Wikisage, de vrije encyclopedie van de tweede generatie, is digitaal erfgoed

Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.

  • Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
  • Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
rel=nofollow

Koffietent: verschil tussen versies

Uit Wikisage
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
(https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Koffietent&oldid=51991855 -1- Djsgmnd 23 jul 2018)
 
(https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Koffietent&oldid=52010799 27 jul 2018)
Regel 1: Regel 1:
Een '''koffietent''' of '''koffiekeet''' is een eenvoudige [[horeca]]gelegenheid dat meestal een losstaand, rechthoekig houten bouwwerk is en dat direct aan de straat is gelegen. Het is bedoeld voor het uitserveren van niet-alcoholische dranken, zoals [[koffie]], [[thee]], [[melk]] of [[frisdrank]] met eventueel een versnapering of eenvoudig belegde broodjes. Ook kan er [[soep]], een broodje-bal en een [[uitsmijter]] op het menu voorkomen.
[[Bestand:Typisch Schevenings koffiehuis Leny.jpg|thumb|300px|Schevenings koffiehuis Leny]]
Een '''koffietent''' of '''koffiekeet''' is een eenvoudige [[horeca]]gelegenheid dat meestal een losstaand, rechthoekig houten bouwwerk is en dat direct aan de straat is gelegen. Het is bedoeld voor het uitserveren van niet-alcoholische dranken, zoals [[koffie]], thee, melk of [[frisdrank]] met eventueel een versnapering of eenvoudig belegde broodjes. Ook kan er soep, een broodje-bal en een uitsmijter op het menu voorkomen. Koffieketen zijn een typisch [[Den Haag|Haags]] verschijnsel; buiten Den Haag zijn ze vrijwel niet te vinden.  


==Geschiedenis==
De inrichting van de koffieketen is zeer eenvoudig met een of meer houten banken en tafels, en de koffie wordt meestal getapt uit een grote koffieketel of geschonken uit een koffiekan. De meeste keten zijn om 5.00 uur al geopend en sluiten rond 18.00 uur, de tijden dat de meeste vaklieden onderweg zijn. Ook mensen uit de buurt komen er koffie drinken en de gebeurtenissen van de dag worden er breed uitgemeten, zodat zij een sociale functie vervullen. Het aantal koffieketen loopt echter terug, doordat veel jongeren er geen gebruik meer van maken.<br />
Deze koffieketen zijn een typisch [[Den Haag|Haags]] verschijnsel; buiten Den Haag zijn ze vrijwel niet te vinden. Zij dateren uit de tijd, dat [[loon]]betaling nog per week in contanten plaatsvond. Dat gebeurde eerst in [[café]]’s, maar uit sociale overwegingen werd de uitbetaling begin 20e eeuw naar deze koffiegelegenheden verplaatst, zodat het uitbetaalde geld niet meer direct in alcoholische drank werd omgezet. Het [[alcoholmisbruik]] en de daaruit volgende [[armoede]] namen hierdoor drastisch af. Ook werden deze keten gebruikt door [[huisschilder]]s, [[timmerman|timmerlieden]], [[loodgieter]]s en andere vaklieden om er hun eigen brood te kunnen nuttigen en er wat te drinken bij te kopen; de meeste Haagse welgestelde opdrachtgevers wilden immers niet dat de werkpauzes in hun woning werden doorgebracht. Ook waren horecaondernemers hier niet van gediend. Verder werden onderlinge werkcontacten gelegd tussen de vaklieden en konden zij elkaar aan werkopdrachten helpen. Ook een werkloze kon er vaak voor een baantje terecht. Vaak werd er handel verricht in partijtjes goederen, die al dan niet op eerlijke wijze waren verkregen.
De koffiekeet moet niet verward worden met een [[koffiehuis]] - hoewel zij als 'koffiehuis' worden genoemd -, [[coffeebar]] of café. Die zijn inpandig gevestigd, hebben veelal een andere functie en zijn op commerciële leest geschoeid. <br />Veel koffieketen hebben, om hun status en inkomsten te verhogen, een uitbreiding ondergaan tot een 'petit restaurant'.<br />De naam 'koffietent' wordt ook nogal eens gebezigd om een ludieke naam aan een gelegenheid te geven waar koffie wordt geschonken, zoals een [[barista]] café.
 
