Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Hoeilaart
Gemeente in België ![]() | |||||
| |||||
Gewest | ![]() | ||||
Provincie | ![]() | ||||
Arrondissement | Halle-Vilvoorde | ||||
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere |
20,43 km² (2009) 71,32% 18,28% 10,4% | ||||
Coördinaten | 50° 46' NB, 4° 28' OL | ||||
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid |
10.298 (01/01/2010) 48,34% 51,66% 504 inw./km² | ||||
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder |
(01/01/2008) 22,75% 60,89% 16,35% | ||||
Buitenlanders | 14,87% (01/01/2008) | ||||
Burgemeester | Tim Vandenput (Open Vld) | ||||
Bestuur | Open Vld en PRO Hoeilaart | ||||
Zetels CD&V+N-VA Open Vld PRO Hoeilaart UF |
21 6 12 2 1 | ||||
Gemiddeld inkomen | 17.593 euro/inw. (2007) | ||||
Werkloosheidsgraad | 4,73% (jan. 2009) | ||||
Postcode 1560 |
Deelgemeente Hoeilaart | ||||
Zonenummer | 02 | ||||
NIS-code | 23033 | ||||
Politiezone | Druivenstreek | ||||
Website | www.hoeilaart.be | ||||
Bestand:HoeilaartLocatie.png | |||||
ligging binnen het arrondissement Halle-Vilvoorde in de provincie Vlaams-Brabant | |||||
|
Hoeilaart is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De gemeente ligt in de Brusselse Rand en in de landstreken Dijleland en Druivenstreek. Groenendaal is een gehucht van Hoeilaart.
Toponymie
De naam zou van Gallisch-Keltische oorsprong zijn, met name van Ho-lar wat hoog gelegen open plaats in het bos betekent. De oude spelling is "Hoeylaert".
Geografie
De gemeente vormt één woonkern. Er zijn geen deelgemeenten, in het Zoniënwoud ligt wel het gehucht Groenendaal, maar zonder woonkern. De hoogten in deze heuvelachtige gemeente variëren tussen de 60 en 127 meter. Hoeilaart ligt tussen de Zenne en de Dijle. De IJse is een smal onbevaarbaar riviertje dat door de gemeente stroomt. De buurgemeenten zijn (met de klok mee) Watermaal-Bosvoorde, Overijse, Terhulpen, Waterloo en Sint-Genesius-Rode.
Demografische ontwikkeling
<timeline> Colors=
id:a value:gray(0.9) id:b value:gray(0.7) id:c value:rgb(1,1,1) id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9) id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:800 height:373 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:12000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:b increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:a increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:c
BarData=
bar:1806 text:1806 bar:1816 text:1816 bar:1830 text:1830 bar:1846 text:1846 bar:1856 text:1856 bar:1866 text:1866 bar:1876 text:1876 bar:1880 text:1880 bar:1890 text:1890 bar:1900 text:1900 bar:1910 text:1910 bar:1920 text:1920 bar:1930 text:1930 bar:1947 text:1947 bar:1961 text:1961 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1990 text:1990 bar:2000 text:2000 bar:2010 text:2010 bar:2018 text:2018
PlotData=
color:d width:20 align:left
bar:1806 from:0 till: 0 bar:1816 from:0 till: 0 bar:1830 from:0 till: 0 bar:1846 from:0 till: 2330 bar:1856 from:0 till: 0 bar:1866 from:0 till: 2245 bar:1876 from:0 till: 0 bar:1880 from:0 till: 2421 bar:1890 from:0 till: 2842 bar:1900 from:0 till: 3477 bar:1910 from:0 till: 4346 bar:1920 from:0 till: 4942 bar:1930 from:0 till: 5845 bar:1947 from:0 till: 6302 bar:1961 from:0 till: 6650 bar:1970 from:0 till: 7491 bar:1981 from:0 till: 8914 bar:1990 from:0 till: 9437 bar:2000 from:0 till: 9783 bar:2010 from:0 till: 10298 bar:2018 from:0 till: 11172
PlotData=
