Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.

Gaston Delbeke: verschil tussen versies

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
(Levensloop)
Regel 1: Regel 1:
'''Gaston Delbeke''' ([[Gent]] [[25 februari]] [[1913]] - [[29 mei]] [[1948]]) was een [[collaboratie|collaborateur]] tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]]. <ref>[ftp://digital2.amsab.be/gedigitaliseerde_tijdschriften/gt0002_vooruit/vooruit_1946/vooruit_194612/vooruit_19461217/vooruit_19461217_01.pdf Vuige verraders die medehielpen aan de aanhouding van talrijke weerstanders staan terecht], [[Vooruit]] 17 december 1946</ref><ref>'Taalman' in oorlogstijd. Vlaamse tolken tijdens de bezetting van België (1940-1944). Masterproef tot het behalen van de graad van Master in het tolken, Sien Degeest, Academiejaar 2015 – 2016</ref>
+
'''Gaston Delbeke''' ([[Gent]], [[25 februari]] [[1913]] [[29 mei]] [[1948]]) was een [[collaboratie|collaborateur]] tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]].<ref>[ftp://digital2.amsab.be/gedigitaliseerde_tijdschriften/gt0002_vooruit/vooruit_1946/vooruit_194612/vooruit_19461217/vooruit_19461217_01.pdf ''Vuige verraders die medehielpen aan de aanhouding van talrijke weerstanders staan terecht''], [[Vooruit]], 17 december 1946</ref><ref>''’Taalman’ in oorlogstijd. Vlaamse tolken tijdens de bezetting van België (1940-1944).'' Masterproef tot het behalen van de graad van Master in het tolken, Sien Degeest, Academiejaar 2015 – 2016. [https://www.scriptiebank.be/sites/default/files/thesis/2016-08/Masterproef1516_SienDegeest.docx Online in de scriptiebank]</ref>
  
 
==Levensloop==
 
==Levensloop==
 
Delbeke groeide op in Gent, waar hij met zijn moeder woonde na de scheiding van zijn ouders. Hij ging tot zijn 15e naar de lagere school, en volgde nadien twee jaar avondles aan het Provinciaal Handels- en Taalinstituutin Gent, waar hij [[Frans]], [[Engels]] en [[Duits]] studeerde.
 
Delbeke groeide op in Gent, waar hij met zijn moeder woonde na de scheiding van zijn ouders. Hij ging tot zijn 15e naar de lagere school, en volgde nadien twee jaar avondles aan het Provinciaal Handels- en Taalinstituutin Gent, waar hij [[Frans]], [[Engels]] en [[Duits]] studeerde.
  
Hij runde een winkel met 'koloniale waren'.  
+
Hij runde een winkel met ’koloniale waren’.  
  
Tijdens de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog werd Delbeke gemobiliseerd en hij nam deel aan de [[Achttiendaagse Veldtocht]]. Door de oorlog viel zijn verkoop in de winkel stil, en hij begon in juli 1940 te werken als chauffeur bij de stadtkommandantur.  
+
Tijdens de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog werd Delbeke gemobiliseerd en hij nam deel aan de [[Achttiendaagse Veldtocht]]. Door de oorlog viel zijn verkoop in de winkel stil, en hij begon in juli 1940 te werken als chauffeur bij de stadtkommandantur.
  
In tegenstelling tot veel andere collaborateurs was er voor de oorlog -voor zover bekend- geen sprake van extremisme of lidmaatschap van extremistische bewegingen. Toch werd hij in september 1940 chauffeur bij de [[Sipo SD]]. Delbeke was hier een erg atypische Belgische werknemer bij de SIPO/SD, aangezien de andere Belgische personeelsleden voornamelijk ideologisch gemotiveerd waren, terwijl historici vermoedden dat Delbeke enkel om het geld voor de Duitsers werkte.
+
In tegenstelling tot veel andere collaborateurs was er voor de oorlog voor zover bekend geen sprake van dat Delbeke extremistisch was of lid was van extremistische bewegingen. Toch werd hij in september 1940 chauffeur bij de [[Sipo SD]]. Delbeke was hier een erg atypische Belgische werknemer bij de SIPO/SD, aangezien de andere Belgische personeelsleden voornamelijk ideologisch gemotiveerd waren, terwijl historici vermoedden dat Delbeke enkel om het geld voor de Duitsers werkte.
  
