Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Kurkuma
Kurkuma | |||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Taxonomische indeling | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
Soort | |||||||||||||||||||
Curcuma longa L. (1753) |
Kurkuma (Curcuma longa), ook wel geelwortel genoemd, is een plantensoort binnen de gemberfamilie (Zingiberaceae). De plant komt uit Zuid-Azië en wordt vaak in de tropen verbouwd. De gemalen wortelstok wordt gebruikt als specerij en er is veel onderzoek naar medische toepassingen.
Benaming
In het Surinaams Nederlands heet kurkuma ook koenier. De specerij is via het Indisch-Nederands ook bekend als koenjit (uit het Maleis, nu geschreven als kunyit).
De botanische naam van de kurkumaplant is Curcuma longa (Linné 1753). Volgens de checklist van Kew Garden, verwijzen de volgende namen naar dezelfde plant:[1]
- Curcuma brog Valeton, Bull. Jard. Bot. Buitenzorg, II, 27: 48 (1918).
- Curcuma domestica Valeton, Bull. Jard. Bot. Buitenzorg, II, 27: 31 (1918).
- Curcuma ochrorhiza Valeton, Bull. Jard. Bot. Buitenzorg, II, 27: 45 (1918).
- Curcuma soloensis Valeton, Bull. Jard. Bot. Buitenzorg, II, 27: 46 (1918).
- Curcuma tinctoria Guibourt, Hist. Nat. Drog. Simpl. 2: 208 (1876).
Beschrijving
Kurkuma is een meerjarige kruidachtige plant die tot 1 meter hoog kan worden. De plant ontwikkelt sterk vertakte, gele tot oranje, wortelstokken. Deze lijken erg op die van gember, maar zijn intens geel, de gepelde wortelstok wordt vers of gedroogd gebruikt als specerij en kleurstof.
De bloeiperiode valt in Oost-Azië meestal in augustus.
Inhoudsstoffen
De wortelstok bevat tot vijf procent van de typische essentiële oliën en tot drie procent curcumine of derivaten ervan (curcuminoïden), waarvan de gele kleur afkomstig is.
De belangrijkste chemische componenten zijn curcumine (60%), demethoxycurcumine (25 %) en bisdemethoxycurcumine (15%). De etherische olie bestaat voor 60 % uit sesquiterpenen zoals turmeron (tot 30%), ar-turmeron (tot 25%), atlanton en zingibereen (tot 25%) en monoterpenen (cymeen, 1,8-cineol, phellandreen, sabineen, borneol en andere). Andere sesquiterpeenderivaten komen voor bij verschillende variëteiten. Sommige algemene bestanddelen zijn suikers, eiwitten en harsen.
Het aantal chromosomen bedraagt in kurkuma 2n = 48.[2]
Aanbouw
India is de grootste producent, consument en exporteur van kurkuma ter wereld. Onder andere wordt in India veel curry gebruikt, waar kurkuma een vast ingrediënt van is. Het wordt in India ook gebruikt in religieuze rituelen, als cosmetica, kleurstof, en in traditionele geneesmiddelen. Andere Aziatische producenten zijn Bangladesh, Pakistan, Sri Lanka, Taiwan, China, Myanmar en Indonesië.Citefout: Na het label <ref>
ontbreekt het afsluitende label </ref>
Geneeskundig gebruik
Kurkuma wordt al duizenden jaren gebruikt in de ayurvedische geneeskunde tegen ontstekingen. Er zijn vele studies over kurkuma en zijn werkzame inhoudsstoffen. Alleen al in het jaar 2015 werden 1209 vakpublicaties gepubliceerd over de gezondheidsaspecten van kurkuma, waaronder 119 klinische studies.[3]
Veel onderzoek gaat over de eigenschapen van curcumine als ontstekingsremmer of antioxidant.[4]
Er is onderzoek naar de werking in de bestrijding van alzheimer.[5][6]
Overdreven enthousiasme is echter niet op zijn plaats. De werkstof curcumine wordt slecht opgenomen door het lichaam, maar wordt snel afgebroken.[7]
Vaak wordt aangeraden de kurkuma te combineren met zwarte peper (Piper nigrum) om de opneembaarheid te verhogen.[8] Of wordt deze gemengd in melk, de zogenaamde; golden milk.[9]
Link
![]() |
Meer informatie is te vinden in Wikispecies, de gids van alle soorten leven, bij pagina: Curcuma longa |
Zie ook de categorie met mediabestanden in verband met Curcuma longa op Wikimedia Commons.
Verwijzingen
- º http://apps.kew.org/wcsp/home.do
- º Curcuma longa op Tropicos.org. in: IPCN Chromosome Reports, Missouri Botanical Garden, St. Louis.
- º (de) Lajos Schöne, in: Die Welt, 8 maart 2016, Wie Gewürze gegen Arthrose und Migräne wirken, https://www.welt.de/gesundheit/article153041401/Wie-Gewuerze-gegen-Arthrose-und-Migraene-wirken.html
- º Sikora E, Scapagnini G, Barbagallo M. (2010-01-17). Curcumin, inflammation, ageing and age-related diseases.. Immunity & Ageing 7 (1) . ISSN:1742-4933. PMID: 20205886. PMC: 2827376. DOI: 10.1186/1742-4933-7-1. Dit is een open access artikel, beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding (CC BY; versie 2.0).
- º (en) Ringman JM, Frautschy SA, Cole GM, et al. A potential role of the curry spice curcumin in Alzheimer’s disease. Curr Alzheimer Res. 2005 Apr;2(2):131–6. PMID 15974909. Gratis volledige artikel: PMC 1702408
- º (en) Shytle RD, Tan J, Bickford PC, et al. Optimized turmeric extract reduces β-Amyloid and phosphorylated Tau protein burden in Alzheimer’s transgenic mice. Curr Alzheimer Res [Internet]. 2012 May;9(4):500–6. PMID 21875408. Gratis volledige artikel: PMC 3474959
- º Henk Timmerman, emeritus hoogleraar farmacochemie, Vrije Universiteit Amsterdam, 14 december 2017, Curcumine kan geen geneesmiddel zijn op medischcontact.nl
- º https://www.mmv.nl/nieuws/kurkuma-alleen-werkzaam-met-zwarte-peper
- º https://www.healthline.com/nutrition/golden-milk-turmeric
Curcuma longa (plant) Intertaalkoppelingen via Wikidata (via reasonator)
Kurkuma (specerij) Intertaalkoppelingen via Wikidata (via reasonator)
Curcumine Intertaalkoppelingen via Wikidata (via reasonator)
Hulp genealogie en geschiedenis (Nederland)Deepl vertaler • Schrijfassistent VRT] • ChatGPT (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • Claude.ai (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • Bing Copilot (Opgepast! Altijd verifiëren!)] • tekst herschrijven met scribbr.io •