bar:1806 at: 0 fontsize:s text: bar:1816 at: 0 fontsize:S text: bar:1830 at: 0 fontsize:S text: bar:1846 at: 2330 fontsize:S text: 2.330 shift:(-10,5) bar:1856 at: 0 fontsize:S text: bar:1866 at: 2245 fontsize:S text: 2.245 shift:(-10,5) bar:1876 at: 0 fontsize:S text: bar:1880 at: 2421 fontsize:S text: 2.421 shift:(-10,5) bar:1890 at: 2842 fontsize:S text: 2.842 shift:(-10,5) bar:1900 at: 3477 fontsize:S text: 3.477 shift:(-10,5) bar:1910 at: 4346 fontsize:S text: 4.346 shift:(-10,5) bar:1920 at: 4942 fontsize:S text: 4.942 shift:(-10,5) bar:1930 at: 5845 fontsize:S text: 5.845 shift:(-10,5) bar:1947 at: 6302 fontsize:S text: 6.302 shift:(-10,5) bar:1961 at: 6650 fontsize:S text: 6.650 shift:(-10,5) bar:1970 at: 7491 fontsize:S text: 7.491 shift:(-10,5) bar:1981 at: 8914 fontsize:S text: 8.914 shift:(-10,5) bar:1990 at: 9437 fontsize:S text: 9.437 shift:(-10,5) bar:2000 at: 9783 fontsize:S text: 9.783 shift:(-10,5) bar:2010 at: 10298 fontsize:S text: 10.298 shift:(-10,5) bar:2018 at: 11172 fontsize:S text: 11.172 shift:(-10,5)
</timeline>
- Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Politiek
College van burgemeester en schepenen
2013-2018
Burgemeester is Tim Vandenput van de Open Vld. Hij leidt een coalitie van de Open Vld met PRO Hoeilaart. Samen hebben ze een meerderheid van 14 op 21 zetels. Het college telt zeven leden. Als gemeente met meer dan 10.000 inwoners heeft Hoeilaart recht op vijf schepenen. Naast de burgemeester en vijf schepenen maakt ook de OCMW-voorzitter als volwaardig toegevoegd schepen deel uit van het college.
Samenstelling
- Burgemeester: Tim Vandenput (Open Vld)
- Eerste schepen: Els Uytterhoeven (Open Vld)
- Tweede schepen: Marc Vanderlinden (Open Vld)
- Derde schepen: Eva De Bleeker (Open Vld)
- Vierde schepen: Joris Pijpen (Open Vld)
- Vijfde schepen: Annelies Vanderlinden (Open Vld)
- OCMW-voorzitter: Wilfried Van Raemdonck (PRO Hoeilaart)
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976
Partij | 10-10-1976[1] | 10-10-1982[1] | 9-10-1988[1] | 9-10-1994[1] | 8-10-2000[1] | 8-10-2006[2] | 14-10-2012[3] | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Stemmen / Zetels | % | 19 | % | 19 | % | 19 | % | 19 | % | 21 | % | 21 | % | 21 |
CVP | 52,77 | 12 | 53,44 | 12 | 52,52 | 13 | 44,87 | 11 | 35,84 | 9 | - | - | ||
CD&V+N-VA | - | - | - | - | - | 36,23 | 9 | 27,06 | 6 | |||||
VU | 9,21 | 1 | 14,11 | 2 | 8,21 | 1 | - | - | - | - | ||||
PVV1/VLD2/Open Vld3 | - | 21,81 | 4 | 20,421 | 4 | 22,392 | 5 | 29,622 | 7 | 32,882 | 8 | 49,193 | 12 | |
Vlaams Blok | - | - | - | 2,95 | 0 | - | - | - | ||||||
LGB-ICL | 19,51 | 3 | 10,64 | 1 | - | - | - | - | - | |||||
OCL | 18,5 | 3 | - | - | - | - | - | - | ||||||
UNION | - | - | 5,48 | 0 | 13,93 | 2 | 9,91 | 2 | 6,99 | 0 | - | |||
Progressieve Werkgroep | - | - | 8,1 | 1 | 9,9 | 1 | - | 14,62 | 3 | - | ||||
ICL-LGB | - | - | 5,27 | 0 | - | - | - | - | ||||||
H.I.P. | - | - | - | 4,48 | 0 | - | - | - | ||||||
W.O.W. | - | - | - | 1,48 | 0 | - | - | - | ||||||
P.H.H. | - | - | - | - | 4,76 | 0 | - | - | ||||||
PW-VU | - | - | - | - | 15,52 | 3 | - | - | ||||||
UFE | - | - | - | - | 4,35 | 0 | - | - | ||||||
UF | - | - | - | - | - | 9,28 | 1 | 8,99 | 1 | |||||
PRO Hoeilaart | - | - | - | - | - | - | 14,77 | 2 | ||||||
Totaal stemmen | 5676 | 5997 | 6046 | 6010 | 6196 | 6341 | 6362 | |||||||
Opkomst % | 93,74 | 92,62 | 91,39 | 92,95 | 90,43 | |||||||||
Blanco en ongeldig % | 2,85 | 4,4 | 3,36 | 3,03 | 4,74 | 3,60 | 2,40 |
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt
De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
Bezienswaardigheden
![]() |
- Bosmuseum Jan van Ruusbroec
- Het Zoniënwoud
- Neo-romaanse Sint-Clemenskerk van 1870-1874
- Kasteel de Man, het huidige gemeentehuis.