Toen generaal [[Alexander von Falkenhausen]] opdracht gaf het loon te verlagen van 2300 naar 1500 frank, raadde zijn chef (Ahlers) Delbeke aan examen af te leggen als tolk. Hoewel hij faalde, werd hij dankzij Ahlers eind 1942 toch aangenomen als tolk.
+
Toen generaal [[Alexander von Falkenhausen]] opdracht gaf het loon te verlagen van 2300 naar 1500 frank, kreeg Delbeke van zijn chef, Ahlers, de raad om een examen af te leggen als tolk. Hoewel hij faalde, werd hij dankzij Ahlers eind 1942 toch aangenomen als tolk.
  
 
Hij werd in april 1944 overgeplaatst naar de [[Geheime Feldpolizei]], waar hij een van de beruchtste ondervragers werd.
 
Hij werd in april 1944 overgeplaatst naar de [[Geheime Feldpolizei]], waar hij een van de beruchtste ondervragers werd.
  
 
Na de oorlog werd Delbeke aangeklaagd en verklaarde hij het volgende:  
 
Na de oorlog werd Delbeke aangeklaagd en verklaarde hij het volgende:  
''Ik moest dan ook de gevangenen van het bureel der S.D. naar de gevangenis overbrengen en omgekeerd en wanneer er razzia's uitgevoerd werden door de Duitsers, moest ik hen ook vervoeren. Het is ook gebeurd dat ik als tolk moest optreden, wanneer er geen eigenlijke tolk [andere Vlaamse tolk] (S.D.) aanwezig was, ter gelegenheid van een huiszoeking of een aanhouding. In die omstandigheden moest de autovoerder ter plaatse meegaan om desnoods de sterke hand te verlenen. Als autovoerder ben ik nooit verbonden geweest aan een of andere Duitse beambte […]''.
+
''Ik moest dan ook de gevangenen van het bureel der S.D. naar de gevangenis overbrengen en omgekeerd en wanneer er razzia’s uitgevoerd werden door de Duitsers, moest ik hen ook vervoeren. Het is ook gebeurd dat ik als tolk moest optreden, wanneer er geen eigenlijke tolk [andere Vlaamse tolk] (S.D.) aanwezig was, ter gelegenheid van een huiszoeking of een aanhouding. In die omstandigheden moest de autovoerder ter plaatse meegaan om desnoods de sterke hand te verlenen. Als autovoerder ben ik nooit verbonden geweest aan een of andere Duitse beambte […]''.
  
 
Delbeke en 22 andere beklaagden van de Gentse SIPO werden aangeklaagd. Delbeke en 15 anderen verschenen op 16 december 1946 voor de [[krijgsraad]], drie anderen waren opgesloten in Nederland en nog eens 5 andeen waren op de vlucht en spoorloos. Op 18 december verschenen verschillende getuigen die getuigenis aflegden over de misdaden van Delbeke. Tot de getuigen behoorde volksvertegenwoordiger [[Achille Heyndrickx]] die in 1943 werd gearresteerd. Verschillende getuigen, zowel mannen als vrouwen, verklaarden door Delbeke te zn mishandeld, volgens getuige [[Hector Bruyneel]] ging Delbeke zo hard tekeer dat hij beide benen van [[Marcel Lagache]] brak. Delbeke zou ook betrokken zijn bij de arrestatie van verschillende mannen die in de gevangenis van [[Wolfenbüttel]] werden onthoofd.
 
Delbeke en 22 andere beklaagden van de Gentse SIPO werden aangeklaagd. Delbeke en 15 anderen verschenen op 16 december 1946 voor de [[krijgsraad]], drie anderen waren opgesloten in Nederland en nog eens 5 andeen waren op de vlucht en spoorloos. Op 18 december verschenen verschillende getuigen die getuigenis aflegden over de misdaden van Delbeke. Tot de getuigen behoorde volksvertegenwoordiger [[Achille Heyndrickx]] die in 1943 werd gearresteerd. Verschillende getuigen, zowel mannen als vrouwen, verklaarden door Delbeke te zn mishandeld, volgens getuige [[Hector Bruyneel]] ging Delbeke zo hard tekeer dat hij beide benen van [[Marcel Lagache]] brak. Delbeke zou ook betrokken zijn bij de arrestatie van verschillende mannen die in de gevangenis van [[Wolfenbüttel]] werden onthoofd.
Regel 21: Regel 21:
 
Delbeke ontkende de meeste beschuldigingen en verklaarde bij andere dat hij enkel bevelen opvolgde. Op 9 januari werden Delbeke en zeven andere beklaagden tot de doodstraf veroordeeld. In beroep werd zijn straf bevestigd op 17 mei 1947. Ook zijn genaderverzoek werd op 19 december 1947 afgewezen.
 
Delbeke ontkende de meeste beschuldigingen en verklaarde bij andere dat hij enkel bevelen opvolgde. Op 9 januari werden Delbeke en zeven andere beklaagden tot de doodstraf veroordeeld. In beroep werd zijn straf bevestigd op 17 mei 1947. Ook zijn genaderverzoek werd op 19 december 1947 afgewezen.
  
