Wikisage is op 1 na de grootste internet-encyclopedie in het Nederlands. Iedereen kan de hier verzamelde kennis gratis gebruiken, zonder storende advertenties. De Koninklijke Bibliotheek van Nederland heeft Wikisage in 2018 aangemerkt als digitaal erfgoed.
- Wilt u meehelpen om Wikisage te laten groeien? Maak dan een account aan. U bent van harte welkom. Zie: Portaal:Gebruikers.
- Bent u blij met Wikisage, of wilt u juist meer? Dan stellen we een bescheiden donatie om de kosten te bestrijden zeer op prijs. Zie: Portaal:Donaties.
Chad: verschil tussen versies
(vijlen) |
|||
Regel 1: | Regel 1: | ||
[[Bestand:Life_of_St._Chad.JPG|thumb|250px|''The old [[homilie|homily]] on the life of St. Chad'' in het Oudengels. Hatton MS 116, voorheen Junius 24 (26 | [[Bestand:Life_of_St._Chad.JPG|thumb|250px|''The old [[homilie|homily]] on the life of St. Chad'' in het Oudengels. Hatton MS 116, voorheen Junius 24 (26 × 19 cm). Auteur: ’Tremulous hand’, Worcester omstreeks [[1200]]. [[Bodleian Library]], [[Oxford (Verenigd Koninkrijk)|Oxford]]. (Manuscript geschonken door H. Wanley, 1705.)]] | ||
'''Chad''' ([[Oudengels]] ''Ceadda'') was een 7e-eeuws [[Engeland|Engels]] kerkelijk leider. Hij werd geboren omstreeks 620-630 en overleed op [[2 maart]] [[672]]. Chad was [[Abt (abdij)|abt]] van verschillende [[Klooster (gebouw)|klooster]]s en de derde [[bisschop]] van [[Mercia]], van 669 tot 672.<ref name="Ref-3">{{cite book|author=Bede|title=Ecclesiastical History of the English People, Book 3, chapter 23}}</ref> Hij is bekend als bekeerder van de [[Angelsaksen]] net zoals zijn eveneens | '''Chad''' ([[Oudengels]] ''Ceadda'') was een 7e-eeuws [[Engeland|Engels]] kerkelijk leider. Hij werd geboren omstreeks 620-630 en overleed op [[2 maart]] [[672]]. Chad was [[Abt (abdij)|abt]] van verschillende [[Klooster (gebouw)|klooster]]s en de derde [[bisschop]] van [[Mercia]], van 669 tot 672.<ref name="Ref-3">{{cite book|author=Bede|title=Ecclesiastical History of the English People, Book 3, chapter 23}}</ref> Hij is bekend als bekeerder van de [[Angelsaksen]] net zoals zijn eveneens heilig verklaarde broers [[Cedd]], Cynibil en Caelin. Zij zijn alle vier heiligen van de [[Anglicaanse Kerk|Anglicaanse]], [[Rooms-Katholieke Kerk|Rooms-Katholieke]], en [[Oosters-Orthodoxe Kerk|Oosters Orthodoxe]] Kerk. | ||
Volgens de Romeinse kalender is Chad een ''[[gedachtenis (liturgie)|vrije gedachtenis]]''; dat wil zeggen | Volgens de Romeinse kalender is Chad een ''[[gedachtenis (liturgie)|vrije gedachtenis]]''; dat wil zeggen, een heilige wiens naamdag niet in elk bisdom herdacht hoeft te worden. Zijn naamdag is op 2 maart. | ||
== Leven == | == Leven == | ||
Volgens [[Beda]] werd Chad geboren in het [[koninkrijk Northumbria]] en opgegroeid op het eiland [[Lindisfarne]] bij het klooster, dat gesticht was door de Ierse monnik [[Aiden van Lindesfarne|Aiden van Lindisfarne]]. Chad ontving een opleiding in onder meer [[Ierland (land)|Ierland]] en volgde zijn broer Cedd op, die gestorven was aan de [[Pest (ziekte)|pest]], als abt van het klooster van Lastingham, North Yorkshire. Behalve Cedd werden veel andere geestelijken | Volgens [[Beda]] werd Chad geboren in het [[koninkrijk Northumbria]] en opgegroeid op het eiland [[Lindisfarne]] bij het klooster, dat gesticht was door de Ierse monnik [[Aiden van Lindesfarne|Aiden van Lindisfarne]]. Chad ontving een opleiding in onder meer [[Ierland (land)|Ierland]] en volgde zijn broer Cedd op, die gestorven was aan de [[Pest (ziekte)|pest]], als abt van het klooster van Lastingham, North Yorkshire. Behalve Cedd werden veel andere geestelijken slachtoffers van de epidemie, ook bisschoppen zoals de aartsbisschop van Canterbury. Het klooster van Lastingham werd gesticht door koning [[Æthelwald van Deira|Æthelwald]] van [[Koninkrijk Deira|Deira]] omdat hij er begraven wilde worden. Chad bleef abt tot zijn dood. | ||
