boigneberg, Varent, Berg ten Stene en Steenberg. Deze hellingen verbinden de Maarkebeekvallei met de N8 bovenaan. Aan de noordzijde zijn de hellingen minder steil. Tot de steilste hellingen aan deze zijde behoren de Volkegemberg, Wolvenberg en Kattenberg.

Beide heuvelruggen worden verbonden door een langere heuvelrug die zich in noord-zuidrichting uitstrekt over meer dan achttien kilometer. Deze rug start in het hart van het Henegouwse Pays des Collines nabij La Croisette (Ellignies-lez-Frasnes) (134 m) en loopt via de Hoppeberg tot de Pottenberg en Vissegem. Tussen de Hoppeberg en de N8 liggen enkele steile hellingen die vanuit de Maarkebeekvallei omhoog klimmen (Steenbeekberg en Ganzenberg). Aan het noordelijke einde sluit deze heuvelrug aan op de heuvelrug Berg ten Stene - Varent - Kerselareberg. In noordoostelijke richting loopt een zijtak van deze heuvelrug nog verder via de Valkenberg en Berendries tot Sint-Maria-Oudenhove. Verder naar Zottegem in het noorden en Wijnhuize en Sint-Lievens-Esse in het oosten toe wordt de heuvelrug minder hoog en steil.

Bergen

Bestand:Melden - Koppenberg - View.jpg
Koppenberg in Melden
Bestand:Maarke - Eikenberg 1.jpg
Eikenberg in Maarke-Kerkem
Naam hoogte (meter
boven zeespiegel)
gemeente
Pottelberg 157 Vloesberg (Pays des Collines)
Hotondberg 150 Ronse — Kluisbergen
Kluisberg 142 Kluisbergen — Mont-de-l'Enclus (Pays des Collines)
Muziekberg 148 Ronse — Maarkedal
Knokteberg 123 Kluisbergen
Oudenberg 110 Geraardsbergen
Moerbekeheuvel 110 Moerbeke - Galmaarden (Pajottenland)
Edelareberg 86 Oudenaarde
Balei 83 Sint-Lievens-Houtem
Koppenberg 79 Oudenaarde

Wielrennen

De Vlaamse Ardennen zijn bekend bij wielrenners voor de kasseistroken (onder andere Paddestraat, Lippenhovestraat, Kerkgate, Haaghoek, Lange Munte, Mariaborrestraat, Huisepontweg) en de hellingen. De hellingen in de Vlaamse Ardennen worden in verschillende wielerwedstrijden regelmatig beklommen. Als dezelfde heuvel wordt beklommen via verschillende routes wordt vaak een andere naam gegeven aan specifieke hellingen:

Hellingen

Bestand:Vlaamse Ardennen 04.jpg
Vlaamse Ardennenlandschap in Maarkedal
Bestand:Vlaamse Ardennen 10.jpg
Vlaamse Ardennenlandschap in Zottegem
Bestand:Vlaamse Ardennen 05.jpg
Vlaamse Ardennenlandschap in Oudenaarde
Bestand:Vlaamse Ardennen 06.jpg
Vlaamse Ardennenlandschap in Lierde
Naam hoogte (meter
boven zeespiegel)
Hoogteverschil gemeente
Pottelberg 157 63 Vloesberg (Pays des Collines)
Hotondberg (vanaf Kwaremont) 145 110 Ronse - Kluisbergen
Kluisberg (Ruien-Boskouter) 140 112 Kluisbergen
Kluisberg (Ruien-Bergstraat) 93 66 Kluisbergen
Muziekberg 133 33 Ronse - Maarkedal
Knokteberg 123 88 Kluisbergen
Kwaremont 118 106 Kluisbergen
Oude Kwaremont 111 93 Kluisbergen
Muur van Geraardsbergen 110 92 Geraardsbergen
Bosberg 105 57 Geraardsbergen - Galmaarden (Pajottenland)
Ganzenberg 105 70 Maarkedal
Leberg 99 45 Brakel
Berendries 98 66 Brakel
Valkenberg 98 53 Brakel
Kapelleberg 97 68 Maarkedal
Grotenberge 88 33 Zottegem
Volkegemberg 84 54 Oudenaarde
Boigneberg 83 53 Maarkedal
Eikenberg 82 68 Maarkedal
Edelareberg 80 64 Oudenaarde
Koppenberg 78 64 Oudenaarde
Kattenberg 60 40 Oudenaarde
Wolvenberg 51 45 Oudenaarde