Op 29 mei 1948 werden Delbeke en 7 andere collaborateurs gefusilleerd. Delbeke en enkele anderen dienen nog een genadeschot te krijgen, bij Delbeke werd dit genadeschot gegeven door een legerofficier de door toedoen van Delbeke was gedeporteerd tijdens de oorlog.<ref>[ftp://digital2.amsab.be/gedigitaliseerde_tijdschriften/gt0002_vooruit/vooruit_1948/vooruit_194805/vooruit_19480530/vooruit_19480530_01.pdf Vooruit 30 mei 1948]</ref><ref>[https://www.knack.be/nieuws/belgie/voorpublicatie-ge-zijt-de-moordenaar-van-mijn-zoon/article-longread-1459839.html?cookie_check=1559996542 Voorpublicatie: 'Ge zijt de moordenaar van mijn zoon!'], [[Knack (tijdschrift)|Knack]] 3 mei 2019</ref>
+
Op 29 mei 1948 werden Delbeke en 7 andere collaborateurs gefusilleerd. Delbeke en enkele anderen dienen nog een genadeschot te krijgen, bij Delbeke werd dit genadeschot gegeven door een legerofficier de door toedoen van Delbeke was gedeporteerd tijdens de oorlog.<ref>[ftp://digital2.amsab.be/gedigitaliseerde_tijdschriften/gt0002_vooruit/vooruit_1948/vooruit_194805/vooruit_19480530/vooruit_19480530_01.pdf Vooruit 30 mei 1948]</ref><ref>[https://www.knack.be/nieuws/belgie/voorpublicatie-ge-zijt-de-moordenaar-van-mijn-zoon/article-longread-1459839.html?cookie_check=1559996542 ''Voorpublicatie: ’Ge zijt de moordenaar van mijn zoon!’''], [[Knack (tijdschrift)|Knack]] 3 mei 2019</ref>
  
Delbeke werd eerst begraven in het familiegraf op de [[Westerbegraafplaats (Gent)|Westerbegraafplaats]] maar later ontgraven en herbegraven op een onbekende plek. Op zijn doodsprentje stond een fragment uit het gedicht 'O liefste Jesu zoet' van [[Guido Gezelle]]
+
Delbeke werd eerst begraven in het familiegraf op de [[Westerbegraafplaats (Gent)|Westerbegraafplaats]] maar later ontgraven en herbegraven op een onbekende plek. Op zijn doodsprentje stond een fragment uit het gedicht ''O liefste Jesu zoet'' van [[Guido Gezelle]].
  
 
==Post Mortem==
 
==Post Mortem==
In 2019 bracht zijn kleinzoon en historicus Francis Weyns het boek '''De schaduwjaren''' uit over zijn grootvader Gaston Delbeke, en zijn andere (stief)grootvader [[Jan Van Ceulebroeck]] die eveneens collaboreerde met de Duitsers.<ref>[https://www.knack.be/nieuws/belgie/mijn-grootvaders-waren-vlaamse-oorlogsmisdadigers-dit-is-waarom-ze-moordden-en-folterden/article-longread-1459773.html 'Mijn grootvaders waren Vlaamse oorlogsmisdadigers. Dit is waarom ze moordden en folterden'], Knack 3 mei 2019</ref><ref>[https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20190516_04405128 Francis ontdekte dat zijn opa een nazibeul was. En dan wist hij nog niet eens dat ook zijn andere grootvader honderden joden de dood heeft ingejaagd], [[Het Nieuwsblad]] 18 mei 2019</ref>
+
In 2019 bracht zijn kleinzoon en historicus Francis Weyns het boek '''De schaduwjaren''' uit over zijn grootvader Gaston Delbeke, en zijn andere (stief)grootvader [[Jan Van Ceulebroeck]] die eveneens collaboreerde met de Duitsers.<ref>[https://www.knack.be/nieuws/belgie/mijn-grootvaders-waren-vlaamse-oorlogsmisdadigers-dit-is-waarom-ze-moordden-en-folterden/article-longread-1459773.html ''Mijn grootvaders waren Vlaamse oorlogsmisdadigers. Dit is waarom ze moordden en folterden''], Knack, 3 mei 2019</ref><ref>[https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20190516_04405128 Francis ontdekte dat zijn opa een nazibeul was. En dan wist hij nog niet eens dat ook zijn andere grootvader honderden Joden de dood heeft ingejaagd], [[Het Nieuwsblad]], 18 mei 2019</ref>
  
 
{{Appendix}}
 
{{Appendix}}

Versie van 9 jun 2019 om 17:51

Gaston Delbeke (Gent, 25 februari 191329 mei 1948) was een collaborateur tijdens de Tweede Wereldoorlog.[1][2]

Levensloop

Delbeke groeide op in Gent, waar hij met zijn moeder woonde na de scheiding van zijn ouders. Hij ging tot zijn 15e naar de lagere school, en volgde nadien twee jaar avondles aan het Provinciaal Handels- en Taalinstituutin Gent, waar hij Frans, Engels en Duits studeerde.