De inrichting van de koffieketen is zeer eenvoudig met een of meer houten banken en tafels, en de koffie wordt meestal getapt uit een grote koffieketel of geschonken uit een koffiekan. De meeste keten zijn om 5.00 uur al geopend en sluiten rond 18.00 uur, de tijden dat de meeste vaklieden onderweg zijn. Ook mensen uit de buurt komen er koffie drinken en de gebeurtenissen van de dag worden er breed uitgemeten, zodat zij een sociale functie vervullen. Het aantal koffieketen loopt echter terug, doordat veel jongeren er geen gebruik meer van maken.
De koffiekeet moet niet verward worden met een [[koffiehuis]], [[coffeebar]] of café. Die hebben veelal een andere functie en zijn op commerciële leest geschoeid.


Een oude [[slogan]] van de koffiekeet op het Statenplein stond iedere dag aan de straatkant in krijt op een bord geschreven: ''Morgen gratis koffie''.
Een oude [[slogan]] van de koffiekeet op het Statenplein stond iedere dag aan de straatkant in krijt op een bord geschreven: ''Morgen gratis koffie''.


==Literatuur==  
== Geschiedenis ==
De Leef, J. en Frans de Leef, ''Morgen gratis koffie, koffietenten in en om Den Haag'';uitgeverij: De Nieuwe Haagse Uitgeverij, Den Haag, 2016; ISBN: 9789072766311


==Trivia==
Koffietenten dateren uit de tijd, dat loonbetaling nog per week in contanten plaatsvond. Dat gebeurde eerst in [[café]]’s, maar uit sociale overwegingen werd de uitbetaling begin 20e eeuw naar deze koffiegelegenheden verplaatst, zodat het uitbetaalde geld niet meer direct in alcoholische drank werd omgezet. Het [[alcoholmisbruik]] en de daaruit volgende [[armoede]] namen hierdoor drastisch af. Ook werden deze keten gebruikt door [[huisschilder]]s, [[timmerman|timmerlieden]], [[loodgieter]]s en andere vaklieden om er hun eigen brood te kunnen nuttigen en er wat te drinken bij te kopen; de meeste Haagse welgestelde opdrachtgevers wilden immers niet dat de werkpauzes in hun woning werden doorgebracht. Ook waren horecaondernemers hier niet van gediend. Verder werden onderlinge werkcontacten gelegd tussen de vaklieden en konden zij elkaar aan werkopdrachten helpen. Ook een werkloze kon er vaak voor een baantje terecht. Vaak werd er handel verricht in partijtjes goederen, die al dan niet op eerlijke wijze waren verkregen.
Cabaretier [[Harry Jekkers]] heeft een voorstelling gewijd aan “Het gelijk van de koffietent”.


Fotografe [[Esther Hessing]] heeft in 2016 een prijswinnende fotoreeks over de Haagse koffietenten tentoongesteld.
==Wetenswaardigheden==
* Cabaretier [[Harry Jekkers]] heeft een voorstelling gewijd aan “Het gelijk van de koffietent”.
* Fotografe [[Esther Hessing]] heeft in 2016 een prijswinnende fotoreeks over de Haagse koffietenten tentoongesteld.