Gemeenten en steden in de Vlaamse Ardennen

Bestand:Vlaamse Ardennen.jpg
Vlaamse Ardennenlandschap in Brakel
Bestand:Vlaamse Ardennen 16.jpg
Vlaamse Ardennenlandschap in Kluisbergen
Bestand:Vlaamse Ardennen 07.jpg
Vlaamse Ardennenlandschap in Maarkedal
Bestand:Vlaamse Ardennen 08.jpg
Vlaamse Ardennenlandschap in Zottegem
Bestand:Maarkebeekvallei 08.jpg
Vlaamse Ardennenlandschap bij de 'Wereldboom' in Horebeke

Geraardsbergen, Oosterzele, Sint-Lievens-Houtem, Zottegem, Herzele en Brakel worden zowel tot de Vlaamse Ardennen als de Denderstreek of de Bloemenstreek (in het geval van Oosterzele) gerekend.

Water- en windmolens in de Vlaamse Ardennen

Door het reliëf van de Vlaamse Ardennen was deze streek erg geschikt voor windmolens op de heuveltoppen en watermolens op de vervalrijke beken, met name in de Zwalmvallei. Er komen op de heuvels van de streek bovendien nog verschillende historische (bedevaart)kapellen voor, zoals Kapel Lorette, Sint-Vincentiuskapel, Sint-Margarethakapel, Toepkapel, Kapel op de Oudenberg,...

Watermolens

Windmolens


Kastelen in de Vlaamse Ardennen

In het heuvelachtige landschap werden verschillende kastelen en landhuizen gebouwd:


Natuurgebieden in de Vlaamse Ardennen

Meerdere gebieden zijn Europees beschermd als Natura 2000-habitatrichtlijngebied Bossen van de Vlaamse Ardennen en andere Zuid-Vlaamse bossen.

Toerisme

De Vlaamse Ardennen zijn een bekende toeristische regio met vooral plattelandstoerisme, wandel- en fietstoerisme. Er zijn in de streek drie wandelknooppuntennetwerken uitgebouwd ('Vlaamse Ardennen - Getuigenheuvels', 'Vlaamse Ardennen - Bronbossen' en 'Vlaamse Ardennen - Zwalmvallei'), een fietsknooppuntennetwerk 'Vlaamse Ardennen' en bewegwijzerde wandel-, fiets- en autoroutes (onder andere Ronde van Vlaanderenroute, Vlaamse Ardennenroute, Streek-GR Vlaamse Ardennen).

Afbeeldingen

Bronnen

  • Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen
  • Toerisme Vlaamse Ardennen
  • Herberigs, Harold. Esthetische spiegel van Zuid-Oost-Vlaanderen, Kamer voor Handel en Nijverheid in Zuid-Oost-Vlaanderen.
  • Peirs, Marc. De Vlaamse Ardennen zien proeven beleven, 2012, Davidsfonds Uitgeverij.
  • Peirs, Marc. De Vlaamse Ardennen, 2005, Uitgeverij Beatrijs.
  • Moeraert, Rudi. De Vlaamse Ardennen. Bekende inwoners gidsen je door hun streek, 2015, Davidsfonds Uitgeverij.
  • Wattez, Omer. De Vlaamsche Ardennen, 1914, Uitgeversfirma Vanderpoorten.
  • Vanmaercke-Gottigny, Marie-Christine. Levend landschap in de Vlaamse Ardennen.
  • Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen-Natuurpunt Schelde-Leie. Flora van de Vlaamse Ardennen.

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties
  1. º Wattez, Omer, De Vlaamsche Ardennen, Gent: Uitgeversfirma Vanderpoorten, 1914, pag. 120-121.
  2. º Selleslagh, Luc, GR-Vlaamse Ardennen, 2015
rel=nofollow
rel=nofollow

Wikimedia Commons  Zie ook de categorie met mediabestanden in verband met Flemish Ardennes op Wikimedia Commons.

rel=nofollow
50°49′0″N, 3°40′0″E