- Serristenvilla's uit de jaren 1920
- Smeyberghoeve
- Het oude molenhuis van de Priorij van Groenendaal
-
Gemeentehuis van Hoeilaart
-
Voormalig tramstation van Hoeilaart met het Nerobeeld
-
Sint-Clemenskerk
Natuur
Het Zoniënwoud maakt het grootste deel uit van het grondgebied. Volgens de Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie was op 1 januari 2011 1.142 hectare of 56% van het grondgebied bosgebied. Hierdoor is het het bosrijkste gebied in Vlaanderen. Op nationaal vlak staat het op de 32ste plaats.[4] Een telling van Natuurpunt[5] die niet het 'bos-' maar 'het natuurareaal' inventariseerde wijst Hoeilaart ook aan als 'meest natuurrijke gemeente van Vlaanderen' met bijna 58% natuur.
Cultuur
Bijnaam
Inwoners van de gemeente worden Hoeilanders of Doenders genoemd. Het woord Doender komt uit het Hoeilaarts dialect waarin het woord doen vaker voorkomt in vergelijking met andere dialecten.
Wapenschild
De schepenraad van Hoeilaart bestond reeds in 1246. De schepenen gebruiken van 1337 af een klein zegel versierd met een uitgerukte boom, waarvan de stam zich splitst in drie dichtbebladerde takken en op wiens stam het schildje voorkwam van de Brabant-Limburg met vier leeuwen.
Het wapenschild van Hoeilaart verwijst dus duidelijk naar een dorp dat op het woud gewonnen werd en dat deel uitmaakte van het toenmalige hertogdom Brabant, waar door Jan I, hertog van Brabant, als gevolg van zijn overwinning in de Slag bij Woeringen (1288) Limburg was bijgevoegd.[6]
Druiventeelt
Hoeilaart noemt men ook weleens 'het glazen dorp' vanwege de grootschalige teelt van druiven die er tot in de tweede helft van de twintigste eeuw in verwarmde serres (kassen) gedaan werd. In 1865 introduceerde Felix Sohie deze manier van telen die de gemeente zeer welvarend maakte. Totdat in de jaren zestig van de twintigste eeuw goedkope druiven uit zuidelijke EG-landen de wereldberoemde Belgische tafeldruif bijna volledig uit de markt drukten. In 1910 telde Hoeilaart 5.176 druivenserres, eind jaren 50 liep dat aantal op tot ruim 13.000. Er zijn in Hoeilaart en omgeving nog enkele tientallen druiventelers actief. Hun tafeldruif is sinds 2008 een erkend streekproduct. Hoeilaartse trossen mogen het EU-label Beschermde oorsprongsbenaming dragen. Het Druivenfestival van Hoeilaart, ieder jaar in het 3e weekend van september houdt de herinnering daaraan in leven. Tijdens het festival worden de druiven in het gemeentehuis van Hoeilaart tentoongesteld en gekeurd.
Kaastaart
Aan de vooravond van het Druivenfestival is er een kaastaartenwedstrijd waarmee Hoeilanders de traditie van deze kermistaart in ere houden. Ook de chiro organiseert een kaastaartenfestival op de binnenkoer van de kasteelhoeve. De kaastaart werd vroeger in de Druivenstreek thuis bereid. Wie niet over een oven beschikte kon hem bij een van de dorpsbakkers laten afbakken. Ook nu is het naar verluidt[7] nog steeds hun meest verkochte taart.
Zo’n kaastaart (van max. 4 cm hoog) bestaat uit een gistdeegbodem, een laagje appelmoes, een vulling van plattekaas (kwark), ei, amandel, gemalen macaron en rum. De goudgele taart heeft na het bakken een donkere buitenrand en vertoont meestal een barst. Een “goei kijs-toet” is in de volksmond “dun van leer en dik van smeer”.
Sport
In de gemeente speelt voetbalclub ERC Hoeilaart, die bij de KBVB is aangesloten. De club ontstond uit de fusie van KRC Hoeilaart en Eendracht Hoeilaart, dat ooit een seizoen in de nationale reeksen speelde.
Hoeilaart beschikt ook over een hockeyclub: ISCA en een tennisclub: TC De Jonge Wingerd. Verschillende dansgroepen hebben hun vaste stek in het GC Felix Sohie en de Sporthal: Soulstep Dance Crew, X-Plosion Dance, ballet (Academie voor Podiumkunsten Hoeilaart) en de Gympies. Deze laatste is een dans- en turnclub. Er is een groot aanbod gevechtssporten die doorgaan in de Sporthal.