Vaak wordt Chad als [[aartsbisschop]] van [[York (Engeland)|York]] aangeduid, maar de plaatsnaam York bestond tijdens zijn leven nog niet. Men bedoelde hiermee de oude Angelsaksische bisschoppen uit deze streek. De eerste echte aartsbisschop van York werd pas omstreeks 735 ingewijd. <ref>http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dy506.html</ref> | Vaak wordt Chad als [[aartsbisschop]] van [[York (Engeland)|York]] aangeduid, maar de plaatsnaam York bestond tijdens zijn leven nog niet. Men bedoelde hiermee de oude Angelsaksische bisschoppen uit deze streek. De eerste echte aartsbisschop van York werd pas omstreeks 735 ingewijd. <ref>http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dy506.html</ref> | ||
Toen Tuda stierf, de bisschop van York, was [[Wilfrid]] de eerste keus om hem op te volgen. Toen deze echter na zijn inwijding in het toenmalige [[Frankische Rijk]] niet terugkeerde deed [[Oswiu van Northumbria|Oswiu]], de koning van het koninkrijk [[Koninkrijk Northumbria|Northumbria]] een beroep op Chad om bisschop van York te worden. Deze aanvaardde de functie. Toen Wilfrid echter in 666 terugkeerde eiste hij het bisdom van York | Toen Tuda stierf, de bisschop van York, was [[Wilfrid]] de eerste keus om hem op te volgen. Toen deze echter na zijn inwijding in het toenmalige [[Frankische Rijk]] niet terugkeerde, deed [[Oswiu van Northumbria|Oswiu]], de koning van het koninkrijk [[Koninkrijk Northumbria|Northumbria]] een beroep op Chad, om bisschop van York te worden. Deze aanvaardde de functie. Toen Wilfrid echter in 666 terugkeerde eiste hij het bisdom van York op. Na interventie van [[Theodorus van Tarsus|Theodorus]], de aartsbisschop van Canterbury, werd Wilfrid in 669 bisschop van York en Chad bisschop van Mercia. | ||
== Verering en relikwieën == | == Verering en relikwieën == | ||
In 669 verplaatste Chad zijn | In 669 verplaatste Chad zijn bisschopszetel naar [[Lichfield]], mogelijk omdat dit al een heilige plaats was. Volgens Beda werd Chad direct na zijn dood heilig verklaard. De eerste [[kathedraal van Lichfield]] stamt uit [[700]], toen bisschop [[Hedda]] een nieuwe kerk liet bouwen om de [[relikwieën|stoffelijke resten]] van Chad te huisvesten. Zijn graf was namelijk sinds zijn dood in 672 het doel van vele [[pelgrimage]]s. | ||
Op deze plaats staat tegenwoordig de kathedrale kerk van de heilige Maria en Chad. In deze kathedraal worden de [[Lichfield-evangeliën]] bewaard, ook wel bekend als de Chad-evangeliën. In latere tijden zijn de stoffelijke resten van Chad verspreid geraakt | Op deze plaats staat tegenwoordig de kathedrale kerk van de heilige Maria en Chad. In deze kathedraal worden de [[Lichfield-evangeliën]] bewaard, ook wel bekend als de Chad-evangeliën. In latere tijden zijn de stoffelijke resten van Chad verspreid geraakt. Zijn schedel is ten tijde van de [[reformatie]] zoek geraakt. De rooms-katholieke kathedraal van Birmingham beschikt nog over acht botten van Chad. | ||
