Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Israël en apartheid: verschil tussen versies
(https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Isra%C3%ABlische_apartheid&oldid=61145991 18 feb 2022 -e- Wickey 18 feb 2022) |
(https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Isra%C3%ABlische_apartheid&oldid=62164981 1 jun 2022 Wickey) |
||
Regel 1: | Regel 1: | ||
[[Bestand:Israeli Apartheid Week 2009 poster.jpg|miniatuur|150px|Poster van de [[BDS-beweging]]]] | |||
'''Israëlische apartheid''' is een vorm van [[Apartheid (internationaal recht)|apartheid]] in [[Israël]] en de [[door Israël bezette gebieden]], die volgens de [[BDS-beweging]] en mensenrechtenorganisaties door de staat Israël is gecreëerd en in stand wordt gehouden. Volgens de beschuldigingen is het vermeende doel hiervan in het door Israël controleerde gebied een Joodse dominantie over de niet-Joodse bevolking te handhaven en de niet-Joodse cultuur te onderdrukken. | '''Israëlische apartheid''' is een vorm van [[Apartheid (internationaal recht)|apartheid]] in [[Israël]] en de [[door Israël bezette gebieden]], die volgens de [[BDS-beweging]] en mensenrechtenorganisaties door de staat Israël is gecreëerd en in stand wordt gehouden. Volgens de beschuldigingen is het vermeende doel hiervan in het door Israël controleerde gebied een Joodse dominantie over de niet-Joodse bevolking te handhaven en de niet-Joodse cultuur te onderdrukken. | ||
Regel 7: | Regel 8: | ||
De apartheid waarvan Israël wordt beschuldigd beslaat alle facetten van het dagelijks leven, van het wettelijk bevoordelen van Joden en toepassen van een apart juridisch systeem voor de Palestijnen, tot het bouwen van illegale [[Israëlische nederzetting|Joodse nederzettingen]] en de [[Israëlische Westoeverbarrière|Westoeverbarrière]] in bezet gebied, het onderdrukken van het verzet tegen kolonisatie en het verdrijven van Palestijnen van hun land en uit hun huizen in [[Palestina (staat)|Palestina]], inclusief Oost-Jeruzalem. Ook de [[rassensegregatie|segregatie]] van [[Gazastrook|Gaza]] door een Israëlische militaire blokkade – waardoor deze is veranderd in wat vaak wordt genoemd "de grootste openlucht-gevangenis ter wereld" – wordt als apartheid gezien. HRW noemt dit laatste het een geïnstitutioneerde "politiek van scheiding" tussen Gaza en Westoever. | De apartheid waarvan Israël wordt beschuldigd beslaat alle facetten van het dagelijks leven, van het wettelijk bevoordelen van Joden en toepassen van een apart juridisch systeem voor de Palestijnen, tot het bouwen van illegale [[Israëlische nederzetting|Joodse nederzettingen]] en de [[Israëlische Westoeverbarrière|Westoeverbarrière]] in bezet gebied, het onderdrukken van het verzet tegen kolonisatie en het verdrijven van Palestijnen van hun land en uit hun huizen in [[Palestina (staat)|Palestina]], inclusief Oost-Jeruzalem. Ook de [[rassensegregatie|segregatie]] van [[Gazastrook|Gaza]] door een Israëlische militaire blokkade – waardoor deze is veranderd in wat vaak wordt genoemd "de grootste openlucht-gevangenis ter wereld" – wordt als apartheid gezien. HRW noemt dit laatste het een geïnstitutioneerde "politiek van scheiding" tussen Gaza en Westoever. | ||
De apartheidsideologie is in de 20ste eeuw ontwikkeld onder de [[apartheid in Zuid-Afrika]]. Volgens het [[Apartheid (internationaal recht)|internationaal recht]] is apartheid een [[misdaad tegen de menselijkheid]]. Eerder werden ook al andere landen van apartheid beschuldigd. | De apartheidsideologie is in de 20ste eeuw ontwikkeld onder de [[apartheid in Zuid-Afrika]]. Volgens het [[Apartheid (internationaal recht)|internationaal recht]] is apartheid een [[misdaad tegen de menselijkheid]]. Eerder werden ook al andere landen van apartheid beschuldigd. | ||
== Achtergrond == | == Achtergrond == | ||
Regel 14: | Regel 15: | ||
Of via de website van wetten.overheid (tweetalig): [https://wetten.overheid.nl/BWBV0001489/2017-09-23#Verdrag_2_Verdragtekst_Deel2_Artikel6 Nederlandse tekst]. [https://web.archive.org/web/20220103091645/https://www.icc-cpi.int/resource-library/Documents/RS-Eng.pdf Gearchiveerd] op 3 januari 2022.</ref> Bij hedendaagse apartheid gaat het om het bewust in stand houden van dominantie van één etnische groep over andere groepen middels een systeem van politieke en militaire macht en wetgeving. Het staat gelijk aan institutioneel [[racisme]]. | Of via de website van wetten.overheid (tweetalig): [https://wetten.overheid.nl/BWBV0001489/2017-09-23#Verdrag_2_Verdragtekst_Deel2_Artikel6 Nederlandse tekst]. [https://web.archive.org/web/20220103091645/https://www.icc-cpi.int/resource-library/Documents/RS-Eng.pdf Gearchiveerd] op 3 januari 2022.</ref> Bij hedendaagse apartheid gaat het om het bewust in stand houden van dominantie van één etnische groep over andere groepen middels een systeem van politieke en militaire macht en wetgeving. Het staat gelijk aan institutioneel [[racisme]]. | ||
Eerder hadden Amnesty en HRW ook al de situatie in [[Myanmar]] betreffende de [[Rohingya (volk)|Rohingyas]] als apartheid bestempeld. HRW heeft ook nog andere landen beschuldigd van misdaden tegen de menselijkheid waar etnische groepen werden vervolgd, zoals in Irak de [[Koerden]] en in Rwanda de [[Tutsi]]'s. De organisaties willen Israël noch met Zuid-Afrikaanse apartheid, noch met die in andere landen vergelijken.<ref name="hrw_faq_threshold-2021"/><ref name="amnesty_faq_apartheid-2022"/> Internationaal wordt ook China van apartheid beschuldigd vanwege de onderdrukking van de oorspronkelijke bevolkingen van [[Tibet]] en [[Xinjiang]] door de dominerende [[Han-Chinezen]]. In de laatstgenoemde regio gaat het om de systematische onderdrukking van de [[Oeigoeren]]. | Eerder hadden Amnesty en HRW ook al de situatie in [[Myanmar]] betreffende de [[Rohingya (volk)|Rohingyas]] als apartheid bestempeld. HRW heeft ook nog andere landen beschuldigd van misdaden tegen de menselijkheid waar etnische groepen werden vervolgd, zoals in Irak de [[Koerden]] en in Rwanda de [[Tutsi]]'s. De organisaties willen Israël noch met Zuid-Afrikaanse apartheid, noch met die in andere landen vergelijken.<ref name="hrw_faq_threshold-2021"/><ref name="amnesty_faq_apartheid-2022"/> Internationaal wordt ook China van apartheid beschuldigd vanwege de onderdrukking van de oorspronkelijke bevolkingen van [[Tibet (gebied)|Tibet]] en [[Xinjiang]] door de dominerende [[Han-Chinezen]]. In de laatstgenoemde regio gaat het om de systematische onderdrukking van de [[Oeigoeren]]. | ||
== Beschuldigingen == | == Beschuldigingen == | ||
In november 2019 zond een achttal, meest Palestijnse, organisaties voor mensenrechten een rapport naar de VN-organisatie [[Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie|"Committee on the Elimination of Racial Discrimination"]] (CERD). Hierin wordt uitvoerig beschreven op grond waarvan zij vinden dat Israël voldoet aan de internationale definitie van apartheid. Zij spreken van een "geïnstitutionaliseerd regime van systematische dominantie en onderdrukking van het [[Palestijnse volk]] als geheel, inclusief de Palestijnse burgers van Israël, die in de [[bezette Palestijnse gebieden]] en [[Palestijnse vluchtelingen]] en bannelingen". Beschreven wordt de manier waarop zij menen dat deze apartheid in stand wordt gehouden.<ref name="report_apartheid_cerd">[https://www.alhaq.org/advocacy/16183.html ''Palestinian, regional, and international groups submit report on Israeli apartheid to UN Committee on the Elimination of Racial Discrimination''.] Al-Haq, 12 nov 2019. [https://www.alhaq.org/cached_uploads/download/2019/11/12/joint-parallel-report-to-cerd-on-israel-s-17th-19th-periodic-reports-10-november-2019-final-1573563352.pdf Het rapport] (8,7 MB)</ref> | In november 2019 zond een achttal, meest Palestijnse, organisaties voor mensenrechten een rapport naar de VN-organisatie [[Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie|"Committee on the Elimination of Racial Discrimination"]] (CERD). Hierin wordt uitvoerig beschreven op grond waarvan zij vinden dat Israël voldoet aan de internationale definitie van apartheid. Zij spreken van een "geïnstitutionaliseerd regime van systematische dominantie en onderdrukking van het [[Palestijnse volk]] als geheel, inclusief de Palestijnse burgers van Israël, die in de [[bezette Palestijnse gebieden]] en [[Palestijnse vluchtelingen]] en bannelingen". Beschreven wordt de manier waarop zij menen dat deze apartheid in stand wordt gehouden.<ref name="report_apartheid_cerd">[https://www.alhaq.org/advocacy/16183.html ''Palestinian, regional, and international groups submit report on Israeli apartheid to UN Committee on the Elimination of Racial Discrimination''.] Al-Haq, 12 nov 2019. [https://www.alhaq.org/cached_uploads/download/2019/11/12/joint-parallel-report-to-cerd-on-israel-s-17th-19th-periodic-reports-10-november-2019-final-1573563352.pdf Het rapport] (8,7 MB)</ref> | ||
In juni 2020 noemden 47 mensenrechten-experts van de VN Israël's annexatieplannen voor de [[Westelijke Jordaanoever]] "een visie van een 21ste eeuwse apartheid": "twee volkeren levend in hetzelfde gebied, geregeerd door een en dezelfde staat, maar met diepgaand ongelijke rechten". Aanleiding was het plan van [[Benjamin Netanyahu]] om de [[Israëlische nederzetting|Joodse nederzettingen]] te annexeren en zo officeel tot Israëlisch grondgebied te verklaren. Een derde van de Westoever zou daarmee exclusief Joods worden.<ref name="annexation_condemned_bbc">[https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-53062134 ''Israel's West Bank annexation plan condemned by UN experts'']. BBC, 16 juni 2020</ref> | In juni 2020 noemden 47 mensenrechten-experts van de VN Israël's annexatieplannen voor de [[Westelijke Jordaanoever]] "een visie van een 21ste eeuwse apartheid": "twee volkeren levend in hetzelfde gebied, geregeerd door een en dezelfde staat, maar met diepgaand ongelijke rechten". Aanleiding was het plan van [[Benjamin Netanyahu]] om de [[Israëlische nederzetting|Joodse nederzettingen]] te annexeren en zo officeel tot Israëlisch grondgebied te verklaren. Een derde van de Westoever zou daarmee exclusief Joods worden.<ref name="annexation_condemned_bbc">[https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-53062134 ''Israel's West Bank annexation plan condemned by UN experts'']. BBC, 16 juni 2020</ref> | ||
De in juridische zaken gespecialiseerde Israëlische organisatie [[Yesh Din]] publiceerde in juli 2020 een paper met een juridische onderbouwing van de stellingname dat Israël zich volgens internationaal recht schuldig maakt aan de misdaad van apartheid op de bezette Westoever.<ref name="legal_opinion_yesh_din">[https://s3-eu-west-1.amazonaws.com/files.yesh-din.org/Apartheid+2020/Apartheid+ENG.pdf ''The Israeli Occupation of the West Bank and the Crime of Apartheid: Legal Opinion''.] Yesh Din, juni 2020. | De in juridische zaken gespecialiseerde Israëlische organisatie [[Yesh Din]] publiceerde in juli 2020 een paper met een juridische onderbouwing van de stellingname dat Israël zich volgens internationaal recht schuldig maakt aan de misdaad van apartheid op de bezette Westoever.<ref name="legal_opinion_yesh_din">[https://s3-eu-west-1.amazonaws.com/files.yesh-din.org/Apartheid+2020/Apartheid+ENG.pdf ''The Israeli Occupation of the West Bank and the Crime of Apartheid: Legal Opinion''.] Yesh Din, juni 2020. | ||
[https://www.yesh-din.org/en/the-occupation-of-the-west-bank-and-the-crime-of-apartheid-legal-opinion/ via]</ref> De woordvoerder van Yesh Din verklaarde dat in het geval noch een [[twee-staten-oplossing]], noch een [[een-staat-oplossing]] mogelijk is, er automatisch sprake is van apartheid.<ref name="interview_sfard_2020">Toelichting Yesh Din's Michael Sfard in interview: [https://www.972mag.com/michael-sfard-yesh-din-apartheid/ ''‘An illegitimate regime’: How a top rights group shed Israeli myths to recognize apartheid'']. +972 Magazine, 9 juli 2020</ref> | [https://www.yesh-din.org/en/the-occupation-of-the-west-bank-and-the-crime-of-apartheid-legal-opinion/ via]</ref> De woordvoerder van Yesh Din verklaarde dat in het geval noch een [[twee-staten-oplossing]], noch een [[een-staat-oplossing]] mogelijk is, er automatisch sprake is van apartheid.<ref name="interview_sfard_2020">Toelichting Yesh Din's Michael Sfard in interview: [https://www.972mag.com/michael-sfard-yesh-din-apartheid/ ''‘An illegitimate regime’: How a top rights group shed Israeli myths to recognize apartheid'']. +972 Magazine, 9 juli 2020</ref> | ||
[[Bestand:Control status of the West Bank as per the Oslo Accords.svg|miniatuur|Versnipperde [[Westoever]] volgens de [[Oslo-akkoorden]], met alleen (formeel) de groene gebieden onder Palestijnse controle.]] | |||
In een stellingname verklaarde de Israëlische mensenrechtenorganisatie [[B'Tselem]] in januari 2021, dat het niet correct is om nog langer onderscheid te maken tussen het regime in Israël zelf en dat in de [[door Israël bezette gebieden]] en dat er sprake is van één apartheidsregime tussen de rivier de [[Jordaan (rivier)|Jordaan]] en de [[Middellandse Zee]], waar alle Palestijnen worden behandeld als inferieur aan de Joden, en de Palestijnen in Israël slechts één van de groepen (inferieure) Palestijnen vormen waarin zij zijn onderverdeeld. Aan de andere kant worden de [[Israëlische nederzetting|kolonisten]] in bezet gebied precies hetzelfde behandeld als de (superieure) Joden in Israël.<ref name="this-apartheid-btselem-2021">[https://www.btselem.org/publications/fulltext/202101_this_is_apartheid ''A regime of Jewish supremacy from the Jordan River to the Mediterranean Sea: This is apartheid'']. B'Tselem, 12 jan 2021.<br>"The Israeli regime’s rationale, and the measures used to implement it, are reminiscent of the South African regime that sought to preserve the supremacy of white citizens, in part through partitioning the population into classes and sub-classes and ascribing different rights to each. [...] The Israeli regime does not have to declare itself an apartheid regime to be defined as such, nor is it relevant that representatives of the state broadly proclaim it a democracy. What defines apartheid is not statements but practice."<br> | In een stellingname verklaarde de Israëlische mensenrechtenorganisatie [[B'Tselem]] in januari 2021, dat het niet correct is om nog langer onderscheid te maken tussen het regime in Israël zelf en dat in de [[door Israël bezette gebieden]] en dat er sprake is van één apartheidsregime tussen de rivier de [[Jordaan (rivier)|Jordaan]] en de [[Middellandse Zee]], waar alle Palestijnen worden behandeld als inferieur aan de Joden, en de Palestijnen in Israël slechts één van de groepen (inferieure) Palestijnen vormen waarin zij zijn onderverdeeld. Aan de andere kant worden de [[Israëlische nederzetting|kolonisten]] in bezet gebied precies hetzelfde behandeld als de (superieure) Joden in Israël.<ref name="this-apartheid-btselem-2021">[https://www.btselem.org/publications/fulltext/202101_this_is_apartheid ''A regime of Jewish supremacy from the Jordan River to the Mediterranean Sea: This is apartheid'']. B'Tselem, 12 jan 2021.<br>"The Israeli regime’s rationale, and the measures used to implement it, are reminiscent of the South African regime that sought to preserve the supremacy of white citizens, in part through partitioning the population into classes and sub-classes and ascribing different rights to each. [...] The Israeli regime does not have to declare itself an apartheid regime to be defined as such, nor is it relevant that representatives of the state broadly proclaim it a democracy. What defines apartheid is not statements but practice."<br> | ||
[https://bdsnederland.nl/btselem-een-regime-van-joodse-suprematie-van-jordaan-tot-middellandse-zee-dit-is-apartheid/ Nederlandse vertaling]</ref> | [https://bdsnederland.nl/btselem-een-regime-van-joodse-suprematie-van-jordaan-tot-middellandse-zee-dit-is-apartheid/ Nederlandse vertaling]</ref> | ||
B'Tselem, die opkomt voor de rechten van Palestijnen in [[Palestina (staat)|Palestina]], heeft vanaf haar oprichting in 1989 altijd een strikt onderscheid gemaakt tussen het soevereine grondgebied van Israël en de Bezette gebieden. Dit was in lijn met het algemeen geaccepteerde paradigma dat Israël enerzijds en de Bezette gebieden aan de andere kant van de [[Groene Lijn (grens)|Groene Lijn]] twee verschillende entiteiten zijn.<ref name="noy-2021">[https://www.972mag.com/btselem-israel-apartheid-supremacy/ ''Why B'Tselem is calling Israel an apartheid regime, from the river to the sea''.] Orly Noy (bestuurslid van B'Tselem), +972 Magazine, 12 jan 2021</ref> In 2016 stopte de organisatie al met het indienen van klachten tegen militairen die zich schuldig maakten aan rechtenschendingen, omdat deze klachten in de praktijk geen enkel effect hadden. Hiermee wilde zij meer vrijheid creëren om de werkelijke aard van de bezetting te kunnen blootleggen en ook een signaal af te geven betreffende de rechteloosheid van de Palestijnen.<ref name="interview_sfard_2020"/> | B'Tselem, die opkomt voor de rechten van Palestijnen in [[Palestina (staat)|Palestina]], heeft vanaf haar oprichting in 1989 altijd een strikt onderscheid gemaakt tussen het soevereine grondgebied van Israël en de Bezette gebieden. Dit was in lijn met het algemeen geaccepteerde paradigma dat Israël enerzijds en de Bezette gebieden aan de andere kant van de [[Groene Lijn (grens)|Groene Lijn]] twee verschillende entiteiten zijn.<ref name="noy-2021">[https://www.972mag.com/btselem-israel-apartheid-supremacy/ ''Why B'Tselem is calling Israel an apartheid regime, from the river to the sea''.] Orly Noy (bestuurslid van B'Tselem), +972 Magazine, 12 jan 2021</ref> In 2016 stopte de organisatie al met het indienen van klachten tegen militairen die zich schuldig maakten aan rechtenschendingen, omdat deze klachten in de praktijk geen enkel effect hadden. Hiermee wilde zij meer vrijheid creëren om de werkelijke aard van de bezetting te kunnen blootleggen en ook een signaal af te geven betreffende de rechteloosheid van de Palestijnen.<ref name="interview_sfard_2020"/> | ||
Met het aannemen van de term apartheid werd een taboe in Israël doorbroken, | Met het aannemen van de term apartheid werd een taboe in Israël doorbroken, daar deze term zelfs onder Israëlische critici werd vermeden. Aanleiding voor de gewijzigde opstelling in 2021 waren het aannemen van de [[Wet op de Natiestaat|"nation-state of the Jewish people"]]-wet uit 2018, die Israël tot exclusief een staat voor Joden verklaart en de Arabische bevolking tot tweederangs burgers degradeert, en ten tweede het plan van Netanyahu om een derde van de Westoever te annexeren en te bestemmen voor Joodse nederzettingen. Met deze annexatie zou de [[twee-staten-oplossing]] met de vorming van een zelfstandige Palestijnse staat definitief onmogelijk worden.<ref name="leading_israeli_toi-2021">[https://www.timesofisrael.com/leading-israeli-rights-group-to-henceforth-refer-to-country-as-apartheid-state/ ''Leading Israeli rights group to henceforth refer to country as ‘apartheid’ state''.] Times of Israel, 13 jan 2021</ref> | ||
B'Tselem zegt dat de Israëlische politiek is ontworpen om "Joodse suprematie" in het hele gebied te vestigen.<ref name="amnesty_joins_apartheid-2022">[https://www.france24.com/en/live-news/20220201-amnesty-joins-other-rights-group-in-condemning-israeli-apartheid ''Amnesty joins other rights group in condemning Israeli 'apartheid'.''] AFP/France24, 1 feb 2022</ref> In haar rapport van 2021 onderscheidt B'Tselem vier gebieden: Soeverein Israëlisch gebied, bezet [[Oost-Jeruzalem]], de rest van de Westoever en de Gazastrook. In elk van de gebieden hebben de Palestijnen verschillende rechten, die echter allemaal inferieur zijn ten opzichte van die van Joden. Hierover zegt ze: | B'Tselem zegt dat de Israëlische politiek is ontworpen om "Joodse suprematie" in het hele gebied te vestigen.<ref name="amnesty_joins_apartheid-2022">[https://www.france24.com/en/live-news/20220201-amnesty-joins-other-rights-group-in-condemning-israeli-apartheid ''Amnesty joins other rights group in condemning Israeli 'apartheid'.''] AFP/France24, 1 feb 2022</ref> In haar rapport van 2021 onderscheidt B'Tselem vier gebieden: Soeverein Israëlisch gebied, bezet [[Oost-Jeruzalem]], de rest van de Westoever en de Gazastrook. In elk van de gebieden hebben de Palestijnen verschillende rechten, die echter allemaal inferieur zijn ten opzichte van die van Joden. Hierover zegt ze: | ||
Regel 35: | Regel 37: | ||
Vertaling: "Het doel van Joodse suprematie wordt in ieder gebied verschillend vormgegeven, en de vormen van ongelijkheid waarin dit resulteert verschillen: … Nochtans zijn dit variaties op het feit dat alle Palestijnen die leven onder Israëlisch bestuur worden behandeld als inferieur in rechten en status aan Joden die in precies hetzelfde gebied wonen."<ref name="this-apartheid-btselem-2021"/> Israël is ''de facto'' soeverein in elk van de vier gebieden en vestigt in elk een verschillende vorm van Joodse suprematie.<ref name="noy-2021"/> | Vertaling: "Het doel van Joodse suprematie wordt in ieder gebied verschillend vormgegeven, en de vormen van ongelijkheid waarin dit resulteert verschillen: … Nochtans zijn dit variaties op het feit dat alle Palestijnen die leven onder Israëlisch bestuur worden behandeld als inferieur in rechten en status aan Joden die in precies hetzelfde gebied wonen."<ref name="this-apartheid-btselem-2021"/> Israël is ''de facto'' soeverein in elk van de vier gebieden en vestigt in elk een verschillende vorm van Joodse suprematie.<ref name="noy-2021"/> | ||
In april 2021 kwam ook [[Human Rights Watch]] tot de conclusie dat Israël een apartheidssysteem hanteert in Palestina, inclusief Oost-Jeruzalem en [[Gazastrook|Gaza]]. Ze benadrukt dat Israël de vestiging van Joodse Israëli's in de Palestijnse gebieden heeft gefaciliteerd en het wettelijk een superieure status ten opzichte van de daar levende Palestijnen heeft gegeven. HRW roept Israël op om alle vormen van systematische dominantie, Joodse privileges en onderdrukking van Palestijnen op te heffen. Ook roept zij de [[Palestijnse Autoriteit]] op om de veiligheidscoördinatie met Israël te beëindigen. Deze wordt ook onder de Palestijnse bevolking breed gezien als collaboratie.<ref name="hrw_apartheid-vervolging-2021">[https://rightsforum.org/nieuws/human-rights-watch-israel-schuldig-aan-apartheid-en-vervolging/ ''Human Rights Watch: ‘Israël schuldig aan apartheid en vervolging’''.] The Rights Forum, 28 apr 2021</ref><ref name="hrw_rapport-threshold-2021">[https://www.hrw.org/report/2021/04/27/threshold-crossed/israeli-authorities-and-crimes-apartheid-and-persecution ''A Threshold Crossed —Israeli Authorities and the Crimes of Apartheid and Persecution''.] Human Rights Watch, 27 apr 2021</ref> | [[Bestand:Barrier Gate at Bilin Palestine.jpg|miniatuur|Toegangspoort op de Westoever voor de inwoners van [[Bil'in]]]] | ||
In april 2021 kwam ook [[Human Rights Watch]] tot de conclusie dat Israël een apartheidssysteem hanteert in Palestina, inclusief Oost-Jeruzalem en [[Gazastrook|Gaza]]. Ze benadrukt dat Israël de vestiging van Joodse Israëli's in de Palestijnse gebieden heeft gefaciliteerd en het wettelijk een superieure status ten opzichte van de daar levende Palestijnen heeft gegeven. HRW roept Israël op om alle vormen van systematische dominantie, Joodse privileges en onderdrukking van Palestijnen op te heffen. Ook roept zij de [[Palestijnse Autoriteit]] op om de veiligheidscoördinatie met Israël te beëindigen. Deze wordt ook onder de Palestijnse bevolking breed gezien als collaboratie.<ref name="hrw_apartheid-vervolging-2021">[https://rightsforum.org/nieuws/human-rights-watch-israel-schuldig-aan-apartheid-en-vervolging/ ''Human Rights Watch: ‘Israël schuldig aan apartheid en vervolging’''.] The Rights Forum, 28 apr 2021</ref><ref name="hrw_rapport-threshold-2021">[https://www.hrw.org/report/2021/04/27/threshold-crossed/israeli-authorities-and-crimes-apartheid-and-persecution ''A Threshold Crossed —Israeli Authorities and the Crimes of Apartheid and Persecution''.] Human Rights Watch, 27 apr 2021</ref> | |||
HRW zegt dat Israël zich schuldig maakt aan zowel apartheid als vervolging, beide een [[misdaad tegen de menselijkheid]]. Het rapport is gebaseerd op jarenlang onderzoek. HRW concludeert net als B'Tselem dat apartheid wordt uitgeoefend over het hele gebied dat Israël bestuurt, van de Jordaan tot aan de Middellandse Zee, maar wil het geen apartheidsstaat noemen, omdat deze term in het internationaal strafrecht niet is gedefinieerd. In dit recht is apartheid bovendien los van de oorspronkelijke [[apartheid in Zuid-Afrika]] gedefinieerd en daarom wordt de situatie in Israël niet met die in het vroegere Zuid-Afrika vergeleken.<ref name="hrw_faq_threshold-2021">[https://www.hrw.org/news/2021/04/27/qa-threshold-crossed ''Q&A: A Threshold Crossed''.] Human Rights Watch, 27 apr 2021</ref> | HRW zegt dat Israël zich schuldig maakt aan zowel apartheid als vervolging, beide een [[misdaad tegen de menselijkheid]]. Het rapport is gebaseerd op jarenlang onderzoek. HRW concludeert net als B'Tselem dat apartheid wordt uitgeoefend over het hele gebied dat Israël bestuurt, van de Jordaan tot aan de Middellandse Zee, maar wil het geen apartheidsstaat noemen, omdat deze term in het internationaal strafrecht niet is gedefinieerd. In dit recht is apartheid bovendien los van de oorspronkelijke [[apartheid in Zuid-Afrika]] gedefinieerd en daarom wordt de situatie in Israël niet met die in het vroegere Zuid-Afrika vergeleken.<ref name="hrw_faq_threshold-2021">[https://www.hrw.org/news/2021/04/27/qa-threshold-crossed ''Q&A: A Threshold Crossed''.] Human Rights Watch, 27 apr 2021</ref> | ||
[[Bestand:Huwwara Checkpoint July 2005.jpg|miniatuur|Huwwara Checkpoint, 2005. Een van de vier checkpoints aan de rand van [[Nablus]] waar de Palestijnen door heen moeten om de stad te kunnen verlaten.]] | |||
[[Amnesty International]] volgde in februari 2022 met haar rapport ''Israel’s Apartheid against Palestinians: Cruel System of Domination and Crime against Humanity''.<ref name="amnesty_apartheid-domination-2022">[https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2022/02/MDE1551412022ENGLISH.pdf ''Israel’s Apartheid against Palestinians: Cruel System of Domination and Crime against Humanity''.] Amnesty International, 1 feb 2022 (4,6MB). | [[Amnesty International]] volgde in februari 2022 met haar rapport ''Israel’s Apartheid against Palestinians: Cruel System of Domination and Crime against Humanity''.<ref name="amnesty_apartheid-domination-2022">[https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2022/02/MDE1551412022ENGLISH.pdf ''Israel’s Apartheid against Palestinians: Cruel System of Domination and Crime against Humanity''.] Amnesty International, 1 feb 2022 (4,6MB). | ||
[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/02/israels-apartheid-against-palestinians-a-cruel-system-of-domination-and-a-crime-against-humanity/ Via]</ref> Israël's politiek en wetgeving is ook volgens Amnesty gericht op het behouden van een Joodse meerderheid en maximale Joodse controle over land ten koste van Palestijnen, daarbij gebruik makend van een systeem van onderdrukking en dominantie.<ref name="amnesty_faq_apartheid-2022"/> AI vergelijkt Israël's behandeling van de Palestijnen niet met de voormalige apartheid in Zuid-Afrika, maar zegt dat Israël's gedrag voldoet aan de criteria voor de definitie van apartheid in het internationaal recht.<ref name="amnesty_joins_apartheid-2022"/> | [https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/02/israels-apartheid-against-palestinians-a-cruel-system-of-domination-and-a-crime-against-humanity/ Via]</ref> Israël's politiek en wetgeving is ook volgens Amnesty gericht op het behouden van een Joodse meerderheid en maximale Joodse controle over land ten koste van Palestijnen, daarbij gebruik makend van een systeem van onderdrukking en dominantie.<ref name="amnesty_faq_apartheid-2022"/> AI vergelijkt Israël's behandeling van de Palestijnen niet met de voormalige apartheid in Zuid-Afrika, maar zegt dat Israël's gedrag voldoet aan de criteria voor de definitie van apartheid in het internationaal recht.<ref name="amnesty_joins_apartheid-2022"/> | ||
Regel 44: | Regel 48: | ||
Amnesty stelt in haar rapport: | Amnesty stelt in haar rapport: | ||
<blockquote>"Our report reveals the true extent of Israel’s apartheid regime. Whether they live in Gaza, East Jerusalem and the rest of the West Bank, or Israel itself, Palestinians are treated as an inferior racial group and systematically deprived of their rights. We found that Israel’s cruel policies of segregation, dispossession and exclusion across all territories under its control clearly amount to apartheid."</blockquote> | <blockquote>"Our report reveals the true extent of Israel’s apartheid regime. Whether they live in Gaza, East Jerusalem and the rest of the West Bank, or Israel itself, Palestinians are treated as an inferior racial group and systematically deprived of their rights. We found that Israel’s cruel policies of segregation, dispossession and exclusion across all territories under its control clearly amount to apartheid."</blockquote> | ||
Vertaling: "Ons rapport openbaart de ware omvang van Israël's apartheids-regime. Of zij nu leven in Gaza, Oost-Jeruzalem en de rest van de Westelijke Jordaanoever, of in Israël zelf, de Palestijnen worden behandeld als een inferieure raciale groep, systematisch beroofd van hun rechten. Wij bevonden dat Israël's gruwelijke politiek van [[segregatie]], verdrijving en uitsluiting, verspreid over alle gebieden onder zijn controle, duidelijk gelijk staan met apartheid."<ref name="amnesty_apartheid-domination-2022"/> | Vertaling: "Ons rapport openbaart de ware omvang van Israël's apartheids-regime. Of zij nu leven in Gaza, Oost-Jeruzalem en de rest van de Westelijke Jordaanoever, of in Israël zelf, de Palestijnen worden behandeld als een inferieure raciale groep, systematisch beroofd van hun rechten. Wij bevonden dat Israël's gruwelijke politiek van [[rassensegregatie|segregatie]], verdrijving en uitsluiting, verspreid over alle gebieden onder zijn controle, duidelijk gelijk staan met apartheid."<ref name="amnesty_apartheid-domination-2022"/> | ||
Amnesty beschouwt niet alleen de situatie binnen de grenzen van Israël en Palestina als apartheid, maar eveneens de behandeling van [[Palestijnse vluchtelingen]] in derde landen. Het rapport is gebaseerd op bijna 5 jaar onderzoek in Israëlische, buitenlandse en eigen documenten en rapporten en interviews met Palestijnen.<ref name="amnesty_faq_apartheid-2022">[https://www.amnesty.org/en/latest/research/2022/02/qa-israels-apartheid-against-palestinians-cruel-system-of-domination-and-crime-against-humanity/ ''Q&A: Israel’s Apartheid against Palestinians''.] Amnesty International, 1 feb 2022</ref> Amnesty roept het [[Internationaal Strafhof]] (ICC) op om apartheid mee te nemen in haar lopende onderzoek in de Bezette gebieden en roept alle staten op om daders van apartheid te berechten. | Amnesty beschouwt niet alleen de situatie binnen de grenzen van Israël en Palestina als apartheid, maar eveneens de behandeling van [[Palestijnse vluchtelingen]] in derde landen. Het rapport is gebaseerd op bijna 5 jaar onderzoek in Israëlische, buitenlandse en eigen documenten en rapporten en interviews met Palestijnen.<ref name="amnesty_faq_apartheid-2022">[https://www.amnesty.org/en/latest/research/2022/02/qa-israels-apartheid-against-palestinians-cruel-system-of-domination-and-crime-against-humanity/ ''Q&A: Israel’s Apartheid against Palestinians''.] Amnesty International, 1 feb 2022</ref> Amnesty roept het [[Internationaal Strafhof]] (ICC) op om apartheid mee te nemen in haar lopende onderzoek in de Bezette gebieden en roept alle staten op om daders van apartheid te berechten. | ||
Vijf predikanten van de [[Protestantse Kerk in Nederland]] verwezen in een open brief van mei 2021 naar Israël als een apartheidsstaat, met excuses aan het Palestijnse volk voor het meewerken door de Kerk aan "het in stand houden van de zonde van bezetting en onderdrukking", door verkondiging van "de onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël" en zo "de indruk te wekken dat God Israël meer liefheeft dan het Palestijnse volk".<ref name="excuus-kairos-2021">[https://kairos-sabeel.nl/excuus-aan-palestijnen/ ''Excuus aan Palestijnen'']. Kairos- Sabeel Nederland, 12 mei 2021.<br> | Vijf predikanten van de [[Protestantse Kerk in Nederland]] verwezen in een open brief van mei 2021 naar Israël als een apartheidsstaat, met excuses aan het Palestijnse volk voor het meewerken door de Kerk aan "het in stand houden van de zonde van bezetting en onderdrukking", door verkondiging van "de onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël" en zo "de indruk te wekken dat God Israël meer liefheeft dan het Palestijnse volk".<ref name="excuus-kairos-2021">[https://kairos-sabeel.nl/excuus-aan-palestijnen/ ''Excuus aan Palestijnen'']. Kairos- Sabeel Nederland, 12 mei 2021.<br> | ||
"Levend in een apartheidsstaat of lijdend onder bezetting worden Palestijnen beroofd van hun menselijke waardigheid. Land wordt stelselmatig geannexeerd, bewegingsvrijheid ingeperkt, terreur van Joodse kolonisten wordt gedoogd, Gaza wordt afgeknepen."</ref> | "Levend in een apartheidsstaat of lijdend onder bezetting worden Palestijnen beroofd van hun menselijke waardigheid. Land wordt stelselmatig geannexeerd, bewegingsvrijheid ingeperkt, terreur van Joodse kolonisten wordt gedoogd, Gaza wordt afgeknepen."</ref> | ||
In september 2021 kwam de [[European Coordination of Committees and Associations for Palestine]] (ECCP), een Europees netwerk van 42 organisaties, met een paper getiteld "Israel-Palestine: It is apartheid". Hierin werd nog eens het apartheidssysteem zoals het wordt gezien uitgelegd. De EU en zijn lidstaten wordt opgeroepen de misdaad van apartheid te erkennen, samenwerking te stoppen, druk op Israël uit te oefenen om zijn politiek te doen veranderen en het ICC te steunen in juridische stappen om Israël tot verantwoording te roepen.<ref name="eccp-2021">[http://www.eccpalestine.org/wp-content/uploads/2021/09/VER-2-ECCP-Apartheid-Posotion-Paper-Sept-2021.pdf ''Israel-Palestine: It is apartheid''.] ECCP, sep 2021. [https://rightsforum.org/nieuws/europese-oproep-aan-de-eu-en-lidstaten-pak-de-israelische-apartheid-aan/ via]</ref> | In september 2021 kwam de [[European Coordination of Committees and Associations for Palestine]] (ECCP), een Europees netwerk van 42 organisaties, met een paper getiteld "Israel-Palestine: It is apartheid". Hierin werd nog eens het apartheidssysteem zoals het wordt gezien uitgelegd. De EU en zijn lidstaten wordt opgeroepen de misdaad van apartheid te erkennen, samenwerking te stoppen, druk op Israël uit te oefenen om zijn politiek te doen veranderen en het ICC te steunen in juridische stappen om Israël tot verantwoording te roepen.<ref name="eccp-2021">[http://www.eccpalestine.org/wp-content/uploads/2021/09/VER-2-ECCP-Apartheid-Posotion-Paper-Sept-2021.pdf ''Israel-Palestine: It is apartheid''.] ECCP, sep 2021. [https://rightsforum.org/nieuws/europese-oproep-aan-de-eu-en-lidstaten-pak-de-israelische-apartheid-aan/ via]</ref> | ||
== | == Afwijzende reacties == | ||
[[Mark Regev]], de topadviseur van [[Benjamin Netanyahu]], noemde het net verschenen rapport van HRW in 2021 een "leugenachtige apartheids-smet die wijst op een organisatie die al jaren wordt geplaagd door een systematische anti-Israël houding". Het Ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat HRW een al lang bestaande anti-Israël-agenda heeft en al jaren een boycot tegen Israël propageert. De Israëlische ambassadeur in de VS [[Gilad Erdan]] noemde het rapport grenzend aan [[antisemitisme]].<ref name="rights_group_hits_nyt-2021">[https://www.nytimes.com/2021/04/27/world/middleeast/israel-apartheid-palestinians-hrw.html ''Rights Group Hits Israel With Explosive Charge: Apartheid''.] New York Times, 27 apr 2021</ref> | De Amerikaans-Joodse expert in 'internationaal recht' ''Eugene Kontorovich'', anti-BDS-activist en sinds 2013 zelf kolonist in de nederzetting Alon Shvut, noemde de verklaring van B'Tselem een soort antisemitistisch [[bloedsprookje]]. Hij vergeleek het met het stereotype "de Joden vermoordden Jezus". Volgens Kontorovich wordt Israël anders behandeld dan andere landen, omdat na Zuid-Afrika geen enkel ander land een apartheidsstaat is genoemd.<ref name="first_time_jp-2021">[https://www.jpost.com/israel-news/btselem-for-first-time-labels-israel-an-apartheid-state-655109 ''B'Tselem, for first time, labels Israel an apartheid state.''] Jerusalem Post, 12 jan 2021</ref> | ||
De journalist Seth Frantzman argumenteerde dat het gebied tussen Jordaan en Middellandse Zee is verdeeld over drie regeringen: Israël, de Palestijnse Autoriteit en Gaza. Hij noemde B'Tselem's beweringen een "onzinnig apartheids-bloedsprookje". Hij vergeleek Israël met landen als Maleisië, Pakistan en Turkije en schreef dat die dan dus ook apartheidsregimes hebben omdat die ook een groep voortrekken. Hij beweerde dat de joodse staat juist al decennia-lang heeft geprobeerd het regeren over de Palestijnen te beëindigen, de Hamasregering juist een apartheidsregering is en dat B'Tselem een sinistere agenda heeft om een [[een-staat-oplossing]] te realiseren.<ref name="franzman_jc-2021">[https://www.thejc.com/comment/opinion/b-tselem-s-israel-apartheid-accusation-masks-its-own-sinister-agenda-1.510647 ''B’Tselem's Israel 'apartheid' accusation masks its own sinister agenda.''] Jewish Chronicle, 14 jan 2021</ref> B'Tselem stelt echter juist dat de Bezette gebieden in werkelijkheid al geheel door Israël bestuurd worden en dat er reeds een een-staat-realiteit is ontstaan. | |||
[[Mark Regev]], de topadviseur van [[Benjamin Netanyahu]], noemde het net verschenen rapport van HRW in 2021 een "leugenachtige apartheids-smet die wijst op een organisatie die al jaren wordt geplaagd door een systematische anti-Israël houding". Het Ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat HRW een al lang bestaande anti-Israël-agenda heeft en al jaren een boycot tegen Israël propageert. De Israëlische ambassadeur in de VS [[Gilad Erdan]] noemde het rapport grenzend aan [[antisemitisme]].<ref name="rights_group_hits_nyt-2021">[https://www.nytimes.com/2021/04/27/world/middleeast/israel-apartheid-palestinians-hrw.html ''Rights Group Hits Israel With Explosive Charge: Apartheid''.] New York Times, 27 apr 2021</ref> | |||
In reactie op het rapport van Amnesty in 2022 zei het Israëlische Ministerie van Buitenlandse Zaken dat Amnesty dubbele standaarden gebruikt en demoniseert om Israël te delegitimeren (het bestaansrecht ontzegd). Volgens het Ministerie is AI berucht om zijn verdorven racisme en xenofobie. Het rapport werd antisemitisch genoemd. Minister [[Yair Lapid]] noemde Amnesty "geen mensenrechtenorganisatie, maar een radicale organisatie die leugens van terroristische organisaties verspreidt."<ref name="toi-blasts-2022">[https://www.timesofisrael.com/lapid-attacks-delusional-amnesty-uk-ahead-of-report-accusing-israel-of-apartheid/ ''Israel blasts Amnesty UK for ‘antisemitic’ report accusing it of apartheid''.] Times of Israel, 31 jan 2022</ref><ref name="fm_antisem_hz-2022">[https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-israel-says-upcoming-amnesty-repot-is-false-and-antisemitic-1.10580554 ''Foreign Ministry Says Upcoming Amnesty Report Accusing Israel of Apartheid Is 'Antisemitic'.''] Haaretz, 31 jan 2022<br> | In reactie op het rapport van Amnesty in 2022 zei het Israëlische Ministerie van Buitenlandse Zaken dat Amnesty dubbele standaarden gebruikt en demoniseert om Israël te delegitimeren (het bestaansrecht ontzegd). Volgens het Ministerie is AI berucht om zijn verdorven racisme en xenofobie. Het rapport werd antisemitisch genoemd. Minister [[Yair Lapid]] noemde Amnesty "geen mensenrechtenorganisatie, maar een radicale organisatie die leugens van terroristische organisaties verspreidt."<ref name="toi-blasts-2022">[https://www.timesofisrael.com/lapid-attacks-delusional-amnesty-uk-ahead-of-report-accusing-israel-of-apartheid/ ''Israel blasts Amnesty UK for ‘antisemitic’ report accusing it of apartheid''.] Times of Israel, 31 jan 2022</ref><ref name="fm_antisem_hz-2022">[https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-israel-says-upcoming-amnesty-repot-is-false-and-antisemitic-1.10580554 ''Foreign Ministry Says Upcoming Amnesty Report Accusing Israel of Apartheid Is 'Antisemitic'.''] Haaretz, 31 jan 2022<br> | ||
Regel 64: | Regel 72: | ||
"… (Aipac), a powerful rightwing lobby organisation – accused Amnesty of seeking to “demonize and delegitimize the Jewish and democratic State of Israel”, a formulation frequently used to imply antisemitism."</ref> | "… (Aipac), a powerful rightwing lobby organisation – accused Amnesty of seeking to “demonize and delegitimize the Jewish and democratic State of Israel”, a formulation frequently used to imply antisemitism."</ref> | ||
== | Een 13-tal Israëlische mensenrechtenorganisaties veroordeelden de "boosaardige aanvallen" op het rapport van Amnesty, benadrukkend dat vele van hen zelf ook reeds de legale term 'apartheid' hadden gebruikt. Ze wezen de suggestie af dat het rapport ongegrond is, Israël anders wordt behandeld dan andere landen of een antisemitistische motivering uitdrukt. Ze waren bezorgd over de extreem onverantwoorde beschuldiging van antisemitisme door de regering en waarschuwden dat de strijd tegen antisemitisme wordt verzwakt door het politieke gebruik van het begrip om het debat over onderdrukking te vermijden.<ref name="condemn_attacks_amnesty">[https://hamoked.org/files/2022/1665420_eng.pdf ''Human rights organizations from Israel condemn vicious attacks on Amnesty International''], 3 feb 2022. [https://hamoked.org/document.php?dID=Documents4696 Via]</ref> | ||
De beschuldiging van apartheid wordt al jaren gebruikt door liberale Israëlische politici, die voor apartheid waarschuwen in het geval er geen aparte Palestijnse staat komt; Israël verliest met miljoenen Palestijnen onder voortdurende bezetting ofwel zijn Joodse identiteit ofwel zijn democratische waarden.<ref name="rights_group_hits_nyt-2021"/> Tot de Israëli's die de term gebruiken behoren schrijvers, gedesillusioneerde ex-generaals en politieke tegenstanders van de rechtse regering.<ref name="leading_israeli_toi-2021"/> | |||
== Instemmend gebruik van de term == | |||
De beschuldiging van apartheid wordt al jaren gebruikt door liberale Israëlische politici, die voor apartheid waarschuwen in het geval er geen aparte Palestijnse staat komt; Israël verliest met miljoenen Palestijnen onder voortdurende bezetting ofwel zijn Joodse identiteit ofwel zijn democratische waarden.<ref name="rights_group_hits_nyt-2021"/> Tot de Israëli's die de term gebruiken behoren schrijvers, gedesillusioneerde ex-generaals en politieke tegenstanders van de rechtse regering.<ref name="leading_israeli_toi-2021"/> | |||
De ervaren [[The Guardian (Britse krant)|Guardian]]-correspondent Chris McGreal werd er door getroffen hoe vaak prominente Israëli's de vergelijking maken tussen de bezetting en apartheid. Tot deze behoren de twee voormalige premiers Ehud Olmert en Ehud Barak.<ref name="mcgreal-2022"/> In 2007 zei [[Ehud Olmert]] als premier, dat zonder een [[twee-staten-oplossing]] Israël zou worden beschouwd als een apartheidsstaat, Zuid-Afrikaanse stijl. Israël's supporters zouden zich dan snel tegen zo'n staat keren. Hij voorspelde dat de Joodse organisaties de eerste zouden zijn om zich tegen Israël uit te spreken, omdat zij niet een staat kunnen steunen die ''geen'' democratie en gelijke stemrechten voor al zijn inwoners voorstaat. In 2003 had hij al een soortgelijke waarschuwing geuit. Toen pleitte hij ook voor maximalisering van het aantal Joden, blijvende annexatie van Oost-Jeruzalem en het niet erkennen van de [[Groene Lijn (grens)|Groene Lijn]].<ref name="apartheid-says-olmert-2007">[https://www.theguardian.com/world/2007/nov/30/israel ''Israel risks apartheid-like struggle if two-state solution fails, says Olmert.''] The Guardian, 30 november 2007</ref> [[Ehud Barak]] zei in 2010: "Zolang in dit gebied ten westen van de Jordaan er slechts één politieke entiteit, Israël genaamd, bestaat, zal het ofwel niet-Joods zijn, ofwel niet-democratisch. Als dit blok van miljoenen Palestijnen niet kan stemmen, dan zal dat een apartheidsstaat zijn."<ref name="mcgreal-2022"/> | |||
Israël's voormalige Procureur-Generaal [[Michael Ben-Yair]] zei in 2002: "Wij vestigden een apartheidsregime in de Bezette gebieden, direct na de verovering [in 1967]. Dat onderdrukkende regime bestaat nog tot op de dag van vandaag." Voormalig [[Shin Bet]]-hoofd [[Ami Ayalon]] heeft eens gezegd dat zijn land "karakteristieken van apartheid" heeft en ook voormalig Israëlisch ambassadeur in Zuid-Afrika [[Alon Liel]] vond dat Israël een vorm van apartheid praktiseert.<ref name="mcgreal-2022"/> | |||
[[Bestand:Palestine - 20190204-DSC 0060.jpg|miniatuur|300px|Foto van een verbindingsweg met nederzettingen, uitsluitend voor Israeli's. De onverharde weg er onder door is voor de Palestijnen.]] | |||
Voormalig VS-president [[Jimmy Carter]] zei in december 2006 voor een Israëlische radiozender dat Israël's politiek op de bezette Westoever voorbeelden laat zien die zelfs nog erger zijn dan de [[apartheid in Zuid-Afrika]]. Als toelichting haalde hij in zijn boek ''Palestine: Peace Not Apartheid'' de situatie op de Westoever aan van zo'n 200 Joodse nederzettingen die zijn verbonden met een weg die de Palestijnen niet mogen gebruiken en veelal zelfs niet mogen oversteken. Hij schreef dat Israël de Palestijnen onderdrukt. Abraham Foxman, directeur van de [[Anti-Defamation League]], zei dat sommige commentaren in het boek grenzen aan antisemitisme.<ref name="carter_worse_than-hz">[https://www.haaretz.com/1.4938644 ''Jimmy Carter: Israel's 'Apartheid' Policies Worse Than South Africa's'']. Haaretz, 11 dec 2006</ref> | |||
Carter stelde dat Israël de keuze moest maken tussen ofwel over een twee-staten-oplossing onderhandelen om de bezetting te beëindigen, ofwel de Joodse nederzettingen uitbreiden, wat onvermijdelijk zou leiden tot een een-staat-oplossing van een apartheidsstaat. B'Tselem's rapport bevestigt dat Israël er voor heeft gekozen een twee-staten-oplossing uit te sluiten ten gunste van een systeem van apartheid van de Jordaan tot aan de Middellandse Zee.<ref name="rabbi_walt-2021">[https://truthout.org/articles/as-a-rabbi-raised-in-south-africa-i-cant-ignore-israel-is-an-apartheid-state/ ''As a Rabbi Raised in South Africa, I Can’t Ignore Israel Is an Apartheid State.''] Brian Walt, Truthout, 17 feb 2021</ref> | |||
In het boek vergeleek Carter de Israëlische regering met de leiders van de apartheid in Zuid-Afrika. Carter en de uitgever van het boek werden in 2011 in de VS aangeklaagd met de beschuldiging van onwaarheid, fouten en valse voorstellingen met de intentie om zijn "agenda van anti-Israël-propaganda te promoten". Het boek werd voorgesteld als een poging om met zijn status van voormalige president argeloze lezers te misleiden.<ref name="carter_sued_apartheid_book">[https://www.thejc.com/news/all/jimmy-carter-sued-for-israel-apartheid-book-1.20938 ''Jimmy Carter sued for Israel 'apartheid' book''.] The Jewish Chronicle, 2 feb 2011</ref> | |||
Voormalig minister [[Yossi Sarid]] zei in april 2008 in een vergelijking van Israël met Zuid-Afrika, dat "wat lijkt op apartheid, loopt als apartheid en teistert als apartheid is geen eend – het is apartheid."<ref name="mcgreal-2022"/> Sarid wees er op dat checkpoints en inspecties op iedere hoek, benodigde vergunningen voor iedere kleinigheid, de willekeurige inbeslagname van land en speciale rechten voor watergebruik geen apartheid zijn maar veiligheidsredenen; apartheid heeft altijd een reden, een rechtvaardiging. Er is één essentieel verschil: in Zuid-Afrika domineerde een kleine minderheid een grote meerderheid en in Israël is het bijna een "[[Tiebreak (tennis)|tiebreak]]" (ongeveer even veel inwoners). Volgens Sarid moet niet het woord apartheid de Israëli's angst inboezemen, maar de beschrijving van de realiteit zelf.<ref name="hz_yes_apartheid">[https://www.haaretz.com/1.4973854 ''Yes, It Is Apartheid''.] Yossi Sarid, Haaretz, 25 apr 2008</ref> | Voormalig minister [[Yossi Sarid]] zei in april 2008 in een vergelijking van Israël met Zuid-Afrika, dat "wat lijkt op apartheid, loopt als apartheid en teistert als apartheid is geen eend – het is apartheid."<ref name="mcgreal-2022"/> Sarid wees er op dat checkpoints en inspecties op iedere hoek, benodigde vergunningen voor iedere kleinigheid, de willekeurige inbeslagname van land en speciale rechten voor watergebruik geen apartheid zijn maar veiligheidsredenen; apartheid heeft altijd een reden, een rechtvaardiging. Er is één essentieel verschil: in Zuid-Afrika domineerde een kleine minderheid een grote meerderheid en in Israël is het bijna een "[[Tiebreak (tennis)|tiebreak]]" (ongeveer even veel inwoners). Volgens Sarid moet niet het woord apartheid de Israëli's angst inboezemen, maar de beschrijving van de realiteit zelf.<ref name="hz_yes_apartheid">[https://www.haaretz.com/1.4973854 ''Yes, It Is Apartheid''.] Yossi Sarid, Haaretz, 25 apr 2008</ref> | ||
Volgens mensenrechtenexpert [[Peter Malcontent]] is er wat Israël betreft absoluut sprake van apartheid conform de VN-definitie en dreigt die zich zelfs steeds meer in de richting van het vroegere Zuid-Afrika te ontwikkelen. De westerse reflex om alles wat Israël doet automatisch te steunen is er nog wel bij de leiders, maar veel minder in de publieke opinie.<ref name="israel_bad_guy">[https://eenvandaag.avrotros.nl/item/net-zoals-gebeurde-bij-apartheid-in-zuid-afrika-wordt-israel-steeds-meer-gezien-als-bad-guy/ ''Net zoals gebeurde bij apartheid in Zuid-Afrika, wordt Israël steeds meer gezien als 'bad guy'.''] EenVandaag, 21 mei 2021</ref> | |||
Steeds meer Amerikaanse Joden zijn het eens met de bewering dat Israël een apartheidsstaat is. In 2021 was 25% van hen daar mee eens.<ref name="mcgreal-2022"/> | Steeds meer Amerikaanse Joden zijn het eens met de bewering dat Israël een apartheidsstaat is. In 2021 was 25% van hen daar mee eens.<ref name="mcgreal-2022"/> | ||
Een uniek opinie-onderzoek in zowel Israël als de bezette gebieden, in februari 2021 (kort na publicatie van de B'Tselem-verklaring) onafhankelijk uitgevoerd in opdracht van B'Tselem, gaf aan dat van alle respondenten slechts 13% meende dat Israël streeft naar een twee-staten-oplossing. Van de Joodse respondenten geloofde 43% dat Israël streeft naar een eeuwig voortdurende bezetting; bijna 60% van de Palestijnen meende dat Israël de Westoever wil annexeren en ruim een kwart dat permanente bezetting het doel is. Van alle Palestijnse respondenten vond 77% Israël een apartheidsregime; bij de Israëlische Joden en Palestijnen was dat 28%. Van de Joodse respondenten wees 68% annexatie van de Westoever plus gelijke rechten voor de Palestijnse inwoners af; driekwart van hen wijst het woord apartheid echter af. Overall stemde 45% van alle respondenten in met de stelling dat het Israëlische regime voldoet aan de definitie van apartheid.<ref name="survey_apartheid-2021">[https://www.washingtonpost.com/politics/2021/05/08/critics-say-its-apartheid-do-israelis-palestinians-think-it-is/ ''Critics say it’s apartheid. Do Israelis and Palestinians think it is?''] The Washington Post, 8 mei 2021;<br> | |||
Resultaten bij B'Tselem: [https://www.btselem.org/press_releases/2021413_new_all_population_israeli_palestinian_survey ''New all population Israeli-Palestinian survey: 45% of those living between the Jordan River and the Mediterranean Sea believe “apartheid” is an appropriate description of the regime.''] 12 april 2021</ref> | |||
== Israël binnen de Groene Lijn versus de Bezette gebieden == | |||
Bij de discussie over Israëlische apartheid wordt vaak onderscheid gemaakt tussen Israël binnen de [[Groene Lijn (grens)|Groene Lijn]] en de [[door Israël bezette gebieden]]. Soms wordt ingestemd met de mening dat er wel sprake is van apartheid in de Bezette gebieden, maar dat Israël zelf een imperfecte democratie is. Deze opvatting wordt met name gehuldigd door Joden in Israël en Israël-supporters buiten Israël. Anderen waarschuwen dat Israël de bezetting moet beëindigen, omdat het land anders dreigt een apartheidsstaat te worden. | |||
De algemene opvatting onder zionisten is, dat Israël een functionerende democratie is. Een deel van hen vindt dat deze democratie in gevaar komt zodra grote delen van de Westoever samen met de daar wonende Palestijnse bevolking worden geannexeerd (omdat dan de [[demografie|demografische]] samenstelling verandert ten gunste van de Palestijnen). Volgens die logica mag Israël volgens Nathan Thrall zonder annexatie de Palestijnen burgerrechten onthouden en de kolonisten ondersteunen met infrastructuur, zolang dat gebeurt onder het mom van tijdelijk. Israël zal dan nimmer een apartheidsstaat worden. Deze opvatting kan echter alleen worden volgehouden als je gelooft dat je het Israël van voor de bezetting van 1967 kunt scheiden van de rest van het gecontroleerde gebied. Annexatie zou de claim van deze scheiding ondermijnen.<ref name="thrall_separate_regimes">[https://www.lrb.co.uk/the-paper/v43/n02/nathan-thrall/the-separate-regimes-delusion ''The Separate Regimes Delusion Nathan Thrall on Israel’s apartheid.''] Nathan Thrall, London Review of Books Vol. 43 No. 2, 21 jan 2021</ref> | |||
Om het internationaal verbod tot eenzijdige annexatie van bezet gebied (en daardoor onder nationale wetgeving vallend) te omzeilen, wordt Israëlische wetgeving voor Joodse kolonisten niet toegepast op gebieden in bezet gebied, maar op de individuele Israëlische burgers die daar wonen. Op de gebieden zelf worden wel militaire verordeningen toegepast om Joodse gemeenschappen conform Israëlisch recht te ondersteunen bij de bouw van nederzettingen en anderzijds de Palestijnse gemeenschappen in te perken. De NGO [[Kerem Navot]] vond dat driekwart van de tot militair gebied verklaarde delen van de Westoever feitelijk niet gebruikt worden voor militaire training, maar eigenlijk zijn bedoeld om Palestijnse ontwikkelingen tegen te houden en Israëlische controle te garanderen.<ref name="thrall_separate_regimes"/> | |||
De liberale zionisten spreken van twee gescheiden regimes en zeggen vóór een twee-staten-oplossing te zijn. Binnen Israël streven zij naar het behoud van een staat met een Joodse meerderheid die zijn Joodse burgers land- en immigratierechten kan geven die de inheemse Palestijnse minderheid niet heeft. De linkse zionisten, aldus Thrall, roepen niet op tot gelijke rechten voor Joodse en Palestijnse burgers binnen de Groene Lijn. Ze zijn wel tegen etnische dominering op de Westoever en noemen dat een apartheidsregime dat los staat van Israël.<ref name="thrall_separate_regimes"/> | |||
Nathan Thrall kritiseert Yesh Din als een van de sterkste verdedigers van de theorie van gescheiden regimes, verkondigend dat Israël een democratie is en dat annexatie van delen van de Westoever een eind zou maken aan deze scheiding en zou leiden tot een apartheidsregime. Bovendien negeert zij de annexatie van Oost-Jeruzalem en het omliggende gebied in 1967, die volgens dezelfde redenering reeds tot apartheid zou hebben geleid.<ref name="thrall_separate_regimes"/> | |||
Israël-supporters argumenteren dat niet-Joodse burgers binnen de Groene Lijn dezelfde rechten hebben als Joden, zoals stemrechten. Israël heeft volgens hen een goed functionerende onafhankelijke rechtspraak. Ze zeggen dat de bezetting slechts tijdelijk is en dat de Palestijnen hun eigen bestuur en wetgeving hebben en het aan zichzelf te danken hebben dat ze geen eigen staat hebben. Sommigen zeggen zelfs dat de gebieden niet eens bezet zijn, maar slechts betwiste gebieden waar Israël recht op heeft. Anders dan in de bezette gebieden, is er volgens deze aanhangers binnen Israël geen sprake van apartheid.<ref name="accidental-rabbi-2021">[https://theaccidentalrabbi.blog/2021/05/17/btselem-apartheid-and-questions-on-my-mind/ ''B’Tselem, Apartheid, and questions on my mind.''] The Accidental Rabbi, 17 mei 2021</ref> | |||
Critici zeggen dat er helemaal geen sprake is van een tijdelijke bezetting en dat Israël met de inbeslagname van land en de bouw van nederzettingen onder de Israëlische wetgeving het hele gebied behandelt alsof het zijn eigen soevereine grondgebied is. Er is daarom sprake van één gebied onder één regime. De [[Natiestaat-wet]] noemt de Joodse nederzettingen zelfs een "nationale waarde" die wordt aangemoedigd en bevorderd.<ref name="accidental-rabbi-2021"/> | |||
{{Appendix}} | {{Appendix}} | ||
Regel 79: | Regel 116: | ||
[[Categorie:Apartheid]] | [[Categorie:Apartheid]] | ||
[[Categorie:Israël]] | [[Categorie:Israël]] | ||
[[Categorie:Israëlisch-Palestijns conflict]] |
Versie van 15 jun 2022 09:52
Israëlische apartheid is een vorm van apartheid in Israël en de door Israël bezette gebieden, die volgens de BDS-beweging en mensenrechtenorganisaties door de staat Israël is gecreëerd en in stand wordt gehouden. Volgens de beschuldigingen is het vermeende doel hiervan in het door Israël controleerde gebied een Joodse dominantie over de niet-Joodse bevolking te handhaven en de niet-Joodse cultuur te onderdrukken.
De BDS-beweging stelt al sinds haar oprichting in 2005 dat er sprake is van Israëlische apartheid. Steeds meer mensenrechtenorganisaties sluiten zich hierbij aan. Israëlische organisaties gingen hierbij voorop, zoals de prominente B'Tselem en Yesh Din. Ook Human Rights Watch en Amnesty International spreken van apartheid en hebben deze sterk veroordeeld. Israël en zijn medestanders ontkennen de beschuldigingen en noemen deze antisemitisch.
De beschuldiging van apartheid komt neer op het systematisch onderdrukken van de Palestijnen door de Israëlische overheid binnen een alomvattend juridisch systeem dat speciaal is gericht op overheersing van de Palestijnse inwoners door de Joodse bevolking, vooral in de Bezette gebieden. Het belangrijkste instrument daarbij is het handhaven van een grote Joodse meerderheid, zodat de Palestijnen niet via democratische middelen veranderingen kunnen afdwingen.
De apartheid waarvan Israël wordt beschuldigd beslaat alle facetten van het dagelijks leven, van het wettelijk bevoordelen van Joden en toepassen van een apart juridisch systeem voor de Palestijnen, tot het bouwen van illegale Joodse nederzettingen en de Westoeverbarrière in bezet gebied, het onderdrukken van het verzet tegen kolonisatie en het verdrijven van Palestijnen van hun land en uit hun huizen in Palestina, inclusief Oost-Jeruzalem. Ook de segregatie van Gaza door een Israëlische militaire blokkade – waardoor deze is veranderd in wat vaak wordt genoemd "de grootste openlucht-gevangenis ter wereld" – wordt als apartheid gezien. HRW noemt dit laatste het een geïnstitutioneerde "politiek van scheiding" tussen Gaza en Westoever.
De apartheidsideologie is in de 20ste eeuw ontwikkeld onder de apartheid in Zuid-Afrika. Volgens het internationaal recht is apartheid een misdaad tegen de menselijkheid. Eerder werden ook al andere landen van apartheid beschuldigd.
Achtergrond
![]() |
In het internationaal recht heeft het begrip apartheid betrekking het systematisch bevoordelen van één bepaalde etnische bevolkingsgroep boven de andere en het instandhouden van overheersing door de dominerende groep, zoals bijvoorbeeld bij blanke suprematie of in landen waar een bepaalde etnische bevolkingsgroep stevig de macht in handen heeft. In vorige eeuwen – en in de Verenigde Staten nog steeds – was het heel gewoon om te spreken van rassen waar etnische groepen werden bedoeld. Het Statuut van Rome spreekt van 'raciale groepen'.[1] Bij hedendaagse apartheid gaat het om het bewust in stand houden van dominantie van één etnische groep over andere groepen middels een systeem van politieke en militaire macht en wetgeving. Het staat gelijk aan institutioneel racisme.
Eerder hadden Amnesty en HRW ook al de situatie in Myanmar betreffende de Rohingyas als apartheid bestempeld. HRW heeft ook nog andere landen beschuldigd van misdaden tegen de menselijkheid waar etnische groepen werden vervolgd, zoals in Irak de Koerden en in Rwanda de Tutsi's. De organisaties willen Israël noch met Zuid-Afrikaanse apartheid, noch met die in andere landen vergelijken.[2][3] Internationaal wordt ook China van apartheid beschuldigd vanwege de onderdrukking van de oorspronkelijke bevolkingen van Tibet en Xinjiang door de dominerende Han-Chinezen. In de laatstgenoemde regio gaat het om de systematische onderdrukking van de Oeigoeren.