Verkeer en vervoer
Openbaar vervoer
Busnetwerk
Midden doorheen de gemeente lopen buslijn 830 Groenendaal - Overijse - Tervuren - Sterrebeek - Luchthaven van Zaventem en buslijn 395 Groenendaal - Overijse - Leuven (station) van De Lijn. Noord-zuid loopt buslijn 348 La Hulpe - Overijse Maleizen - Etterbeek (station). De ritten van De Lijn zijn binnen Hoeilaart gratis voor inwoners die een speciale buskaart hebben opgehaald bij de gemeente. Ook de Waalse TEC heeft een buslijn (366 Brussel Flageyplein - Rixensart - Court-Saint-Étienne) die aan de achterzijde van het station van Groenendaal stopt.
Spoorwegen
Hoeilaart ligt lang spoorlijn 161 en heeft twee haltes: Hoeilaart en Groenendaal. Bussen 830 en 395 beginnen/eindigen aan het station van Groenendaal. Vroeger heeft vanaf station Groenendaal een buurtspoorweg gereden tot Overijse.
Wegennet
De R0 en de N275 doorsnijden in Hoeilaart het Zoniënwoud. Vanuit het noorden is de woonkern bereikbaar via de E411.
Bekende inwoners
De bekendste inwoner van Hoeilaart was Jan van Ruusbroec (1293-1381), een van de grootste mystici van de zuidelijke Nederlanden. Andere bekende inwoners zijn:
- Armand Pien (1920-2003), voormalig weerman op de BRT en televisie-icoon. Een planetoïde van 13 km diameter is naar hem vernoemd: 2816 Pien
- William van Laeken (1945), voormalig televisiepresentator
- André Bialek (1947), zanger
- Jaak Pijpen (1952), televisiepersoonlijkheid, advocaat, uitgever en politicus
- Serge Muyldermans (1955), bioloog
- Eloi Glorieux (1960), voormalig politicus
Ereburgers
- Albert Michiels, (postuum) oprichter Jazz Hoeilaart
- Marc Sleen (1922), striptekenaar (diens stripheld Nero heeft een standbeeld bij het voormalige tramstation en woont sinds het album De Verschrikkelijke Tweeling uit 1991 in Hoeilaart)
- Steven Laureys, neuroloog
Trivia
- Voor de opnames voor de Ketnetserie Elfenheuvel werd gebruikgemaakt van de feestzaal "Het Lindenhof" en nog enkele locaties in de gemeente.[8]
- Rond 1800 bestond de gemeenteraad enkel uit beenhouwers, een beroepsgroep die 80 procent van de Brusselse vleesmarkt bevoorraadde.
- Hoeilaart was de voorlaatste Vlaamse gemeente met een eigen waterdienst. (De gemeenteraad heeft op 24 oktober 2013 zijn waterbedrijf per 1 januari 2014 verkocht aan De Watergroep.)
- Hoeilaart is in 2011 een jumelage aangegaan met de Italiaanse gemeente Valtournenche.
- Hoeilaart is sinds 2011 erkend als FairTradeGemeente.
- De zwarte Belgische herdershond Groenendaeler is genoemd naar de Hoeilaartse woonwijk Groenendaal.
- Hoeilaart schafte in 2017 de hondenbelasting af. Het was een van de laatste drie gemeentes die deze belastingen hieven.
Externe link
Zie ook de categorie met mediabestanden in verband met Hoeilaart op Wikimedia Commons.
![]() | Gemeenten in de provincie Vlaams-Brabant | ![]() |
---|
Aarschot · Affligem · Asse · Beersel · Begijnendijk · Bekkevoort · Bertem · Bever · Bierbeek · Boortmeerbeek · Boutersem · Diest · Dilbeek · Drogenbos · Galmaarden · Geetbets · Glabbeek · Gooik · Grimbergen · Haacht · Halle · Herent · Herne · Hoegaarden · Hoeilaart · Holsbeek · Huldenberg · Kampenhout · Kapelle-op-den-Bos · Keerbergen · Kortenaken · Kortenberg · Kraainem · Landen · Lennik · Leuven · Liedekerke · Linkebeek · Linter · Londerzeel · Lubbeek · Machelen · Meise · Merchtem · Opwijk · Oud-Heverlee · Overijse · Pepingen · Roosdaal · Rotselaar · Scherpenheuvel-Zichem · Sint-Genesius-Rode · Sint-Pieters-Leeuw · Steenokkerzeel · Ternat · Tervuren · Tielt-Winge · Tienen · Tremelo · Vilvoorde · Wemmel · Wezembeek-Oppem · Zaventem · Zemst · Zoutleeuw |