== Bronnen en afbeeldingen. == | == Bronnen en afbeeldingen. == | ||
Het meeste van wat bekend is over Chad is opgetekend in het werk ''[[Historia ecclesiastica gentis Anglorum]]'', Boek IV, geschreven in het [[Latijn]] door de monnik [[Beda]] (Oudengels: ''Bǣda'' of ''Bēda''). Alle verdere werken over Chad zijn van het werk van Beda | Het meeste van wat bekend is over Chad is opgetekend in het werk ''[[Historia ecclesiastica gentis Anglorum]]'', Boek IV, geschreven in het [[Latijn]] door de monnik [[Beda]] (Oudengels: ''Bǣda'' of ''Bēda''). Alle verdere werken over Chad zijn afgeleid van het werk van Beda en meestal vele eeuwen later geschreven, en zijn dus gekleurd door de tijd. Wat bekend is over Chad, is afkomstig van [[mondelinge overlevering]]en, verteld door mensen die Chad gekend (zouden) hebben. Deze overleveringen werden door Beda opgetekend. Om Chad heen heeft zich in latere eeuwen een [[Cultus (verering)|cultus]] gevormd. De reden hiervoor is niet bekend. Er zijn geen speciale gebeurtenissen uit zijn leven meer bekend die deze verering rechtvaardigen. Zijn broer Cedd is gedurende zijn leven veel actiever geweest. Ook zijn er vele [[relikwie]]ën die hem terecht of onterecht worden toegeschreven. | ||
Gedurende het actieve religieuze leven van Chad heerste er in Engeland een pestepidemie. Sommige bronnen stellen dat Chad evenals zijn broer Cedd aan de pest gestorven is. Dit is zeer wel mogelijk maar speculatief omdat er geen primaire bron van bekend is. Van Chad zijn geen afbeeldingen bekend, alle afbeeldingen van hem stammen uit latere tijden. | Gedurende het actieve religieuze leven van Chad heerste er in Engeland een pestepidemie. Sommige bronnen stellen dat Chad evenals zijn broer Cedd aan de pest gestorven is. Dit is zeer wel mogelijk maar speculatief omdat er geen primaire bron van bekend is. Van Chad zijn geen afbeeldingen bekend, alle afbeeldingen van hem stammen uit latere tijden. Alle afbeeldingen van Chad die wij kennen zijn dus interpretaties door diegene die ze vervaardigd heeft. | ||
{{Appendix|2= | {{Appendix|2= | ||
Regel 26: | Regel 26: | ||
* [[Rudolf Vleeskruijer]] ''The Life of St. Chad, an Old English Homily edited with introduction, notes, illustrative texts and glossary by R. Vleeskruyer'', Amsterdam (1953) | * [[Rudolf Vleeskruijer]] ''The Life of St. Chad, an Old English Homily edited with introduction, notes, illustrative texts and glossary by R. Vleeskruyer'', Amsterdam (1953) | ||
}} | }} | ||
{{authority control|TYPE=p|Wikidata=Q742311}} | |||
{{bloei}} | |||
[[Categorie:Brits theoloog]] | [[Categorie:Brits theoloog]] | ||
[[Categorie:Heilige in het christendom]] | [[Categorie:Heilige in het christendom]] | ||
Regel 32: | Regel 33: | ||
[[Categorie:7e-eeuws bisschop]] | [[Categorie:7e-eeuws bisschop]] | ||
[[Categorie:Angelsaksisch persoon]] | [[Categorie:Angelsaksisch persoon]] | ||
Huidige versie van 19 aug 2018 om 08:46
Chad (Oudengels Ceadda) was een 7e-eeuws Engels kerkelijk leider. Hij werd geboren omstreeks 620-630 en overleed op 2 maart 672. Chad was abt van verschillende kloosters en de derde bisschop van Mercia, van 669 tot 672.[1] Hij is bekend als bekeerder van de Angelsaksen net zoals zijn eveneens heilig verklaarde broers Cedd, Cynibil en Caelin. Zij zijn alle vier heiligen van de Anglicaanse, Rooms-Katholieke, en Oosters Orthodoxe Kerk.