==Lijst van koffietenten==
==Lijst van koffietenten==
[[Bestand:Coffeeshop Route 99 The Hague.jpg|thumb|300px|right|Koffiehuis Route 99 aan de Guntersteinweg]]
* Koffiehuis de Prinsenvink - Kerkhoflaan
* Koffiehuis de Prinsenvink - Kerkhoflaan
* Koffiehuis Statenlaan - Statenlaan
* Koffiehuis Statenlaan - Statenlaan
Regel 27: Regel 26:
* Koffiehuis Berestein - Berensteinlaan
* Koffiehuis Berestein - Berensteinlaan
* Chalet te Bosch - Leidsche Straatweg
* Chalet te Bosch - Leidsche Straatweg
* Koffiehuis de Laak - Calandkade
* Koffiehuis de Laak (horeca-boot)- Calandkade
* Koffiehuis Leny - Treilerdwarsweg
* Koffiehuis Leny - Treilerdwarsweg
* Lodewijk’s koffiehuis -
* Koffiehuis Sjaak - Medemblikstraat
* De Mazzelaar -
* Koffietent Koos -Troelstrakade (v.h. Rooie Joop)
* Sjaaks koffiehuis - Medemblikstraat
* Koffietent ’t Sijsje -
* Koffietent Koos -Troelstrakade v.h. Rooie Joop
* Lichtenbergweg -
* De Aanloop – Gouverneurlaan
* De Aanloop – Gouverneurlaan
* Cora – Aagje Dekenlaan
* Cora – Aagje Dekenlaan
* Koffiehuis Diaantje -
* Koffiehuis Diaantje - Meppelweg
* De Koning – Bezuidenhoutseweg
* De Koning – Bezuidenhoutseweg
* De Concurrent – Grote Markt (opgeheven)
* De Concurrent – Grote Markt (opgeheven)
Regel 43: Regel 38:
* Annie’s – Soestdijksekade
* Annie’s – Soestdijksekade
* Koffiehuis de (nieuwe) lijn/Lijn 11 – Groenteweg/Hoefkade
* Koffiehuis de (nieuwe) lijn/Lijn 11 – Groenteweg/Hoefkade
* De twee Dennen - Loosduinsekade/Zuiderparklaan
* De Twee Dennen - Loosduinsekade/Zuiderparklaan
* De Brug - Suezkade
* De Brug - Suezkade (opgeheven)
* Koffiehuis Hildebrandt -
* Koffiehuis Hildebrand - Hildebrandplein (opgeheven)
* Koffiehuis De Music Brothers - Lichtenbergweg
* Koffiehuis De Music Brothers - Lichtenbergweg
==Literatuur==
* De Leef, J. en Frans de Leef, ''Morgen gratis koffie, koffietenten in en om Den Haag''; uitgeverij: De Nieuwe Haagse Uitgeverij, Den Haag, 2016; ISBN: 9789072766311


{{Appendix|1=Bronnen, noten en referenties|2=
{{Appendix|1=Bronnen, noten en referenties|2=
Regel 54: Regel 52:
}}
}}


[[Categorie:Socialisme]]
[[Categorie:Koffiehuis]]
[[Categorie:Arbeidersklasse]]
[[Categorie:Cultuur in Den Haag]]
[[Categorie:Horeca]]

Versie van 4 sep 2018 08:51

Bestand:Typisch Schevenings koffiehuis Leny.jpg
Schevenings koffiehuis Leny

Een koffietent of koffiekeet is een eenvoudige horecagelegenheid dat meestal een losstaand, rechthoekig houten bouwwerk is en dat direct aan de straat is gelegen. Het is bedoeld voor het uitserveren van niet-alcoholische dranken, zoals koffie, thee, melk of frisdrank met eventueel een versnapering of eenvoudig belegde broodjes. Ook kan er soep, een broodje-bal en een uitsmijter op het menu voorkomen. Koffieketen zijn een typisch Haags verschijnsel; buiten Den Haag zijn ze vrijwel niet te vinden.

De inrichting van de koffieketen is zeer eenvoudig met een of meer houten banken en tafels, en de koffie wordt meestal getapt uit een grote koffieketel of geschonken uit een koffiekan. De meeste keten zijn om 5.00 uur al geopend en sluiten rond 18.00 uur, de tijden dat de meeste vaklieden onderweg zijn. Ook mensen uit de buurt komen er koffie drinken en de gebeurtenissen van de dag worden er breed uitgemeten, zodat zij een sociale functie vervullen. Het aantal koffieketen loopt echter terug, doordat veel jongeren er geen gebruik meer van maken.
De koffiekeet moet niet verward worden met een koffiehuis - hoewel zij als 'koffiehuis' worden genoemd -, coffeebar of café. Die zijn inpandig gevestigd, hebben veelal een andere functie en zijn op commerciële leest geschoeid.
Veel koffieketen hebben, om hun status en inkomsten te verhogen, een uitbreiding ondergaan tot een 'petit restaurant'.
De naam 'koffietent' wordt ook nogal eens gebezigd om een ludieke naam aan een gelegenheid te geven waar koffie wordt geschonken, zoals een barista café.