Hij runde een winkel met ’koloniale waren’.

Tijdens de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog werd Delbeke gemobiliseerd en hij nam deel aan de Achttiendaagse Veldtocht. Door de oorlog viel zijn verkoop in de winkel stil, en hij begon in juli 1940 te werken als chauffeur bij de stadtkommandantur.

In tegenstelling tot veel andere collaborateurs was er voor de oorlog – voor zover bekend – geen sprake van dat Delbeke extremistisch was of lid was van extremistische bewegingen. Toch werd hij in september 1940 chauffeur bij de Sipo SD. Delbeke was hier een erg atypische Belgische werknemer bij de SIPO/SD, aangezien de andere Belgische personeelsleden voornamelijk ideologisch gemotiveerd waren, terwijl historici vermoedden dat Delbeke enkel om het geld voor de Duitsers werkte.

Toen generaal Alexander von Falkenhausen opdracht gaf het loon te verlagen van 2300 naar 1500 frank, kreeg Delbeke van zijn chef, Ahlers, de raad om een examen af te leggen als tolk. Hoewel hij faalde, werd hij dankzij Ahlers eind 1942 toch aangenomen als tolk.

Hij werd in april 1944 overgeplaatst naar de Geheime Feldpolizei, waar hij een van de beruchtste ondervragers werd.

Na de oorlog werd Delbeke aangeklaagd en verklaarde hij het volgende: Ik moest dan ook de gevangenen van het bureel der S.D. naar de gevangenis overbrengen en omgekeerd en wanneer er razzia’s uitgevoerd werden door de Duitsers, moest ik hen ook vervoeren. Het is ook gebeurd dat ik als tolk moest optreden, wanneer er geen eigenlijke tolk [andere Vlaamse tolk] (S.D.) aanwezig was, ter gelegenheid van een huiszoeking of een aanhouding. In die omstandigheden moest de autovoerder ter plaatse meegaan om desnoods de sterke hand te verlenen. Als autovoerder ben ik nooit verbonden geweest aan een of andere Duitse beambte […].

Delbeke en 22 andere beklaagden van de Gentse SIPO werden aangeklaagd. Delbeke en 15 anderen verschenen op 16 december 1946 voor de krijgsraad, drie anderen waren opgesloten in Nederland en nog eens 5 andeen waren op de vlucht en spoorloos. Op 18 december verschenen verschillende getuigen die getuigenis aflegden over de misdaden van Delbeke. Tot de getuigen behoorde volksvertegenwoordiger Achille Heyndrickx die in 1943 werd gearresteerd. Verschillende getuigen, zowel mannen als vrouwen, verklaarden door Delbeke te zn mishandeld, volgens getuige Hector Bruyneel ging Delbeke zo hard tekeer dat hij beide benen van Marcel Lagache brak. Delbeke zou ook betrokken zijn bij de arrestatie van verschillende mannen die in de gevangenis van Wolfenbüttel werden onthoofd.

Delbeke ontkende de meeste beschuldigingen en verklaarde bij andere dat hij enkel bevelen opvolgde. Op 9 januari werden Delbeke en zeven andere beklaagden tot de doodstraf veroordeeld. In beroep werd zijn straf bevestigd op 17 mei 1947. Ook zijn genaderverzoek werd op 19 december 1947 afgewezen.

Op 29 mei 1948 werden Delbeke en 7 andere collaborateurs gefusilleerd. Delbeke en enkele anderen dienen nog een genadeschot te krijgen, bij Delbeke werd dit genadeschot gegeven door een legerofficier de door toedoen van Delbeke was gedeporteerd tijdens de oorlog.[3][4]

Delbeke werd eerst begraven in het familiegraf op de Westerbegraafplaats maar later ontgraven en herbegraven op een onbekende plek. Op zijn doodsprentje stond een fragment uit het gedicht O liefste Jesu zoet van Guido Gezelle.

Post Mortem

In 2019 bracht zijn kleinzoon en historicus Francis Weyns het boek De schaduwjaren uit over zijn grootvader Gaston Delbeke, en zijn andere (stief)grootvader Jan Van Ceulebroeck die eveneens collaboreerde met de Duitsers.[5][6]

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties