Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Snoezelen
Credit: Het Balanske, Halensebaan 2, 3390 Tielt-Winge
Snoezelen (ook wel zintuigactivering, gevoelsactiviteit, primaire activering en sensomotorische stimulatie genaamd) is een concept dat gebruikt wordt bij mensen met een verstandelijke beperking.
Etymologie
Het woord 'snoezelen' is als neologisme een samentrekking van ‘snuffelen’ en ‘doezelen’, al wordt ook verwezen naar de Engelse uitdrukking ‘to snooze’ (dutten, hazenslaapje, een uiltje knappen). Ook de uitdrukking ‘Er snoezig uitzien’ (schattig, lief) zouden met snoezelen te maken kunnen hebben.
- Snuffelen: staat voor primaire activering. Vooral gericht op basale zintuiglijke waarnemingen als beleving van licht, geluid, geur, smaak en alles wat voelbaar is. Een eerder actief gebeuren met verkennend karakter. Het trefwoord is verwondering.
- Doezelen: staat voor overgave aan een warm en behaaglijk gevoel van rust, ontspannen zijn. Een meer passief gebeuren vergelijkbaar met nestwarmte of geborgenheid in de moederschoot. Het trefwoord is veiligheid.
Er bestaan 2 benaderingen: een 24uurs-snoezelen en snoezelen in een aparte ruimte.
Gebruik
Snoezelen is gebruikelijk in de zorgverlening aan dementerende mensen, mensen met een (ernstige) verstandelijke beperking en in het bijzonder onderwijs in heel Europa en daarbuiten. Het kan individueel of met een groep. Er kunnen zorgverleners bij zijn maar ook familieleden, waaronder soms ook broertjes en zusjes van een jonge cliënt.
Bij het snoezelen staan aangepaste hulpmiddelen ter beschikking, gecombineerd met een bonte verzameling van sfeermateriaal gericht op een selectief aanbod van prikkels (tactiel, vibratorisch, visueel en auditief.)
Inmiddels is de Nederlandse uitdrukking wereldwijd geaccepteerd en geldt het als standaarduitdrukking. Een minder gebruikte Engelse wetenschappelijke term is controlled multisensory stimulation.
Bij het snoezelen wordt gezocht naar een toegang tot de zorgbehoevende mens die in zijn eigen belevingswereld leeft. Snoezelen gebeurt in een daartoe ingericht lokaal, waarbij gebruikgemaakt wordt van uitstekende en uitnodigende hulpmiddelen die verwondering opwekken waardoor overactieve, onrustige en gespannen mensen kunnen ontspannen.
Snoezelen omvat verschillende methodieken en invalshoeken die erop gericht zijn contact te leggen op zoek naar affectieve noden. Kleuters, kinderen met een verstandelijke beperking en dementerende mensen kunnen in hun waarnemen en hun communicatie geholpen worden via aangepaste activiteiten gericht op basale behoeften. Zowel bij individuele bewoners als bij groepen van verzorgings- en verpleeghuizen kunnen klankschalen en andere technieken - volgens voorstanders van snoezelen - verveling helpen tegengaan, zintuiglijke waarneming verdiepen en contact bevorderen, het ik-besef en sociale vaardigheden vergroten, isolement doorbreken, en aanzetten tot beweging en ontspannen. Al is dat laatste verschillend van persoon tot persoon.
Snoezelruimte
Andere benamingen voor ‘snoezelruimte’ zijn: muziekkamer, relaxatieruimte, klankruimte en klankschaalkamer.
Een snoezelruimte is een voor snoezelen ingerichte ruimte, vaak gekenmerkt door: stilte of rustige muziek, dimlichten, gordijnen met gezeefd licht of zelfs geen natuurlijk licht, trilstoelen, massageapparatuur, waterbedden, fleece-dekens, ballendekens, lichtgevende sprieten, lavalampen, kussens, instrumenten, klankschalen.
De snoezelruimte is niet zomaar een huiskamer, er zit een idee achter. De sfeervolle ruimte bevat geen storende elementen, heeft een behaaglijke temperatuur van ongeveer 21°C, comfortabele lig- en zitplaatsen en is tochtvrij. Verder is het voor een goede snoezelsessie belangrijk dat er privacy is en geen telefoon, deurbel, andere onderbrekingen of fel licht. Men beperkt gesprekken tot een strikt minimum, tenzij de stem wordt ingeschakeld in het gebeuren, door bijvoorbeeld op een zachte toon een verhaal voor te lezen of mee te zingen met de muziek. Het belangrijkste is dat de snoezelruimte arm van prikkels gemaakt kan worden, door bijvoorbeeld apparatuur uit te laten. Men zoekt dan naar de juiste balans voor de cliënt.
Controversie
Snoezelen kent ook tegenstanders die negatief reageren op het uiten van gevoelens die los kunnen komen tijdens het snoezelen. Soms maakt men ook de fout door nabijheid en lichamelijk contact te verwarren met seksualiteit. Deze attitude kan de werking van het snoezelen verstoren en zelfs onmogelijk maken. Duidelijke afspraken zijn dan vaak gewenst.
Publicaties
Wetenschappelijk onderzoek over snoezelen is beperkt en maakt gebruik van heterogene onderzoeksmethoden, zodat er moeilijk een besluit getrokken kan worden over de bestaande studies. Het eerste boek wat over snoezelen werd geschreven, is: Snoezelen, een andere wereld. Het boek werd geschreven door Jan Hulsegge en Ad Verheul, en werd gepubliceerd door uitgeversmaatschappij Intro. Het boek is in vele talen vertaald. Wetenschappelijk onderzoek is gedaan door professor dr. K. Mertens van de Humboldtuniversiteit van Berlijn.