Een oude slogan van de koffiekeet op het Statenplein stond iedere dag aan de straatkant in krijt op een bord geschreven: Morgen gratis koffie.

Geschiedenis

Koffietenten dateren uit de tijd, dat loonbetaling nog per week in contanten plaatsvond. Dat gebeurde eerst in café’s, maar uit sociale overwegingen werd de uitbetaling begin 20e eeuw naar deze koffiegelegenheden verplaatst, zodat het uitbetaalde geld niet meer direct in alcoholische drank werd omgezet. Het alcoholmisbruik en de daaruit volgende armoede namen hierdoor drastisch af. Ook werden deze keten gebruikt door huisschilders, timmerlieden, loodgieters en andere vaklieden om er hun eigen brood te kunnen nuttigen en er wat te drinken bij te kopen; de meeste Haagse welgestelde opdrachtgevers wilden immers niet dat de werkpauzes in hun woning werden doorgebracht. Ook waren horecaondernemers hier niet van gediend. Verder werden onderlinge werkcontacten gelegd tussen de vaklieden en konden zij elkaar aan werkopdrachten helpen. Ook een werkloze kon er vaak voor een baantje terecht. Vaak werd er handel verricht in partijtjes goederen, die al dan niet op eerlijke wijze waren verkregen.

Wetenswaardigheden

  • Cabaretier Harry Jekkers heeft een voorstelling gewijd aan “Het gelijk van de koffietent”.
  • Fotografe Esther Hessing heeft in 2016 een prijswinnende fotoreeks over de Haagse koffietenten tentoongesteld.

Lijst van koffietenten

Bestand:Coffeeshop Route 99 The Hague.jpg
Koffiehuis Route 99 aan de Guntersteinweg
  • Koffiehuis de Prinsenvink - Kerkhoflaan
  • Koffiehuis Statenlaan - Statenlaan
  • ’t Statenplein – Statenplein
  • Route 99 - Guntersteinweg
  • De Bolle Big - Escamplaan
  • Koffiehuis Dedemsvaart - Hengelolaan
  • Koffiehuis het Hoekje - Zichtenburglaan
  • Koffiehuis Berestein - Berensteinlaan
  • Chalet te Bosch - Leidsche Straatweg
  • Koffiehuis de Laak (horeca-boot)- Calandkade
  • Koffiehuis Leny - Treilerdwarsweg
  • Koffiehuis Sjaak - Medemblikstraat
  • Koffietent Koos -Troelstrakade (v.h. Rooie Joop)
  • De Aanloop – Gouverneurlaan
  • Cora – Aagje Dekenlaan
  • Koffiehuis Diaantje - Meppelweg
  • De Koning – Bezuidenhoutseweg
  • De Concurrent – Grote Markt (opgeheven)
  • Naamloos - Pompstationsweg/Van Alkemadelaan
  • Annie’s – Soestdijksekade
  • Koffiehuis de (nieuwe) lijn/Lijn 11 – Groenteweg/Hoefkade
  • De Twee Dennen - Loosduinsekade/Zuiderparklaan
  • De Brug - Suezkade (opgeheven)
  • Koffiehuis Hildebrand - Hildebrandplein (opgeheven)
  • Koffiehuis De Music Brothers - Lichtenbergweg

Literatuur

  • De Leef, J. en Frans de Leef, Morgen gratis koffie, koffietenten in en om Den Haag; uitgeverij: De Nieuwe Haagse Uitgeverij, Den Haag, 2016; ISBN: 9789072766311

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en referenties
  • [1] Haagse Koffiehuizen, met dank aan de Kouwe Kak´´, Vrij Nederland, 19 juni 2016.
  • [2] Fotografe legt 'gekke' koffietentjes vast, Algemeen Dagblad, 16 augustus 2016
rel=nofollow
rel=nofollow