Volgens de Romeinse kalender is Chad een vrije gedachtenis; dat wil zeggen, een heilige wiens naamdag niet in elk bisdom herdacht hoeft te worden. Zijn naamdag is op 2 maart.
Leven
Volgens Beda werd Chad geboren in het koninkrijk Northumbria en opgegroeid op het eiland Lindisfarne bij het klooster, dat gesticht was door de Ierse monnik Aiden van Lindisfarne. Chad ontving een opleiding in onder meer Ierland en volgde zijn broer Cedd op, die gestorven was aan de pest, als abt van het klooster van Lastingham, North Yorkshire. Behalve Cedd werden veel andere geestelijken slachtoffers van de epidemie, ook bisschoppen zoals de aartsbisschop van Canterbury. Het klooster van Lastingham werd gesticht door koning Æthelwald van Deira omdat hij er begraven wilde worden. Chad bleef abt tot zijn dood.
Vaak wordt Chad als aartsbisschop van York aangeduid, maar de plaatsnaam York bestond tijdens zijn leven nog niet. Men bedoelde hiermee de oude Angelsaksische bisschoppen uit deze streek. De eerste echte aartsbisschop van York werd pas omstreeks 735 ingewijd. [2]
Toen Tuda stierf, de bisschop van York, was Wilfrid de eerste keus om hem op te volgen. Toen deze echter na zijn inwijding in het toenmalige Frankische Rijk niet terugkeerde, deed Oswiu, de koning van het koninkrijk Northumbria een beroep op Chad, om bisschop van York te worden. Deze aanvaardde de functie. Toen Wilfrid echter in 666 terugkeerde eiste hij het bisdom van York op. Na interventie van Theodorus, de aartsbisschop van Canterbury, werd Wilfrid in 669 bisschop van York en Chad bisschop van Mercia.
Verering en relikwieën
In 669 verplaatste Chad zijn bisschopszetel naar Lichfield, mogelijk omdat dit al een heilige plaats was. Volgens Beda werd Chad direct na zijn dood heilig verklaard. De eerste kathedraal van Lichfield stamt uit 700, toen bisschop Hedda een nieuwe kerk liet bouwen om de stoffelijke resten van Chad te huisvesten. Zijn graf was namelijk sinds zijn dood in 672 het doel van vele pelgrimages.
Op deze plaats staat tegenwoordig de kathedrale kerk van de heilige Maria en Chad. In deze kathedraal worden de Lichfield-evangeliën bewaard, ook wel bekend als de Chad-evangeliën. In latere tijden zijn de stoffelijke resten van Chad verspreid geraakt. Zijn schedel is ten tijde van de reformatie zoek geraakt. De rooms-katholieke kathedraal van Birmingham beschikt nog over acht botten van Chad.
Bronnen en afbeeldingen.
Het meeste van wat bekend is over Chad is opgetekend in het werk Historia ecclesiastica gentis Anglorum, Boek IV, geschreven in het Latijn door de monnik Beda (Oudengels: Bǣda of Bēda). Alle verdere werken over Chad zijn afgeleid van het werk van Beda en meestal vele eeuwen later geschreven, en zijn dus gekleurd door de tijd. Wat bekend is over Chad, is afkomstig van mondelinge overleveringen, verteld door mensen die Chad gekend (zouden) hebben. Deze overleveringen werden door Beda opgetekend. Om Chad heen heeft zich in latere eeuwen een cultus gevormd. De reden hiervoor is niet bekend. Er zijn geen speciale gebeurtenissen uit zijn leven meer bekend die deze verering rechtvaardigen. Zijn broer Cedd is gedurende zijn leven veel actiever geweest. Ook zijn er vele relikwieën die hem terecht of onterecht worden toegeschreven.
Gedurende het actieve religieuze leven van Chad heerste er in Engeland een pestepidemie. Sommige bronnen stellen dat Chad evenals zijn broer Cedd aan de pest gestorven is. Dit is zeer wel mogelijk maar speculatief omdat er geen primaire bron van bekend is. Van Chad zijn geen afbeeldingen bekend, alle afbeeldingen van hem stammen uit latere tijden. Alle afbeeldingen van Chad die wij kennen zijn dus interpretaties door diegene die ze vervaardigd heeft.
Bronnen, noten en/of referenties
|