Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Samaritanen: verschil tussen versies

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Regel 1: Regel 1:
 
[[Bestand:JerusalemJericho.jpg|thumb|400px|De oude weg van Jeruzalem naar Jericho]]
 
[[Bestand:JerusalemJericho.jpg|thumb|400px|De oude weg van Jeruzalem naar Jericho]]
'''De Samaritanen''' vormen een kleine etno-[[religie]]uze gemeenschap die in de [[Israël]]ische stad [[Holon]] en in de plaats [[Kiryat Luza]] (bij [[Nablus]]) op de [[Westelijke Jordaanoever]] wonen.  
+
'''De Samaritanen''' vormen een kleine etno-[[religie]]uze gemeenschap die in de [[Israël]]ische stad [[Holon]] en in de plaats [[Kiryat Luza]] (bij [[Nabloes]]) op de [[Westelijke Jordaanoever]] wonen.  
  
In de 4e eeuw waren er naar schatting enkele honderdduizenden Samaritanen, maar na eeuwen van [[onderdrukking]], [[bloedbad]]en, [[bekering]]en tot het [[christendom]] in het laat-antieke [[Romeinse Rijk]] en de opkomst van de [[islam]] waren er in 1917 nog maar enkelen overgebleven die zichzelf als Samaritanen beschouwden. De naam van de Samaritanen is afgeleid van de landstreek [[Samaria]] waar zij als volk zijn ontstaan. Zij noemen zichzelf Shomeriem (behoeders). De Samaritanen spreken modern [[Hebreeuws]] of Palestijns [[Arabisch]].  
+
In de 4e eeuw waren er naar schatting enkele honderdduizenden Samaritanen, maar na eeuwen van [[onderdrukking]], [[bloedbad]]en, [[bekering]]en tot het [[christendom]] in het laat-antieke [[Romeinse Rijk]] en de opkomst van de [[islam]] waren er in 1917 nog maar enkelen overgebleven die zichzelf als Samaritanen beschouwden. De naam van de Samaritanen is afgeleid van de landstreek [[Samaria]] waar zij als volk zijn ontstaan. Zij noemen zichzelf Sjomeriem (behoeders). De Samaritanen spreken modern [[Hebreeuws]] of Palestijns [[Arabisch]].
  
Rond de tijd van [[Jezus Christus]] aan het begin van de jaartelling werden de Samaritanen door de [[Joden]] als tweederangsburgers en dito gelovigen behandeld.  
+
==Geschiedenis==
 +
In de 8e eeuw v. Chr. werd het [[koninkrijk Israël]] veroverd door de [[Assyrische Rijk|Assyriërs]]. Om de bevolking onderdanig te houden, werd een deel van de inwoners weggevoerd naar andere delen van het Assyrische Rijk en werden andere bevolkingsgroepen in hun plaats gebracht. Deze vermengden zich met de inwoners in de streek rond [[Samaria (stad)|Samaria]]; hieruit kwamen de Samaritanen voort. Omdat zij aangevallen werden door wilde dieren, dachten zij dit dit misschien te wijten was aan het feit dat zij de gebruiken van de god van dit land niet kenden. Dus werden enkele priesters van het koninkrijk Israël ingedeeld die hen in de religie moesten onderwijzen. Merk op dat de religie van Israël volgens de Bijbel al was afgeweken van de maatstaven die hun God hen had gesteld, en dat het net daarom was dat het land was ingenomen door de Assyriërs.
 +
 
 +
Nadat de inwoners van het [[Koninkrijk Juda|Juda]] in 537 v. Chr. waren teruggekeerd uit de [[Babylonische ballingschap]], vroegen de Samaritanen om de verwoeste [[joodse tempel|tempel]] in [[Jeruzalem]] mee te herbouwen, maar dit verzoek werd door de [[Juda (stam)|Judeeërs]] (vanaf die tijd [[Joodse diaspora|joden]] genaamd) afwezen. De Samaritanen bouwden toen een eigen [[tempel]] op de berg [[Gerizim]] in het heuvelland van Samaria. Volgens de Judeeërs in het zuiden was de tempel niet geldig.
 +
 
 +
Nadat de [[Seleuciden|Seleucidische]] koning [[Antiochus IV Epiphanes]] het [[koninkrijk Israël]] veroverd had, gaf hij in [[168 v.Chr.]] bevel alle lokale tempels aan de [[Grieken|Griekse]] god [[Zeus]] te wijden. Dit lokte een opstand uit van de joden waarbij de priesterfamilie van de [[Hasmoneeën|Makkabeeën]] de leiding nam en vervolgens zelf een koninkrijk stichtte. In [[128 v.Chr.]], onder hogepriester-koning [[Johannes Hyrkanus]], vielen zij Samaria binnen en verwoestten de Samaritaanse tempel.
 +
 
 +
Rond de tijd van [[Jezus Christus]] aan het begin van de jaartelling werden de Samaritanen door de [[Joden]] als tweederangsburgers en dito gelovigen behandeld.
 +
 
 +
De Samaritanen werden onder de heerschappij van het [[Romeinse Keizerrijk]] in de eerste eeuwen van de jaartelling onderdrukt. Later, onder de [[Byzantijnse Rijk|Oost-Romeinse]] (Byzantijnse) keizer [[Zeno van Byzantium|Zeno]] in de vijfde eeuw werden Samaritanen en Joden veelal vervolgd. Een mislukte Samaritaanse [[onafhankelijkheidsoorlog]] vond in [[529]] plaats waarbij duizenden Samaritanen omkwamen. De Samaritaanse religie werd nog slechts getolereerd in het [[christendom|christelijke]] [[Byzantijnse Keizerrijk|Byzantijnse Rijk]].{{Bron?|voor alle beweringen in deze alinea}}
 +
 
 +
Vanaf [[634]], na de [[islam]]itische verovering in de [[slag bij Yarmuk]], ontvluchtten vele Samaritanen de regio. Midden [[8e eeuw]] vernietigden moslims vele Samaritaanse en overige [[synagoge]]n.{{Bron?}} Tijdens de [[10e eeuw]] verbeterden de relaties tussen moslims, joden en Samaritanen.
 +
 
 +
In de [[13e eeuw]] kwamen de [[Mammelukken]] aan de macht; zij plunderden alle Samaritaanse godsdienstige plaatsen en veranderden hun heiligdommen in [[moskee]]ën. Uit vrees voor hun leven bekeerden vele Samaritanen zich tot de islam. De vele Samaritaanse familienamen die men bij moslims kan aantreffen zijn daar vandaag de dag nog getuige van.{{Bron?|voor deze alinea}}
 +
 
 +
Na de oprichting van de staat Israël verhuisde een deel van de Samaritanen van [[Nabloes]] naar de plaats Holon en verkreeg de Israëlische nationaliteit. De Samaritanen, die woonden in de westelijk gelegen wijk Haret es-Samira bij Nabloes, verhuisden begin jaren tachtig vanwege de [[Intifada#Eerste intifada|Eerste Intifada]]{{Bron?}} naar een nieuw gebouwd dorp, [[Kirjat Loeza|Kiryat Luza]], bij de voor hen heilige berg [[Gerizim]]. Tegen de zuidkant van de berg werd in 1983 de [[Israëlische nederzetting]] [[Har Brakha]] gesticht. Medische diensten ontvangen de Samaritanen in de [[Israëlische nederzetting]] [[Ariël (Israël)|Ariël]].
  
 
== Barmhartige Samaritaan ==
 
== Barmhartige Samaritaan ==
Volgens het [[Evangelie volgens Lucas]], in het [[Nieuwe Testament]], antwoordde Jezus op de vraag van een rechtsgeleerde ''„wie is mijn naaste?”'' met de gelijkenis van de ''Barmhartige Samaritaan''. In de gelijkenis liep een zeker mens van Jeruzalem naar Jericho en viel onder de rovers die hem halfdood lieten liggen. Een priester en een Leviet kwamen langs maar hielpen de man niet. Een Samaritaan bood echter hulp, verbond zijn wonden, en bracht hem naar een herberg. ({{Bijbel|Lukas|10|25-37}})
+
Volgens het [[Evangelie volgens Lucas]], in het [[Nieuwe Testament]], antwoordde Jezus op de vraag van een rechtsgeleerde ''„wie is mijn naaste?”'' met de gelijkenis van de ''Barmhartige Samaritaan''. In de gelijkenis werd een man onderweg van Jeruzalem naar Jericho door de rovers overvallen, die hem halfdood lieten liggen. Een priester en een leviet kwamen langs maar hielpen de man niet. Een Samaritaan bood echter hulp, verbond zijn wonden, en bracht hem naar een herberg. ({{Bijbel|Lukas|10|25-37}})
 
{{reflist}}
 
{{reflist}}
 
[[Categorie:Bijbel]]
 
[[Categorie:Bijbel]]
 
[[Categorie:Volk]]
 
[[Categorie:Volk]]

Versie van 29 jun 2020 om 13:42

De oude weg van Jeruzalem naar Jericho

De Samaritanen vormen een kleine etno-religieuze gemeenschap die in de Israëlische stad Holon en in de plaats Kiryat Luza (bij Nabloes) op de Westelijke Jordaanoever wonen.

In de 4e eeuw waren er naar schatting enkele honderdduizenden Samaritanen, maar na eeuwen van onderdrukking, bloedbaden, bekeringen tot het christendom in het laat-antieke Romeinse Rijk en de opkomst van de islam waren er in 1917 nog maar enkelen overgebleven die zichzelf als Samaritanen beschouwden. De naam van de Samaritanen is afgeleid van de landstreek Samaria waar zij als volk zijn ontstaan. Zij noemen zichzelf Sjomeriem (behoeders). De Samaritanen spreken modern Hebreeuws of Palestijns Arabisch.

Geschiedenis

In de 8e eeuw v. Chr. werd het koninkrijk Israël veroverd door de Assyriërs. Om de bevolking onderdanig te houden, werd een deel van de inwoners weggevoerd naar andere delen van het Assyrische Rijk en werden andere bevolkingsgroepen in hun plaats gebracht. Deze vermengden zich met de inwoners in de streek rond Samaria; hieruit kwamen de Samaritanen voort. Omdat zij aangevallen werden door wilde dieren, dachten zij dit dit misschien te wijten was aan het feit dat zij de gebruiken van de god van dit land niet kenden. Dus werden enkele priesters van het koninkrijk Israël ingedeeld die hen in de religie moesten onderwijzen. Merk op dat de religie van Israël volgens de Bijbel al was afgeweken van de maatstaven die hun God hen had gesteld, en dat het net daarom was dat het land was ingenomen door de Assyriërs.

Nadat de inwoners van het Juda in 537 v. Chr. waren teruggekeerd uit de Babylonische ballingschap, vroegen de Samaritanen om de verwoeste tempel in Jeruzalem mee te herbouwen, maar dit verzoek werd door de Judeeërs (vanaf die tijd joden genaamd) afwezen. De Samaritanen bouwden toen een eigen tempel op de berg Gerizim in het heuvelland van Samaria. Volgens de Judeeërs in het zuiden was de tempel niet geldig.

Nadat de Seleucidische koning Antiochus IV Epiphanes het koninkrijk Israël veroverd had, gaf hij in 168 v.Chr. bevel alle lokale tempels aan de Griekse god Zeus te wijden. Dit lokte een opstand uit van de joden waarbij de priesterfamilie van de Makkabeeën de leiding nam en vervolgens zelf een koninkrijk stichtte. In 128 v.Chr., onder hogepriester-koning Johannes Hyrkanus, vielen zij Samaria binnen en verwoestten de Samaritaanse tempel.

Rond de tijd van Jezus Christus aan het begin van de jaartelling werden de Samaritanen door de Joden als tweederangsburgers en dito gelovigen behandeld.

De Samaritanen werden onder de heerschappij van het Romeinse Keizerrijk in de eerste eeuwen van de jaartelling onderdrukt. Later, onder de Oost-Romeinse (Byzantijnse) keizer Zeno in de vijfde eeuw werden Samaritanen en Joden veelal vervolgd. Een mislukte Samaritaanse onafhankelijkheidsoorlog vond in 529 plaats waarbij duizenden Samaritanen omkwamen. De Samaritaanse religie werd nog slechts getolereerd in het christelijke Byzantijnse Rijk.[bron?]

Vanaf 634, na de islamitische verovering in de slag bij Yarmuk, ontvluchtten vele Samaritanen de regio. Midden 8e eeuw vernietigden moslims vele Samaritaanse en overige synagogen.[bron?] Tijdens de 10e eeuw verbeterden de relaties tussen moslims, joden en Samaritanen.

In de 13e eeuw kwamen de Mammelukken aan de macht; zij plunderden alle Samaritaanse godsdienstige plaatsen en veranderden hun heiligdommen in moskeeën. Uit vrees voor hun leven bekeerden vele Samaritanen zich tot de islam. De vele Samaritaanse familienamen die men bij moslims kan aantreffen zijn daar vandaag de dag nog getuige van.[bron?]

Na de oprichting van de staat Israël verhuisde een deel van de Samaritanen van Nabloes naar de plaats Holon en verkreeg de Israëlische nationaliteit. De Samaritanen, die woonden in de westelijk gelegen wijk Haret es-Samira bij Nabloes, verhuisden begin jaren tachtig vanwege de Eerste Intifada[bron?] naar een nieuw gebouwd dorp, Kiryat Luza, bij de voor hen heilige berg Gerizim. Tegen de zuidkant van de berg werd in 1983 de Israëlische nederzetting Har Brakha gesticht. Medische diensten ontvangen de Samaritanen in de Israëlische nederzetting Ariël.

Barmhartige Samaritaan

Volgens het Evangelie volgens Lucas, in het Nieuwe Testament, antwoordde Jezus op de vraag van een rechtsgeleerde „wie is mijn naaste?” met de gelijkenis van de Barmhartige Samaritaan. In de gelijkenis werd een man onderweg van Jeruzalem naar Jericho door de rovers overvallen, die hem halfdood lieten liggen. Een priester en een leviet kwamen langs maar hielpen de man niet. Een Samaritaan bood echter hulp, verbond zijn wonden, en bracht hem naar een herberg. (Lukas 10:25-37)