Beschuldigingen
In november 2019 zond een achttal, meest Palestijnse, organisaties voor mensenrechten een rapport naar de VN-organisatie "Committee on the Elimination of Racial Discrimination" (CERD). Hierin wordt uitvoerig beschreven op grond waarvan zij vinden dat Israël voldoet aan de internationale definitie van apartheid. Zij spreken van een "geïnstitutionaliseerd regime van systematische dominantie en onderdrukking van het Palestijnse volk als geheel, inclusief de Palestijnse burgers van Israël, die in de bezette Palestijnse gebieden en Palestijnse vluchtelingen en bannelingen". Beschreven wordt de manier waarop zij menen dat deze apartheid in stand wordt gehouden.[4]
In juni 2020 noemden 47 mensenrechten-experts van de VN Israël's annexatieplannen voor de Westelijke Jordaanoever "een visie van een 21ste eeuwse apartheid": "twee volkeren levend in hetzelfde gebied, geregeerd door een en dezelfde staat, maar met diepgaand ongelijke rechten". Aanleiding was het plan van Benjamin Netanyahu om de Joodse nederzettingen te annexeren en zo officeel tot Israëlisch grondgebied te verklaren. Een derde van de Westoever zou daarmee exclusief Joods worden.[5]
De in juridische zaken gespecialiseerde Israëlische organisatie Yesh Din publiceerde in juli 2020 een paper met een juridische onderbouwing van de stellingname dat Israël zich volgens internationaal recht schuldig maakt aan de misdaad van apartheid op de bezette Westoever.[6] De woordvoerder van Yesh Din verklaarde dat in het geval noch een twee-staten-oplossing, noch een een-staat-oplossing mogelijk is, er automatisch sprake is van apartheid.[7]
In een stellingname verklaarde de Israëlische mensenrechtenorganisatie B'Tselem in januari 2021, dat het niet correct is om nog langer onderscheid te maken tussen het regime in Israël zelf en dat in de door Israël bezette gebieden en dat er sprake is van één apartheidsregime tussen de rivier de Jordaan en de Middellandse Zee, waar alle Palestijnen worden behandeld als inferieur aan de Joden, en de Palestijnen in Israël slechts één van de groepen (inferieure) Palestijnen vormen waarin zij zijn onderverdeeld. Aan de andere kant worden de kolonisten in bezet gebied precies hetzelfde behandeld als de (superieure) Joden in Israël.[8]
B'Tselem, die opkomt voor de rechten van Palestijnen in Palestina, heeft vanaf haar oprichting in 1989 altijd een strikt onderscheid gemaakt tussen het soevereine grondgebied van Israël en de Bezette gebieden. Dit was in lijn met het algemeen geaccepteerde paradigma dat Israël enerzijds en de Bezette gebieden aan de andere kant van de Groene Lijn twee verschillende entiteiten zijn.[9] In 2016 stopte de organisatie al met het indienen van klachten tegen militairen die zich schuldig maakten aan rechtenschendingen, omdat deze klachten in de praktijk geen enkel effect hadden. Hiermee wilde zij meer vrijheid creëren om de werkelijke aard van de bezetting te kunnen blootleggen en ook een signaal af te geven betreffende de rechteloosheid van de Palestijnen.[7]
Met het aannemen van de term apartheid werd een taboe in Israël doorbroken, daar deze term zelfs onder Israëlische critici werd vermeden. Aanleiding voor de gewijzigde opstelling in 2021 waren het aannemen van de "nation-state of the Jewish people"-wet uit 2018, die Israël tot exclusief een staat voor Joden verklaart en de Arabische bevolking tot tweederangs burgers degradeert, en ten tweede het plan van Netanyahu om een derde van de Westoever te annexeren en te bestemmen voor Joodse nederzettingen. Met deze annexatie zou de twee-staten-oplossing met de vorming van een zelfstandige Palestijnse staat definitief onmogelijk worden.[10]
B'Tselem zegt dat de Israëlische politiek is ontworpen om "Joodse suprematie" in het hele gebied te vestigen.[11] In haar rapport van 2021 onderscheidt B'Tselem vier gebieden: Soeverein Israëlisch gebied, bezet Oost-Jeruzalem, de rest van de Westoever en de Gazastrook. In elk van de gebieden hebben de Palestijnen verschillende rechten, die echter allemaal inferieur zijn ten opzichte van die van Joden. Hierover zegt ze:
"The goal of Jewish supremacy is advanced differently in every unit, and the resulting forms of injustice differ: … Yet these are variations on the fact that all Palestinians living under Israeli rule are treated as inferior in rights and status to Jews who live in the very same area."
Vertaling: "Het doel van Joodse suprematie wordt in ieder gebied verschillend vormgegeven, en de vormen van ongelijkheid waarin dit resulteert verschillen: … Nochtans zijn dit variaties op het feit dat alle Palestijnen die leven onder Israëlisch bestuur worden behandeld als inferieur in rechten en status aan Joden die in precies hetzelfde gebied wonen."[8] Israël is de facto soeverein in elk van de vier gebieden en vestigt in elk een verschillende vorm van Joodse suprematie.[9]
In april 2021 kwam ook Human Rights Watch tot de conclusie dat Israël een apartheidssysteem hanteert in Palestina, inclusief Oost-Jeruzalem en Gaza. Ze benadrukt dat Israël de vestiging van Joodse Israëli's in de Palestijnse gebieden heeft gefaciliteerd en het wettelijk een superieure status ten opzichte van de daar levende Palestijnen heeft gegeven. HRW roept Israël op om alle vormen van systematische dominantie, Joodse privileges en onderdrukking van Palestijnen op te heffen. Ook roept zij de Palestijnse Autoriteit op om de veiligheidscoördinatie met Israël te beëindigen. Deze wordt ook onder de Palestijnse bevolking breed gezien als collaboratie.[12][13]
HRW zegt dat Israël zich schuldig maakt aan zowel apartheid als vervolging, beide een misdaad tegen de menselijkheid. Het rapport is gebaseerd op jarenlang onderzoek. HRW concludeert net als B'Tselem dat apartheid wordt uitgeoefend over het hele gebied dat Israël bestuurt, van de Jordaan tot aan de Middellandse Zee, maar wil het geen apartheidsstaat noemen, omdat deze term in het internationaal strafrecht niet is gedefinieerd. In dit recht is apartheid bovendien los van de oorspronkelijke apartheid in Zuid-Afrika gedefinieerd en daarom wordt de situatie in Israël niet met die in het vroegere Zuid-Afrika vergeleken.[2]
Amnesty International volgde in februari 2022 met haar rapport Israel’s Apartheid against Palestinians: Cruel System of Domination and Crime against Humanity.[14] Israël's politiek en wetgeving is ook volgens Amnesty gericht op het behouden van een Joodse meerderheid en maximale Joodse controle over land ten koste van Palestijnen, daarbij gebruik makend van een systeem van onderdrukking en dominantie.[3] AI vergelijkt Israël's behandeling van de Palestijnen niet met de voormalige apartheid in Zuid-Afrika, maar zegt dat Israël's gedrag voldoet aan de criteria voor de definitie van apartheid in het internationaal recht.[11]
Amnesty stelt in haar rapport:
"Our report reveals the true extent of Israel’s apartheid regime. Whether they live in Gaza, East Jerusalem and the rest of the West Bank, or Israel itself, Palestinians are treated as an inferior racial group and systematically deprived of their rights. We found that Israel’s cruel policies of segregation, dispossession and exclusion across all territories under its control clearly amount to apartheid."
Vertaling: "Ons rapport openbaart de ware omvang van Israël's apartheids-regime. Of zij nu leven in Gaza, Oost-Jeruzalem en de rest van de Westelijke Jordaanoever, of in Israël zelf, de Palestijnen worden behandeld als een inferieure raciale groep, systematisch beroofd van hun rechten. Wij bevonden dat Israël's gruwelijke politiek van segregatie, verdrijving en uitsluiting, verspreid over alle gebieden onder zijn controle, duidelijk gelijk staan met apartheid."[14]
Amnesty beschouwt niet alleen de situatie binnen de grenzen van Israël en Palestina als apartheid, maar eveneens de behandeling van Palestijnse vluchtelingen in derde landen. Het rapport is gebaseerd op bijna 5 jaar onderzoek in Israëlische, buitenlandse en eigen documenten en rapporten en interviews met Palestijnen.[3] Amnesty roept het Internationaal Strafhof (ICC) op om apartheid mee te nemen in haar lopende onderzoek in de Bezette gebieden en roept alle staten op om daders van apartheid te berechten.
Vijf predikanten van de Protestantse Kerk in Nederland verwezen in een open brief van mei 2021 naar Israël als een apartheidsstaat, met excuses aan het Palestijnse volk voor het meewerken door de Kerk aan "het in stand houden van de zonde van bezetting en onderdrukking", door verkondiging van "de onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël" en zo "de indruk te wekken dat God Israël meer liefheeft dan het Palestijnse volk".[15]
In september 2021 kwam de European Coordination of Committees and Associations for Palestine (ECCP), een Europees netwerk van 42 organisaties, met een paper getiteld "Israel-Palestine: It is apartheid". Hierin werd nog eens het apartheidssysteem zoals het wordt gezien uitgelegd. De EU en zijn lidstaten wordt opgeroepen de misdaad van apartheid te erkennen, samenwerking te stoppen, druk op Israël uit te oefenen om zijn politiek te doen veranderen en het ICC te steunen in juridische stappen om Israël tot verantwoording te roepen.[16]
Afwijzende reacties
De Amerikaans-Joodse expert in 'internationaal recht' Eugene Kontorovich, anti-BDS-activist en sinds 2013 zelf kolonist in de nederzetting Alon Shvut, noemde de verklaring van B'Tselem een soort antisemitistisch bloedsprookje. Hij vergeleek het met het stereotype "de Joden vermoordden Jezus". Volgens Kontorovich wordt Israël anders behandeld dan andere landen, omdat na Zuid-Afrika geen enkel ander land een apartheidsstaat is genoemd.[17]
De journalist Seth Frantzman argumenteerde dat het gebied tussen Jordaan en Middellandse Zee is verdeeld over drie regeringen: Israël, de Palestijnse Autoriteit en Gaza. Hij noemde B'Tselem's beweringen een "onzinnig apartheids-bloedsprookje". Hij vergeleek Israël met landen als Maleisië, Pakistan en Turkije en schreef dat die dan dus ook apartheidsregimes hebben omdat die ook een groep voortrekken. Hij beweerde dat de joodse staat juist al decennia-lang heeft geprobeerd het regeren over de Palestijnen te beëindigen, de Hamasregering juist een apartheidsregering is en dat B'Tselem een sinistere agenda heeft om een een-staat-oplossing te realiseren.[18] B'Tselem stelt echter juist dat de Bezette gebieden in werkelijkheid al geheel door Israël bestuurd worden en dat er reeds een een-staat-realiteit is ontstaan.
Mark Regev, de topadviseur van Benjamin Netanyahu, noemde het net verschenen rapport van HRW in 2021 een "leugenachtige apartheids-smet die wijst op een organisatie die al jaren wordt geplaagd door een systematische anti-Israël houding". Het Ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat HRW een al lang bestaande anti-Israël-agenda heeft en al jaren een boycot tegen Israël propageert. De Israëlische ambassadeur in de VS Gilad Erdan noemde het rapport grenzend aan antisemitisme.[19]
In reactie op het rapport van Amnesty in 2022 zei het Israëlische Ministerie van Buitenlandse Zaken dat Amnesty dubbele standaarden gebruikt en demoniseert om Israël te delegitimeren (het bestaansrecht ontzegd). Volgens het Ministerie is AI berucht om zijn verdorven racisme en xenofobie. Het rapport werd antisemitisch genoemd. Minister Yair Lapid noemde Amnesty "geen mensenrechtenorganisatie, maar een radicale organisatie die leugens van terroristische organisaties verspreidt."[20][21][11]
Ook de Joodse Centrale Raad in Duitsland noemde het Amnesty-rapport antisemitisch, demoniserend en delegitimerend.[22] De president van het "World Jewish Congress" zei dat het rapport geen echte interesse heeft in de bevordering van Palestijnse mensenrechten of vrede en net als vorige rapporten antisemitisme aanwakkert.[11] Rechtse Amerikaanse lobby-organisaties zeiden ook dat Amnesty demoniseert en de Joodse en democratische staat Israël delegitimeert.[23]
De uitdrukking demoniseren en delegitimeren van de Joodse en democratische staat Israël wordt door de verdedigers van Israël vaak gebruikt om antisemitisme te suggereren.[23]
Een 13-tal Israëlische mensenrechtenorganisaties veroordeelden de "boosaardige aanvallen" op het rapport van Amnesty, benadrukkend dat vele van hen zelf ook reeds de legale term 'apartheid' hadden gebruikt. Ze wezen de suggestie af dat het rapport ongegrond is, Israël anders wordt behandeld dan andere landen of een antisemitistische motivering uitdrukt. Ze waren bezorgd over de extreem onverantwoorde beschuldiging van antisemitisme door de regering en waarschuwden dat de strijd tegen antisemitisme wordt verzwakt door het politieke gebruik van het begrip om het debat over onderdrukking te vermijden.[24]
Instemmend gebruik van de term
De beschuldiging van apartheid wordt al jaren gebruikt door liberale Israëlische politici, die voor apartheid waarschuwen in het geval er geen aparte Palestijnse staat komt; Israël verliest met miljoenen Palestijnen onder voortdurende bezetting ofwel zijn Joodse identiteit ofwel zijn democratische waarden.[19] Tot de Israëli's die de term gebruiken behoren schrijvers, gedesillusioneerde ex-generaals en politieke tegenstanders van de rechtse regering.[10]
De ervaren Guardian-correspondent Chris McGreal werd er door getroffen hoe vaak prominente Israëli's de vergelijking maken tussen de bezetting en apartheid. Tot deze behoren de twee voormalige premiers Ehud Olmert en Ehud Barak.[23] In 2007 zei Ehud Olmert als premier, dat zonder een twee-staten-oplossing Israël zou worden beschouwd als een apartheidsstaat, Zuid-Afrikaanse stijl. Israël's supporters zouden zich dan snel tegen zo'n staat keren. Hij voorspelde dat de Joodse organisaties de eerste zouden zijn om zich tegen Israël uit te spreken, omdat zij niet een staat kunnen steunen die geen democratie en gelijke stemrechten voor al zijn inwoners voorstaat. In 2003 had hij al een soortgelijke waarschuwing geuit. Toen pleitte hij ook voor maximalisering van het aantal Joden, blijvende annexatie van Oost-Jeruzalem en het niet erkennen van de Groene Lijn.[25] Ehud Barak zei in 2010: "Zolang in dit gebied ten westen van de Jordaan er slechts één politieke entiteit, Israël genaamd, bestaat, zal het ofwel niet-Joods zijn, ofwel niet-democratisch. Als dit blok van miljoenen Palestijnen niet kan stemmen, dan zal dat een apartheidsstaat zijn."[23]
Israël's voormalige Procureur-Generaal Michael Ben-Yair zei in 2002: "Wij vestigden een apartheidsregime in de Bezette gebieden, direct na de verovering [in 1967]. Dat onderdrukkende regime bestaat nog tot op de dag van vandaag." Voormalig Shin Bet-hoofd Ami Ayalon heeft eens gezegd dat zijn land "karakteristieken van apartheid" heeft en ook voormalig Israëlisch ambassadeur in Zuid-Afrika Alon Liel vond dat Israël een vorm van apartheid praktiseert.[23]
Voormalig VS-president Jimmy Carter zei in december 2006 voor een Israëlische radiozender dat Israël's politiek op de bezette Westoever voorbeelden laat zien die zelfs nog erger zijn dan de apartheid in Zuid-Afrika. Als toelichting haalde hij in zijn boek Palestine: Peace Not Apartheid de situatie op de Westoever aan van zo'n 200 Joodse nederzettingen die zijn verbonden met een weg die de Palestijnen niet mogen gebruiken en veelal zelfs niet mogen oversteken. Hij schreef dat Israël de Palestijnen onderdrukt. Abraham Foxman, directeur van de Anti-Defamation League, zei dat sommige commentaren in het boek grenzen aan antisemitisme.[26]
Carter stelde dat Israël de keuze moest maken tussen ofwel over een twee-staten-oplossing onderhandelen om de bezetting te beëindigen, ofwel de Joodse nederzettingen uitbreiden, wat onvermijdelijk zou leiden tot een een-staat-oplossing van een apartheidsstaat. B'Tselem's rapport bevestigt dat Israël er voor heeft gekozen een twee-staten-oplossing uit te sluiten ten gunste van een systeem van apartheid van de Jordaan tot aan de Middellandse Zee.[27]
In het boek vergeleek Carter de Israëlische regering met de leiders van de apartheid in Zuid-Afrika. Carter en de uitgever van het boek werden in 2011 in de VS aangeklaagd met de beschuldiging van onwaarheid, fouten en valse voorstellingen met de intentie om zijn "agenda van anti-Israël-propaganda te promoten". Het boek werd voorgesteld als een poging om met zijn status van voormalige president argeloze lezers te misleiden.[28]
Voormalig minister Yossi Sarid zei in april 2008 in een vergelijking van Israël met Zuid-Afrika, dat "wat lijkt op apartheid, loopt als apartheid en teistert als apartheid is geen eend – het is apartheid."[23] Sarid wees er op dat checkpoints en inspecties op iedere hoek, benodigde vergunningen voor iedere kleinigheid, de willekeurige inbeslagname van land en speciale rechten voor watergebruik geen apartheid zijn maar veiligheidsredenen; apartheid heeft altijd een reden, een rechtvaardiging. Er is één essentieel verschil: in Zuid-Afrika domineerde een kleine minderheid een grote meerderheid en in Israël is het bijna een "tiebreak" (ongeveer even veel inwoners). Volgens Sarid moet niet het woord apartheid de Israëli's angst inboezemen, maar de beschrijving van de realiteit zelf.[29]
Volgens mensenrechtenexpert Peter Malcontent is er wat Israël betreft absoluut sprake van apartheid conform de VN-definitie en dreigt die zich zelfs steeds meer in de richting van het vroegere Zuid-Afrika te ontwikkelen. De westerse reflex om alles wat Israël doet automatisch te steunen is er nog wel bij de leiders, maar veel minder in de publieke opinie.[30]
Steeds meer Amerikaanse Joden zijn het eens met de bewering dat Israël een apartheidsstaat is. In 2021 was 25% van hen daar mee eens.[23]
Een uniek opinie-onderzoek in zowel Israël als de bezette gebieden, in februari 2021 (kort na publicatie van de B'Tselem-verklaring) onafhankelijk uitgevoerd in opdracht van B'Tselem, gaf aan dat van alle respondenten slechts 13% meende dat Israël streeft naar een twee-staten-oplossing. Van de Joodse respondenten geloofde 43% dat Israël streeft naar een eeuwig voortdurende bezetting; bijna 60% van de Palestijnen meende dat Israël de Westoever wil annexeren en ruim een kwart dat permanente bezetting het doel is. Van alle Palestijnse respondenten vond 77% Israël een apartheidsregime; bij de Israëlische Joden en Palestijnen was dat 28%. Van de Joodse respondenten wees 68% annexatie van de Westoever plus gelijke rechten voor de Palestijnse inwoners af; driekwart van hen wijst het woord apartheid echter af. Overall stemde 45% van alle respondenten in met de stelling dat het Israëlische regime voldoet aan de definitie van apartheid.[31]
Israël binnen de Groene Lijn versus de Bezette gebieden
Bij de discussie over Israëlische apartheid wordt vaak onderscheid gemaakt tussen Israël binnen de Groene Lijn en de door Israël bezette gebieden. Soms wordt ingestemd met de mening dat er wel sprake is van apartheid in de Bezette gebieden, maar dat Israël zelf een imperfecte democratie is. Deze opvatting wordt met name gehuldigd door Joden in Israël en Israël-supporters buiten Israël. Anderen waarschuwen dat Israël de bezetting moet beëindigen, omdat het land anders dreigt een apartheidsstaat te worden.
De algemene opvatting onder zionisten is, dat Israël een functionerende democratie is. Een deel van hen vindt dat deze democratie in gevaar komt zodra grote delen van de Westoever samen met de daar wonende Palestijnse bevolking worden geannexeerd (omdat dan de demografische samenstelling verandert ten gunste van de Palestijnen). Volgens die logica mag Israël volgens Nathan Thrall zonder annexatie de Palestijnen burgerrechten onthouden en de kolonisten ondersteunen met infrastructuur, zolang dat gebeurt onder het mom van tijdelijk. Israël zal dan nimmer een apartheidsstaat worden. Deze opvatting kan echter alleen worden volgehouden als je gelooft dat je het Israël van voor de bezetting van 1967 kunt scheiden van de rest van het gecontroleerde gebied. Annexatie zou de claim van deze scheiding ondermijnen.[32]
Om het internationaal verbod tot eenzijdige annexatie van bezet gebied (en daardoor onder nationale wetgeving vallend) te omzeilen, wordt Israëlische wetgeving voor Joodse kolonisten niet toegepast op gebieden in bezet gebied, maar op de individuele Israëlische burgers die daar wonen. Op de gebieden zelf worden wel militaire verordeningen toegepast om Joodse gemeenschappen conform Israëlisch recht te ondersteunen bij de bouw van nederzettingen en anderzijds de Palestijnse gemeenschappen in te perken. De NGO Kerem Navot vond dat driekwart van de tot militair gebied verklaarde delen van de Westoever feitelijk niet gebruikt worden voor militaire training, maar eigenlijk zijn bedoeld om Palestijnse ontwikkelingen tegen te houden en Israëlische controle te garanderen.[32]
De liberale zionisten spreken van twee gescheiden regimes en zeggen vóór een twee-staten-oplossing te zijn. Binnen Israël streven zij naar het behoud van een staat met een Joodse meerderheid die zijn Joodse burgers land- en immigratierechten kan geven die de inheemse Palestijnse minderheid niet heeft. De linkse zionisten, aldus Thrall, roepen niet op tot gelijke rechten voor Joodse en Palestijnse burgers binnen de Groene Lijn. Ze zijn wel tegen etnische dominering op de Westoever en noemen dat een apartheidsregime dat los staat van Israël.[32]
Nathan Thrall kritiseert Yesh Din als een van de sterkste verdedigers van de theorie van gescheiden regimes, verkondigend dat Israël een democratie is en dat annexatie van delen van de Westoever een eind zou maken aan deze scheiding en zou leiden tot een apartheidsregime. Bovendien negeert zij de annexatie van Oost-Jeruzalem en het omliggende gebied in 1967, die volgens dezelfde redenering reeds tot apartheid zou hebben geleid.[32]
Israël-supporters argumenteren dat niet-Joodse burgers binnen de Groene Lijn dezelfde rechten hebben als Joden, zoals stemrechten. Israël heeft volgens hen een goed functionerende onafhankelijke rechtspraak. Ze zeggen dat de bezetting slechts tijdelijk is en dat de Palestijnen hun eigen bestuur en wetgeving hebben en het aan zichzelf te danken hebben dat ze geen eigen staat hebben. Sommigen zeggen zelfs dat de gebieden niet eens bezet zijn, maar slechts betwiste gebieden waar Israël recht op heeft. Anders dan in de bezette gebieden, is er volgens deze aanhangers binnen Israël geen sprake van apartheid.[33]
Critici zeggen dat er helemaal geen sprake is van een tijdelijke bezetting en dat Israël met de inbeslagname van land en de bouw van nederzettingen onder de Israëlische wetgeving het hele gebied behandelt alsof het zijn eigen soevereine grondgebied is. Er is daarom sprake van één gebied onder één regime. De Natiestaat-wet noemt de Joodse nederzettingen zelfs een "nationale waarde" die wordt aangemoedigd en bevorderd.[33]